ايتنا - چگونه سازمان سیا درست جلوی چشم کا گ ب، یک دستگاه زیراکس شوروی را شنود کرد

در اوج رقابت اطلاعاتی میان آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) یکی از غیرمعمول‌ترین عملیات‌های جاسوسی خود را اجرا کرد؛ عملیاتی که نه با تجهیزات پیچیده نظامی، بلکه با یک دستگاه فتوکپی آغاز شد.

بر اساس گزارشی که به‌تازگی منتشر شده، در سال ۱۹۶۳ سیا یک دستگاه Xerox 914 را که در سفارت شوروی در واشنگتن استفاده می‌شد، به‌طور مخفیانه دستکاری کرد. درون این دستگاه یک دوربین ۸ میلی‌متری Bell & Howell جاسازی شده بود که از تمام اسنادی که روی دستگاه کپی می‌شدند، به‌صورت خودکار تصویر ثبت می‌کرد.

تعمیرکاری که در واقع مأمور عملیات بود

برای آنکه عملیات بدون جلب توجه ادامه پیدا کند، سیا به جای اعزام مأمور مخفی برای این هدف، از تعمیرکار رسمی دستگاه استفاده کرد.
این فرد در جریان بازدیدهای دوره‌ای برای سرویس دستگاه، فیلم دوربین را خارج و با فیلم جدید جایگزین می‌کرد؛ اقدامی که در مقابل دید مأموران امنیتی شوروی انجام می‌شد، اما به دلیل پیچیدگی فنی دستگاه‌های زیراکس، هیچ‌کس به آن مشکوک نمی‌شد.

این پروژه که با نام رمز Disneyland East شناخته می‌شد، با همکاری گروهی از مهندسان شرکت زیراکس طراحی شد.
«ری زاپوث» (Ray Zoppoth)، یکی از مهندسان این شرکت، بعدها فاش کرد که پیش از نصب تجهیزات در سفارت شوروی، نمونه آزمایشی آن در یکی از مراکز زیراکس در نیویورک مورد آزمایش قرار گرفته بود.

دستگاهی که همه چیز را ثبت می‌کرد

دوربین مخفی از هر صفحه‌ای که روی شیشه دستگاه قرار می‌گرفت تصویربرداری می‌کرد. در نتیجه، هر سند محرمانه‌ای که کارکنان سفارت کپی می‌کردند، بدون آنکه تغییری در عملکرد دستگاه ایجاد شود، روی فیلم ثبت می‌شد و بعدها توسط سیا بررسی می‌شد.
به گفته طراحان پروژه، ابعاد بزرگ و ساختار پیچیده Xerox 914 فضای کافی برای مخفی کردن تجهیزات جاسوسی را فراهم کرده بود.

یک فشنگ ۸ میلی‌متری قدیمی، احتمالاً مشابه فشنگی که گفته می‌شود داخل زیراکس ۹۱۴ نصب شده است.

یکی از خلاقانه‌ترین عملیات‌های جنگ سرد

هرچند CIA هرگز جزئیات کامل نتایج این عملیات را به‌صورت رسمی منتشر نکرد، اما مهندسان حاضر در پروژه بعدها اعلام کردند که موفقیت این طرح باعث شد ایده‌های مشابهی روی مدل‌های دیگر دستگاه‌های زیراکس نیز بررسی شود.

بنا به گزارش سایت TechRadar، کارشناسان تاریخ اطلاعاتی معتقدند این عملیات نمونه‌ای از تغییر ماهیت جاسوسی در دوران جنگ سرد بود؛ دورانی که ابزارهای روزمره مانند دوربین، خودکار، ساعت، دستگاه‌های شنود و حتی تجهیزات اداری به ابزارهای اطلاعاتی تبدیل شدند.

میراثی که هنوز الهام‌بخش است

اگرچه فناوری‌های جاسوسی امروز به سمت ابزارهای سایبری، بدافزارها و نفوذ دیجیتال حرکت کرده‌اند، اما این عملیات همچنان یکی از مشهورترین نمونه‌های استفاده خلاقانه از تجهیزات عادی برای جمع‌آوری اطلاعات محسوب می‌شود.
بسیاری از کارشناسان امنیت اطلاعات نیز این پرونده را یادآور این نکته می‌دانند که حتی ساده‌ترین تجهیزات اداری نیز در صورت دستکاری می‌توانند به ابزاری برای نفوذ اطلاعاتی تبدیل شوند.