ايتنا - مأموریت نجات تلسکوپ ناسا به بحران رسید؛ ربات فضایی از کنترل خارج شد

نخستین مأموریت ناسا برای استفاده از یک فضاپیمای خصوصی به‌منظور افزایش ارتفاع مداری یکی از تلسکوپ‌های فضایی این سازمان با مشکل جدی مواجه شده است. ناسا و شرکت Catalyst Space اعلام کرده‌اند که فضاپیمای رباتیک این شرکت پس از بروز چندین نقص فنی، کنترل خود را از دست داده و وارد وضعیت چرخش ناخواسته شده است.

به گزارش ایتنا، شرکت Catalyst Space در حال حاضر تلاش می‌کند با استفاده از سامانه‌های پشتیبان، وضعیت فضاپیما را تثبیت کند تا ناسا بتواند درباره ادامه یا لغو این مأموریت تصمیم‌گیری کند.

این مأموریت نخستین تجربه ناسا در واگذاری عملیات انتقال یکی از تلسکوپ‌های فضایی خود به یک شرکت خصوصی محسوب می‌شود؛ اقدامی که هدف آن افزایش ارتفاع مدار تلسکوپ و تمدید عمر عملیاتی آن فراتر از برنامه اولیه بود.

مأموریتی برای نجات رصدخانه «نیل گرلز سویفت»

رصدخانه فضایی Neil Gehrels Swift Observatory که در سال ۲۰۰۴ به فضا پرتاب شد، برای رصد سریع پدیده‌های گذرای کیهانی از جمله انفجارهای پرتو گاما طراحی شده است. با گذشت بیش از دو دهه از آغاز فعالیت این رصدخانه، کاهش تدریجی ارتفاع مدار آن، ناسا را ناگزیر کرده است تا برای ادامه فعالیت، مدار آن را افزایش دهد.

در همین راستا، فضاپیمای LINK در تاریخ ۳ ژوئیه ۲۰۲۶ با استفاده از موشک Pegasus شرکت Northrop Grumman به فضا پرتاب شد. طی هفته‌های گذشته، تیم کنترل مأموریت مشغول آزمایش و فعال‌سازی سامانه‌های مختلف این فضاپیما پیش از آغاز عملیات ملاقات با تلسکوپ سویفت بود.

نقص فنی و از دست رفتن کنترل فضاپیما

با این حال، در جریان آماده‌سازی مأموریت، فضاپیما با مشکلات جدی در سامانه کنترل وضعیت مواجه شد و در پایان هفته گذشته وارد چرخشی کنترل‌نشده شد.
ناسا اعلام کرده است این چرخش باعث برقراری ارتباط‌های مقطعی با فضاپیما شده، زیرا در برخی لحظات آنتن ارتباطی آن از زمین دور می‌شود.

بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد دو مورد از سه چرخ واکنشی (Reaction Wheels) که وظیفه حفظ جهت‌گیری فضاپیما را بر عهده دارند از کار افتاده‌اند. علاوه بر این، یکی از سامانه‌های پیشران نیز با نقص فنی مواجه شده است.

تلاش برای نجات مأموریت

مهندسان مأموریت اکنون تلاش می‌کنند با استفاده از مجموعه دیگری از پیشران‌های فضاپیما، سرعت چرخش آن را کاهش داده و کنترل وسیله را بازیابی کنند.

در بیانیه منتشرشده از سوی این شرکت آمده است: «احتراق موتورهای جایگزین آغاز شده و تاکنون نشانه‌هایی از دستیابی به نتیجه مورد انتظار مشاهده شده است.»
شرکت Catalyst Space نیز تأکید کرد که مأموریت هنوز متوقف نشده و برنامه ملاقات با رصدخانه سویفت همچنان در دستور کار قرار دارد.

مأموریتی پرریسک با توسعه‌ای فشرده

«کیران ویلسون»، پژوهشگر ارشد این پروژه در شرکت Catalyst Space، پیش از پرتاب مأموریت اعلام کرده بود که این فضاپیما در مدت زمانی بسیار کوتاه طراحی و ساخته شده است؛ زیرا ناسا برای افزایش سریع ارتفاع مدار سویفت با محدودیت زمانی روبه‌رو بود.

او در آن زمان گفته بود: «این پروژه از ابتدا مأموریتی دشوار و پرریسک بود. در صنعت فضایی، حتی فضاپیماهایی که با بودجه بسیار بیشتر و طی سال‌ها توسعه یافته‌اند نیز گاهی به دلایل ساده با شکست مواجه شده‌اند.»

حمایت مالی و کاربردهای فراتر از ناسا

شرکت Catalyst Space در ماه ژوئن موفق شد با حمایت سرمایه‌گذارانی از جمله Fortitude Ventures و Geodesic Capital، سرمایه‌ای معادل ۱۲ میلیون دلار برای اجرای این مأموریت جذب کند.

این شرکت همچنین از حمایت مالی ارتش ایالات متحده برخوردار است. ارتش آمریکا به توسعه فضاپیماهای سرویس‌دهنده مداری علاقه‌مند است؛ سامانه‌هایی که علاوه بر تعمیر یا جابه‌جایی ماهواره‌ها، می‌توانند برای پایش و رصد فعالیت فضاپیماهای سایر کشورها نیز مورد استفاده قرار گیرند.