گزارش آکسیوس نشان می‌دهد چین برخلاف آمریکا که بر سرعت توسعه مدل‌های برتر هوش مصنوعی تمرکز دارد، استراتژی خود را بر کنترل دولتی و گسترش کاربرد داخلی هوش مصنوعی بنا کرده است. این کشور با وجود ضعف‌هایی چون جمعیت سالخورده و عقب‌ماندگی در تولید تراشه، در زمینه‌های انرژی، مواد معدنی، رباتیک و مدل‌های متن‌باز ارزان از آمریکا پیشی گرفته است.
جمعه ۳ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۰۱:۴۵
نگاهی به راهبرد چین در هوش مصنوعی؛ رقابتی متفاوت با آمریکا
به گزارش ایتنا در حالی که ایالات متحده تمرکز اصلی خود را بر توسعه سریع‌تر مدل‌های برتر و رسیدن زودتر به ابرهوش مصنوعی گذاشته، اولویت اصلی مقامات چینی، گسترش عمیق و همه‌جانبه کاربرد هوش مصنوعی در داخل کشور است؛ کاربردی که بتوانند در تمام سطوح اقتصاد، رصد و کنترل کنند.
هر دو کشور در این نکته اشتراک نظر دارند که کشوری که قدرتمندترین هوش مصنوعی را در اختیار داشته باشد، قدرت را در دست می‌گیرد، استانداردهای جهانی را تعیین می‌کند و در دهه‌های آینده از نظر اقتصادی و نظامی پیشتاز خواهد بود. اما از این نقطه به بعد، مسیر دو کشور از هم جدا می‌شود.
برنامه پنج‌ساله پانزدهم چین
سند برنامه پنج‌ساله پانزدهم چین که در ماه مارس منتشر شد، به‌خوبی راهبرد این کشور را نشان می‌دهد. واژه هوش مصنوعی ۵۲ بار در این سند تکرار شده که پنج برابر بیشتر از نیم‌دهه پیش است و یک فصل کامل نیز به موضوع قدرت پردازشی اختصاص یافته است.
هدف چین، ادغام هوش مصنوعی در ۹۰ درصد از اقتصاد کشور تا سال ۲۰۳۰ است؛ برنامه‌ای که آمریکا معادلی برای آن ندارد.
نکته قابل توجه این است که حزب حاکم چین نگرانی چندانی درباره از دست رفتن اداری و دفتری یا خطر سرکشی هوش مصنوعی علیه بشریت ندارد. نگرانی اصلی رهبران چین این است که هوش مصنوعی روزی علیه خود نظام حکومتی به کار گرفته شود.
چن یی‌شین، رئیس دستگاه اطلاعاتی چین، هفته‌های اخیر به‌طور علنی درباره توانایی هوش مصنوعی در راه‌اندازی جنگ‌های افکار عمومی و «جنگ شناختی علیه چین» هشدار داده و آن را تهدیدی برای «امنیت سیاسی، امنیت نهادی و امنیت ایدئولوژیک» توصیف کرده است.
نقاط ضعف چین
راهبرد هوش مصنوعی چین در واقع پاسخی به چالش‌های داخلی جدی است که این کشور معمولاً در تبلیغات بین‌المللی خود کمتر به آنها اشاره می‌کند:
- جمعیت سالخورده: جمعیت چین برای چهارمین سال متوالی کاهش یافته و این کشور تقریباً به‌اندازه کل جمعیت آمریکا، شهروند بالای ۶۰ سال دارد؛ موضوعی که تا حدی توضیح‌دهنده تمرکز شدید چین بر رباتیک است.
- بیکاری بالای جوانان: نرخ بیکاری جوانان چین اکنون به ۱۹ درصد رسیده که تقریباً دو برابر آمریکاست.
- فقر در مناطق غیرشهری: بحران مسکن پنج‌ساله و کاهش قیمت مسکن، دارایی اصلی اغلب خانوارها را نیز تحت فشار قرار داده است.
- ضعف در تولید تراشه: محصولات انویدیا همچنان از تراشه‌های چینی برتر است و هوآوی، که تلاش می‌کند نقش انویدیای چین را ایفا کند، علی‌رغم حمایت دولتی همچنان فاصله دارد.
- وابستگی به صادرات: اقتصاد داخلی چین با وجود موفقیت در صادرات ارزان خودرو، قطعات و فناوری، با ضعف تقاضای داخلی مواجه است.
نقاط قوت چین
در مقابل، چین در تأمین «مواد اولیه فیزیکی» لازم برای مقیاس‌پذیری هوش مصنوعی -شامل انرژی، مواد معدنی، ربات و مدل‌های ارزان‌قیمت پرکاربرد- از آمریکا پیشی گرفته است:
- انرژی: بر اساس برآورد بلومبرگ‌ان‌ای‌اف، چین طی پنج سال آینده تقریباً شش برابر بیشتر از آمریکا ظرفیت تولید برق اضافه خواهد کرد.
- مواد معدنی حیاتی: آژانس بین‌المللی انرژی از میان ۲۰ ماده معدنی کلیدی برای ساخت سخت‌افزار هوش مصنوعی، چین را در پالایش تقریباً همه آنها -به‌جز یک مورد- پیشتاز می‌داند و این کشور کنترل صادراتی نیمی از آنها را در دست دارد.
- ربات‌های صنعتی: بیش از نیمی از ربات‌های صنعتی نصب‌شده در جهان در سال ۲۰۲۴ به چین رفته‌اند.
مدل‌های متن‌باز ارزان: پنج مدل از شش مدل پرطرفدار در پلتفرم اوپن‌روتر، بازار پیشرو هوش مصنوعی، متعلق به شرکت‌های چینی است.
- خودمختاری زمینی و هوایی: چین در خودروهای خودران و پهپادها پیشتاز است؛ شرکت دی‌جی‌آی به‌تنهایی بیش از ۷۰ درصد بازار جهانی پهپاد را در اختیار دارد.
فاصله فناورانه
بنا به گزارش آکسیوس، چین در ساخت مدل‌های متن‌باز ارزان‌قیمت پیشتاز جهان است، اما در مدل‌های پیشرفته و پیشرو، حدود شش ماه از آمریکا عقب‌تر است، آن هم با کسری از سرمایه‌گذاری آمریکا.
مدل‌هایی مانند Kimi K3 از موون‌شات، Qwen3.8-Max از علی‌بابا، GLM-5.3 از ژیپو (Z.ai) و DeepSeek V4 از جمله مهم‌ترین مدل‌های چینی هستند که نسخه پیشین GLM در برخی آزمون‌های برنامه‌نویسی تنها یک امتیاز با Claude Opus 4.8 آنتروپیک فاصله داشته، آن هم با کمتر از یک‌پنجم هزینه.
مقامات و شرکت‌های آمریکایی چند وقتی است شرکت‌های چینی را به «تقطیر» (distillation) مدل‌ها متهم می‌کنند؛ یعنی ارسال میلیون‌ها پرسش پنهانی به مدل‌های آمریکایی و آموزش مدل‌های خود بر پایه پاسخ‌ها.
واشنگتن هرچند تهدید به تحریم و قرار دادن در فهرست سیاه کرده، اما هنوز اقدام عملی انجام نداده است.
اقبال عمومی؛ تفاوت چشمگیر با آمریکا
بر اساس آمارها، ۸۰ درصد از مردم چین به‌صورت هفتگی از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، در حالی که این نسبت در آمریکا ۵۴ درصد است.؛ همچنین ۸۴ درصد از چینی‌ها از هوش مصنوعی احساس هیجان دارند(که بالاترین رقم در جهان است) در حالی که این عدد در آمریکا تنها ۳۸ درصد است.
میزان اعتماد عمومی به هوش مصنوعی در چین نیز ۸۷ درصد گزارش شده، در مقابل، این عدد در آمریکا تنها ۳۲ درصد است.
با این حال، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که این خوش‌بینی ظاهری ممکن است نگرانی فزاینده از بین رفتن مشاغل را پنهان کرده باشد.
کد مطلب: 91407
