ايتنا - ناسا ابررایانه قدرتمند آتنا را معرفی کرد: قادر به انجام ۲۰ کوادریلیون محاسبه در ثانیه

ناسا همزمان با پیشرفت‌های روزافزون در اکتشافات فضایی، نیاز به قدرت محاسباتی فزاینده‌ای دارد تا بتواند به طور مؤثری با پیچیدگی‌های روزافزون ماموریت‌ها مقابله کند. به همین دلیل، این سازمان به تازگی از ابررایانه جدید خود به نام «آتنا» رونمایی کرده است.

به گزارش ایتنا و به نقل از SciTechDaily، این ابررایانه، که به عنوان قدرتمندترین و کارآمدترین سیستم محاسباتی ناسا شناخته می‌شود، به طور رسمی در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ معرفی شد.

آتنا به عنوان بخشی از پروژه «توانمندی‌های محاسباتی پیشرفته ناسا» (HECC) به کار گرفته می‌شود و در مرکز تحقیقات ای ام ایز در سیلیکون ولی کالیفرنیا مستقر است. این سیستم، با سرعت و کارایی بی‌نظیر خود، به ناسا این امکان را می‌دهد که شبیه‌سازی‌های پیچیده‌تری را انجام دهد و مدل‌های هوش مصنوعی بزرگ‌مقیاس را آموزش دهد.

دکتر «کوین مورفی»، رئیس داده‌های علمی و مسئول پروژه HECC در ناسا، در این خصوص می‌گوید: «اکتشاف همیشه ناسا را به مرزهای ممکن در محاسبات رسانده است. حالا با آتنا، ناسا تلاش‌های خود را برای تأمین منابع محاسباتی متناسب با نیازهای در حال تغییر ماموریت‌هایش گسترش می‌دهد.»

گفته می‌شود آتنا به‌عنوان موتور اصلی ناسا در راستای دستیابی به اهداف بلندپروازانه‌اش در حوزه اکتشاف، از قدرت پردازشی عظیمی برخوردار است که برای شبیه‌سازی پرتاب‌های راکتی پیچیده و مدل‌سازی هواپیماهای آینده که به سوخت کمتری نیاز دارند، ضروری است. به‌ویژه، این سیستم می‌تواند به ناسا کمک کند تا از آزمایش‌های فیزیکی گران‌قیمت صرف‌نظر کند و میلیون‌ها دلار صرفه‌جویی نماید.

این ابررایانه نه تنها برای شبیه‌سازی‌های فیزیکی، بلکه به‌عنوان محیطی برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی بزرگ‌مقیاس نیز به کار می‌رود.

این مدل‌های هوش مصنوعی قادرند داده‌های ماهواره‌ای و اطلاعات مأموریت‌های فضایی را که حجم آن‌ها به پتابایت‌ها می‌رسد، به سرعت تجزیه و تحلیل کرده و الگوها و بینش‌های علمی را شناسایی کنند؛ کارهایی که که انسان‌ها به تنهایی قادر به کشف آنها نخواهند بود.

پژوهشگران می‌توانند از آتنا برای شبیه‌سازی الگوهای پیچیدهٔ جوّ و پیش‌بینی اثرات زمینی طوفان‌های خورشیدی استفاده کنند.

آتنا با ظرفیت پردازشی ۲۰ پتافلاپ، یک جهش عظیم در توان محاسباتی به شمار می‌رود و عملکرد آن به‌مراتب از ابررایانه‌های پیشین ناسا، مانند «آیتکن» و «پلهیدس»، فراتر رفته است.

این سیستم از ۱,۰۲۴ گره استفاده می‌کند که توسط پردازنده‌های AMD EPYC با تعداد هسته بالا تأمین می‌شود تا میلیون‌ها محاسبه را در ثانیه انجام دهد.

آتنا برای پشتیبانی از قدرت پردازشی عظیم این سیستم، دارای ۷۸۶ ترابایت حافظه است که امکان تجزیه و تحلیل مجموعه‌های داده پیچیده و عظیم را فراهم می‌کند. گفتنی است که ناسا آتنا را به‌طور کامل در تاریخ ۱۴ ژانویه ۲۰۲۶ به‌عنوان یک سیستم عملیاتی در دسترس پژوهشگران داخلی و خارجی قرار داده است.

آتنا همچنین تحولی در نحوه نگاه ناسا به «ابر» ایجاد کرده است. به‌جای اتکا به سخت‌افزارهای موجود در محل، پروژه HECC از رویکردی محاسباتی هیبریدی استفاده می‌کند.

این رویکرد به دانشمندان این امکان را می‌دهد که بین قدرت فیزیکی آتنا و انعطاف‌پذیری پلتفرم‌های ابری تجاری جابجا شوند.

گفتنی است این سیستم چندمنظوره به پژوهشگران این امکان را می‌دهد که محیط محاسباتی مناسب با ماموریت خود را انتخاب کنند، خواه برای شبیه‌سازی‌های پیچیده فیزیک، آموزش هوش مصنوعی پیشرفته، یا پردازش جریان‌های عظیم داده.

همچنین، ناسا اعلام کرده است که با آتنا، این سازمان در حال ایجاد زیرساخت دیجیتال برای دوران جدید کشف و اکتشافات فضایی است. در حال حاضر، تیم‌های ناسا در مرکز فضایی کندی در آخرین مراحل آمادگی برای پرواز آزمایشی آرتمیس II هستند.

در پایان باید گفت مهندسان ناسا در حال پیشی گرفتن از برنامه زمان‌بندی، راکت SLS و فضاپیمای اوریون را برای انجام آزمایش‌های حیاتی آماده می‌کنند.

این مرحله به‌زودی با یک شبیه‌سازی کامل پرتاب در تاریخ ۳۱ ژانویه آغاز خواهد شد و نقطه عطفی در بازگشت ناسا به اکتشافات ماه به‌شمار می‌رود.