تازه پس از ازدحام و تلاطم چند روزه، انتظاري طولاني (يك سال و بيشتر) برميآمد كه قسمت اصلي ماجرا بود حالا كه بخشي از سرمايه زندگي كه ميتوانست به زخمي زده شود تا بلكه دردي از دردها را درمان كند به عنوان وديعه در دست دولت مانده تا با اين سرمايهگذاري با فراغ بال و بي غم ديگران سرمست از اين استقبال كم كم به كار تحقق اين وعده بپردازد، آن هم زماني كه همه منتظران با دغدغه و تشويش روزشماري ميكنند تا بلكه زودتر به وصال محبوب خويش برسند.
اين تصويري است كه در چند سال گذشته و حول موضوع «تهيه سيمكارت تلفن همراه» براي استفاده از ابزار جديد ارتباطي تكرار ميشود. سال گذشته كه آخرين دور از اين حادثه سالانه را شاهد بوديم، چيزي حدود 8 ميليون نفر مستقيم درگير اين موضوع و حواشي آن بودند، برخي از اين تعداد به تازگي توانستهاند به آرزوي خود برسند و شايد باورش برايشان چندان آسان نباشد كه در كشورهاي همسايهمان هستند مردمانيكه هر وقت اراده كنند به سهولت صاحب سيم كارت ارزان و سپس تلفن همراه ميشوند.
«هشت ميليون نفر متقاضي» ضمن اينكه در ميان همه كشورهاي منطقه عدد بسيار بزرگي براي تقاضاي استفاده از يك تكنولوژي جديد است، در كشور خودمان هم عدد كوچكي نيست رقمي بيش از 12 درصد جمعيت كشور. اين اتفاق بدون ترديد امسال و سالهاي آتي نيز ادمه مييافت، و هر سال شاهد اين تراژدي اجتماعي-مديريتي ميبوديم اگر در روي همان پاشنه ميچرخيد، و انحصار ارائه سرويس توسط دولت ادامه مي يافت.
سال گذشته و زماني كه اپراتور دوم به آرامي آماده ورود به اين ميدان بود، و تاليا نيز در حال تلاش براي رفع موانع خود و تسريع در ارائه خدمات بود، دولت براي آخرين بار و در مناسبترين زمان باز هم به اين بازار بكر روي آورد و سخاوتمندانه هر چه ميتوانست سيمكارت پيش فروش كرد، گويا ميدانست كه اين آخرين فرصت طلايي است كه به او امكان ميدهد تا سهم بزرگي از اين بازار برگيرد و سرمايه بزرگي از دارايي شهروندان فراهم آورد.
بهره گرفتن از اين آخرين فرصت، آن چنان مهم مينمود كه همه تلاش مخابرات مصروف آن شد كه تمامي سيمكارتهاي وعده داده شده را تحويل دهد و هر چه لازم است در اين زمينه صرف نمايد. اكنون و در پايان سال 85 هر چند به عادت مالوف همه منتظرند كه سر و دست شكستن در صفها براي ثبت نام را ببينند اما ديگر خبري نيست!
آنچه مقايسه روزهاي اول ثبت نام سيم كارت دولتي با سال گذشته را نشان ميدهد، نشان از كاهش چشمگير و معنادار اين رقم ميدهد، اين در حالي است كه اپراتور دولتي براي نخستين بار نياز به تعريف و تبليغ از خود ديده به آگهي و شعار پرداخته و در زمينه قيمت نيز به ركورد شكني پرداخته است. تحليل اين مسئله كاملا روشن و منطقي است: انحصار جاي خود را به رقابت داده ، و شهروندان براي تامين نياز خود، «حق انتخاب» دارند.
اكنون مشتري براي تهيه سيمكارت خود نيازمند به پرداخت وديعه سنگين و سپس تحمل زمان طولاني براي رسيدن به مقصود نيست، چرا كه ميتواند با مبلغي كم از سيمكارت پيش پرداخته (اعتباري) تاليا استفاده كند، چيزي كه به خوبي جاي خود را در ميان مردم باز كرده است. از سوي ديگر صاحب سيمكارت دائمي شدن هم محتاج رقم قابل توجه به دولت نيست، بلكه با رقم قابل قبول ميتوان از خدمات ايرانسل بهره برد.
به وضوح ديده ميشود كه حضور بخش غيردولتي در عرصه ارائه خدمات، بخوبي توانسته چرخه معيوب گذشته را تا حدي اصلاح كند، و ضمن اينكه سازوكار محدود دولتي را به سمت مدل مطلوب جهاني سوق ميدهد، صرفه اقتصادي را براي كاربران به همراه آورد، مضافا اين نكته درخشان كه مردم رابه لزوم داشتن حق انتخاب بهتر و بيشتر ملتفت نمايد.
همه آنچه را گفته شد نبايد تمامي وجوه اين تحول دانست، در حقيقت نكته مهمتر و موثرتري وجود دارد كه البته شايد در ابتدا چندان خودنمايي نكند، اما بيترديد در آينده تاثير اصلي اين تحول شمرده خواهد شد. براي پرداختن به اين نكته اشارتي ميكنم به نقشي كه امروز تلفن همراه يافته است.
اكنون و به فاصلهاي نه چندان طولاني از پيدايش اين تكنولوژي، به نظر ميرسد كه تلفن همراه ديگر همان راه تعريف شده خود يعني تبديل به يك وسيله مكالمه و ايجاد يك ارتباط را نميپيمايد. با گذار سريع از تحولات فراوان، و در اثر دستاوردهاي پياپي فناوري ارتباطات و اطلاعات، اين وسيله در حال تبديل شدن به يك «همراه واقعي كاربران است» به صورتي كه بتواند غالب نيازهاي روزمره «فراتر از اهداف ارتباطي» را برطرف كند كافي است در نظر آوريم كه امور مالي و بانكي اكنون به سهولت قابل انجام با اين وسيله است، افزايش توان پردازش، آن را به يك رايانه كوچك بدل ساخته و قابليتها و ويژگيهاي محاسباتي را به آن بخشيده است.
اين وسيله اكنون ميتواند به قدري جذاب باشد كه به همدم واقعي جوانان و نوجوانان بدل شود تا سرگرم موسيقي، ويدئو و هر آنچه جزو تفريحات شمرده ميشود گردند، در واقع وسيلهاي برا ي سرگرمي و گذران وقت مردم شود. حالا ديگر اين وسيله، با افزايش توان فني و هنري، همگان را به عكاسي و فيلمبرداري واداشته و در حقيقت كاربردهاي فرهنگي هنري و حتي رسانهاي را به صاحبان خود بخشيده است.
بدين ترتيب ديگر صرف نگاه ارتباطي به اين وسيله، ديگر كهنه شده، و اين محوريترين گرايشي است كه اپراتورها و توليد كنندگان تلفن همراه را به خود مشغول ساخته است. در واقع تواناييها و به عبارتي سرويسهاي جديد، اكنون ميدان اصلي رقابت در دنياي تلفن همراه در جهان است. اين همان نكته مهمي است كه به نظر ميرسد در بطن تحولات در حوزه تلفن همراه كشورمان در جريان است، و دير نخواهد بود كه به صورت واقعيت به خود بگيرد.
اپراتور دوم در ابتداي كار، نشان ميدهد كه به اين موضوع بيتوجه نيست، و برنامه مشخصي در اين زمينه دارد. چندماه پس از شروع به كار اين اپراتور، مشتريان آن خواهند توانست از سرويسهاي جديدي چون MMS و نيز امكان اتصال به اينترنت بهره گيرند. ارائه خدمات ارزش افزوده، سرويسهاي و مزاياي تازه، ميدان اصلي رقابت در اين دنياي جديد خواهد بود كه بايد توجه اپراتوريهاي ما را به خود جلب كند، واقعيتي كه از آن گزيري نخواهد بود، هر چند شايد سر برآوردن اپراتور سوم بتواند اين ميدان را به معناي واقعي گرم نمايد.