فضا همواره منبع شکلگیری افسانهها و باورهای نادرست بوده است. با پیشرفت فناوری و افزایش مأموریتهای فضایی، ناسا توانسته بسیاری از تصورات اشتباه درباره جهان هستی را با دادههای علمی اصلاح کند. در این گزارش، پنج افسانه مشهور فضایی را بررسی میکنیم که واقعیتهای علمی آنها را رد کردهاند.
شنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۵ ساعت ۰۲:۳۷
۵ باور اشتباه درباره فضا که ناسا برای همیشه رد کرد
در این میان، سازمان ملی هوانوردی و فضایی آمریکا (ناسا) نقش مهمی در گسترش مرزهای دانش بشر ایفا کرده و علاوه بر ثبت اکتشافات تازه، بسیاری از باورهای نادرست و افسانههای رایج درباره فضا را نیز رد کرده است. با وجود این دستاوردها، برخی جریانها در آمریکا به دنبال کاهش بودجه ناسا و واگذاری بخش بیشتری از مأموریتهای فضایی به شرکتهای خصوصی مانند اسپیسایکس و بلو اوریجین هستند؛ اقدامی که به باور بسیاری از کارشناسان میتواند پیامدهای نامطلوبی برای آینده تحقیقات علمی داشته باشد.
در ادامه، با پنج باور نادرست مشهور درباره فضا آشنا میشویم که ناسا در روشن شدن حقیقت آنها نقش مهمی داشته است.
خورشید یک توپ آتشین نیست
همه میدانند که خورشید دمای بسیار بالایی دارد، اما برخلاف تصور رایج، این ستاره عظیم یک «گوی آتشین» نیست. اگرچه در تصاویر خورشید زبانههایی شبیه شعلههای آتش دیده میشود، اما منبع اصلی انرژی آن سوختن نیست، بلکه فرآیند همجوشی هستهای در هسته خورشید است.
خورشید در واقع تودهای عظیم از گازهای داغ است که انرژی خود را از واکنشهای هستهای تولید میکند. گرمایی که به زمین میرسد نیز نتیجه تابش انرژی است، نه شعلههای آتش. بررسیهای انجامشده توسط طیفنگار تصویربرداری منطقه رابط (IRIS) ناسا نشان داده است که ساختارهای شعلهمانند مشاهدهشده در سطح خورشید، حاصل تعاملات پیچیده انرژی در لایههای مختلف جو این ستاره هستند.
با این حال، خورشید همچنان رازهای حلنشدهای در دل خود دارد. یکی از مهمترین معماها این است که چرا برخی بخشهای جو خورشید از سطح آن داغتر هستند؛ موضوعی که دانشمندان ناسا همچنان در تلاش برای یافتن پاسخ آن هستند.
دیوار بزرگ چین از فضا با چشم غیرمسلح دیده نمیشود
یکی از مشهورترین افسانههای مرتبط با فضا این است که دیوار بزرگ چین تنها سازه ساختهشده توسط انسان است که از فضا قابل مشاهده است. این ادعا سالها پیش از آغاز سفرهای فضایی مطرح شده بود، اما با ورود انسان به فضا امکان بررسی آن فراهم شد.
فضانوردان متعددی تلاش کردهاند این سازه تاریخی را از مدار زمین مشاهده کنند، اما نتایج نشان میدهد مشاهده دیوار بزرگ چین با چشم غیرمسلح از فضا تقریباً غیرممکن است. آلن بین، فضانورد مأموریت آپولو ۱۲، اعلام کرده بود که هیچ سازه انسانی در آن مقیاس از فضا قابل تشخیص نیست.
هرچند برخی تصاویر ثبتشده از مدار زمین به بخشهایی از دیوار نسبت داده شدهاند، اما ثبت چنین تصاویری نیازمند تجهیزات پیشرفته و شرایط نوری خاص است. حتی از ایستگاه فضایی بینالمللی نیز مشاهده این سازه بدون استفاده از دوربینهای قدرتمند کار سادهای نیست.
کمربند سیارکی یک منطقه مرگبار و پر از برخورد نیست
فیلمهای علمیتخیلی معمولاً کمربند سیارکی را منطقهای بسیار متراکم و خطرناک به تصویر میکشند؛ جایی که سفینهها ناچارند برای جلوگیری از برخورد با سیارکها مانورهای پیچیده انجام دهند. اما واقعیت با این تصویر سینمایی فاصله زیادی دارد.کمربند سیارکی که میان مدار مریخ و مشتری قرار گرفته، اگرچه شامل میلیونها جرم سنگی است، اما فاصله میان آنها بسیار زیاد است. در بسیاری از موارد، صدها هزار کیلومتر فضای خالی میان دو سیارک بزرگ وجود دارد.
نمونهای از این واقعیت را میتوان در مأموریت فضاپیمای پایونیر ۱۰ مشاهده کرد. این کاوشگر ناسا بدون برخورد با هیچ جرم خطرناکی از کمربند سیارکی عبور کرد و مسیر خود را ادامه داد. به همین دلیل، احتمال برخورد یک فضاپیما با سیارک در این منطقه بسیار کمتر از آن چیزی است که اغلب تصور میشود.
قرار گرفتن در معرض خلأ فضا به معنای مرگ فوری نیست
فیلمهای هالیوودی معمولاً چنین القا میکنند که اگر فردی بدون لباس فضایی در معرض خلأ فضا قرار گیرد، در عرض چند ثانیه یخ میزند یا جان خود را از دست میدهد. اما واقعیت علمی پیچیدهتر از این تصویرسازیهای سینمایی است.
در خلأ فضا، انتقال گرما به سرعت محیطهای سرد روی زمین انجام نمیشود، زیرا ذرات کافی برای انتقال انرژی وجود ندارد. به همین دلیل، بدن انسان بلافاصله یخ نمیزند.
البته این موضوع به معنای بیخطر بودن خلأ فضا نیست. نبود اکسیژن و فشار بسیار پایین میتواند در مدت کوتاهی آسیبهای جدی ایجاد کند. با این حال، تجربه واقعی نشان داده است که مرگ آنی رخ نمیدهد. برای مثال، در سال ۱۹۶۶، جیم لبلانک، تکنسین ناسا، هنگام آزمایش یک لباس فضایی در اثر افت ناگهانی فشار در محفظه خلأ قرار گرفت. او پس از حدود ۸۷ ثانیه نجات یافت و تنها دچار گوشدرد شد.
این حادثه نشان داد که اگرچه قرار گرفتن در خلأ فضا بسیار خطرناک است، اما برخلاف تصور رایج، بلافاصله به مرگ منجر نمیشود.
آب در فضا فراوانتر از آن چیزی است که تصور میشود
بسیاری از افراد تصور میکنند فضا محیطی کاملاً خشک و فاقد آب است. اما تحقیقات علمی خلاف این موضوع را نشان دادهاند.
آب در بخشهای مختلف کیهان به اشکال گوناگون یافت میشود؛ از دنبالهدارهای یخی گرفته تا اقیانوسهای زیرسطحی برخی قمرها. حتی در سال ۲۰۱۱ ، ستارهشناسان ناسا موفق به شناسایی یک کوازار شدند که حجم عظیمی از بخار آب آن را احاطه کرده بود.
برآوردها نشان میدهد میزان این بخار آب حدود ۱۴۰ تریلیون برابر حجم آب موجود در تمام اقیانوسهای زمین است. اگرچه این آب به صورت بخار وجود دارد و در فاصلهای حدود ۱۲ میلیارد سال نوری از زمین قرار گرفته، اما کشف آن نشان داد که آب در مقیاس کیهانی پدیدهای بسیار رایجتر از تصورات گذشته است.
این کشف همچنین یادآور آن است که جهان هستی همچنان سرشار از ناشناختهها و رازهایی است که دانشمندان در تلاش برای کشف آنها هستند.
کد مطلب: 89955
