ايتنا - پایان عصر تیم کوک در اپل؛ میراثی ۴.۷ تریلیون دلاری برای جانشین او

تیم کوک پس از نزدیک به ۱۵ سال حضور در رأس اپل، در روز اول سپتامبر ۲۰۲۶، سمت مدیر عاملی این شرکت را واگذار می‌کند و جان ترنوس، مدیر باسابقه بخش مهندسی سخت‌افزار، جای او را می‌گیرد.
کوک در ادامه به‌عنوان رئیس اجرایی هیئت مدیره اپل فعالیت خواهد کرد.

اما شاید بهترین راه برای سنجش عملکرد کوک، بررسی نمودار سهام اپل در دوران مدیریت او باشد؛ نموداری که یکی از چشمگیرترین دوره‌های رشد یک شرکت بزرگ فناوری را نشان می‌دهد.

رشد ۲۲۷۲ درصدی سهام اپل

زمانی که تیم کوک در اوت ۲۰۱۱ به عنوان جانشین استیو جابز، مدیر عامل اپل شد، قیمت سهام این شرکت حدود ۱۳.۳۵ دلار بود؛ اما سهام اپل در آخرین روز معاملاتی پیش از تغییر مدیریت، در ۳۱۶.۶۱ دلار بسته شد.
به این ترتیب، ارزش سهام اپل در دوران مدیریت کوک حدود ۲۲۷۲ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که به‌مراتب از عملکرد شاخص‌های اصلی بازار سهام آمریکا در همین دوره بیشتر بوده است.

ارزش بازار اپل نیز از حدود ۳۴۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۱ به حدود ۴.۷ تریلیون دلار رسیده است. یک برآورد نشان می‌دهد ارزش بازار اپل در دوران مدیریت کوک به‌طور متوسط معادل حدود ۳۲ میلیون دلار در هر ساعت افزایش یافته است.

این اعداد باعث شده‌اند دوران کوک یکی از موفق‌ترین دوره‌های مدیریتی تاریخ صنعت فناوری محسوب شود؛ به‌خصوص از آن جهت که او پس از استیو جابز سکان شرکتی را در دست گرفت که بسیاری انتظار داشتند پس از بنیان‌گذار افسانه‌ای خود با مشکلات جدی مواجه شود.

کوک اپل را فقط بزرگ‌تر نکرد؛ مدل کسب و کار آن را تغییر داد

با وجود رشد چشمگیر آیفون و سایر محصولات، مهم‌ترین میراث کوک را نمی‌توان صرفاً در فروش سخت‌افزار خلاصه کرد.

اپل در ابتدای دوران کوک همچنان شرکتی بود که بخش بزرگی از درآمدش به چرخه عرضه محصولات جدید وابسته بود. آیفون، آیپد و مک محصولات اصلی بودند و موفقیت مالی شرکت تا حد زیادی به میزان فروش این دستگاه‌ها گره می‌خورد.

کوک به‌تدریج این مدل را تغییر داد و خدمات و درآمدهای تکرارشونده را به یکی از ستون‌های اصلی کسب و کار اپل تبدیل کرد.
App Store، iCloud، Apple Music، Apple TV، Apple Pay و Apple News+ اکنون بخشی از اکوسیستمی هستند که کاربران برای استفاده مستمر از آنها پول پرداخت می‌کنند.

اپل در آخرین گزارش مالی خود اعلام کرده است که بیش از ۱.۵ میلیارد اشتراک پولی در سراسر پلتفرم‌هایش دارد. درآمد بخش خدمات نیز در آخرین فصل مالی به ۳۰.۷ میلیارد دلار رسید که ۱۲ درصد بیشتر از سال قبل بود.

اپل در پایان دوران کوک دیگر همان شرکت سال ۲۰۱۱ نیست

در طول مدیریت کوک، اپل علاوه بر خدمات، به حوزه‌های جدیدی مانند ساعت‌های هوشمند، هدفون‌های بی‌سیم و محصولات واقعیت ترکیبی نیز وارد شد.
Apple Watch و AirPods به محصولات مهمی در اکوسیستم اپل تبدیل شدند و به شرکت اجازه دادند وابستگی خود به آیفون را تا حدی کاهش دهد.

هم‌زمان، اپل شبکه تولید و زنجیره تأمین خود را در مقیاسی جهانی توسعه داد؛ موضوعی که یکی از نقاط قوت اصلی مدیریت کوک محسوب می‌شود. تخصص او پیش از مدیر عاملی اپل نیز بیشتر در حوزه عملیات و زنجیره تأمین بود و همین سابقه در مدیریت شرکت به کار آمد.

با این حال، دوران کوک بدون چالش نبود.

چالش بزرگ بعدی؛ هوش مصنوعی

اکنون جان ترنوس در شرایطی مدیرعامل اپل می‌شود که صنعت فناوری وارد مرحله جدیدی شده است: عصر هوش مصنوعی مولد و عامل‌های هوشمند.
اپل در مقایسه با برخی رقبای بزرگ خود، در عرضه محصولات برجسته مبتنی بر هوش مصنوعی با انتقادهایی مواجه شده است.
این شرکت تلاش کرده است قابلیت‌های هوش مصنوعی را در قالب Apple Intelligence و نسل جدید Siri به اکوسیستم خود اضافه کند، اما سرعت پیشرفت آن در این حوزه همچنان یکی از پرسش‌های مهم درباره آینده شرکت است.

در واقع، موفقیت کوک در ایجاد یک کسب و کار خدماتی بسیار قدرتمند، چالش جدیدی را برای جانشین او ایجاد کرده است: چگونه می‌توان همان اکوسیستم عظیم را وارد عصر هوش مصنوعی کرد، بدون آنکه مزیت‌های سنتی اپل از بین برود؟
این موضوع اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا هوش مصنوعی می‌تواند نحوه استفاده کاربران از تلفن همراه، جست‌وجو، نرم‌افزار و حتی دستگاه‌های شخصی را تغییر دهد.

جان ترنوس در دشوارترین زمان ممکن وارد می‌شود

ترنوس در حالی سکان اپل را به دست می‌گیرد که این شرکت همچنان یکی از ارزشمندترین کسب و کارهای جهان است، اما بازار از مدیر عامل جدید انتظار دارد موتور رشد بعدی را پیدا کند.

او سابقه طولانی در اپل دارد و سال‌ها مسئولیت توسعه سخت‌افزار محصولات این شرکت را بر عهده داشته است. انتخاب او نشان می‌دهد اپل در این مقطع بیش از هر چیز به مدیری نیاز دارد که بتواند توسعه محصول و نوآوری را در مرکز توجه قرار دهد.

نخستین آزمون بزرگ ترنوس نیز بسیار نزدیک است. اپل قرار است در ۹ سپتامبر رویداد معرفی محصولات جدید خود را برگزار کند؛ رویدادی که انتظار می‌رود نسل جدید آیفون و احتمالاً نخستین آیفون تاشوی این شرکت در آن معرفی شود.
بنا به نوشته AXIOS، این رویداد نخستین عرضه بزرگ محصولات اپل با ترنوس در جایگاه مدیر عامل خواهد بود.

کوک؛ مدیرعامل یک دوره تاریخی

با وجود تمام بحث‌ها درباره میزان نوآوری اپل در دوران کوک، کارنامه مالی او به‌سختی قابل مناقشه است.
او شرکتی را که ارزش بازارش هنگام آغاز مدیریت حدود ۳۴۷ میلیارد دلار بود، به کسب و کاری با ارزش حدود ۴.۷ تریلیون دلار رساند. سهام اپل نیز بیش از ۲۲ برابر شد.

البته مقایسه مستقیم کوک با استیو جابز ساده نیست. جابز نقش بسیار متفاوتی در تاریخ اپل داشت و تمرکز اصلی او بر محصول، طراحی و خلق دسته‌های جدیدی از فناوری بود.
حتی از نظر رشد سهام نیز عملکرد اپل در دوره جابز، از منظر درصدی، بالاتر بود.

اما میراث کوک را باید در جای دیگری نیز جست‌وجو کرد: او توانست اپل را پس از دوران جابز به یک ماشین عظیم تولید سود تبدیل کند و درآمدهای تکرارشونده خدمات را در قلب مدل کسب و کار آن قرار دهد.

اکنون این میراث در اختیار جان ترنوس قرار گرفته است؛ مدیری که باید نه‌تنها این امپراتوری ۴.۷ تریلیون دلاری را حفظ کند، بلکه پاسخ اپل به بزرگ‌ترین تحول فناوری سال‌های اخیر، یعنی هوش مصنوعی، را نیز شکل دهد.