چند روز پيش مايكروسافت حمله به گوگل را آغاز كرد. ماجرا از آنجا شروع شد كه توماس رابين، وكيل مايكروسافت علناً سياستهاي گوگل در مورد كپيرايت را به باد انتقاد گرفت؛ ابتدا در يك روزنامه و در همان روز در يك كنفرانس صنعت نشر و چاپ. انتقاد بر اين بود كه گوگل به نام مرتب كردن اطلاعات جهان، حقوق مالكان محتوي را زير پا ميگذارد.
البته رويكرد گوگل نسبت به كپيرايت به مذاق خيليها خوش نيامده است. در ماه گذاشته، شركت Viacom (مدير شبكه MTV) از گوگل خواست كه روي سايت اشتراك ويدئويياش (YouTube) فيلترهاي كپيرايتي مناسبتري قرار دهد. در اقدامي مشابه، چند ناشر از جمله مكگرا هيل، پنگوئن، و سايمون و شوستر گوگل را به دليل توليد كتابخانهاي ديجيتال با قابليت جستوجو به دادگاه كشاندند.
رابين در سخنرانياي كه در نشست سالانه مؤسسه ناشران آمريكايي داشت، گوگل را متهم كرد كه به شركاي ناشران پشت كرده و با تعبير خود از كپيرايت، به خود اجازه داده حقوق مالكان محتوي را نقض كند. او گفت: به نظر من، گوگل مسير نادرستي براي آينده دور خود انتخاب كرده، زيرا به طور سيستماتيك كپيرايت را نقض ميكند و نويسندگان و ناشران را از درآمد به حقشان محروم ميكند. به همين دليل، انگيزههاي خلاقيت از بين ميروند.
ضد حمله
پاسخ گوگل اين بود كه بار ديگر بر التزام خود به قوانين كپيرايت تأكيد كند و اين كه چنين سرويسي تنها به منظور نفعرساني به كاربران بوده است.
ديويد دراموند، مسئول ارشد امور حقوقي گوگل گفت: هدف موتورهاي جستوجو و محصولاتي مانند گوگل، Book Search و YouTube كمك به كاربران براي يافتن محتوا از شركتهاي كوچك و بزرگ مختلف است. در ضمن ما به قوانين بينالمللي كپيرايت پايبند هستيم و نتيجتاً شفافيت بيشتر و در بسياري موارد سود بيشتر براي نويسندگان، ناشران، و توليد كنندگان محتوي بوده است.
مسئولان گوگل به اين فكر افتادهاند كه جديداً چه كاري كردهاند كه كفر مايكروسافت درآمده است. به هر حال، مايكروسافت ميخواهد به چه چيزي دست يابد؟
يكي از عوايد واضح، گرچه كوچك، بالا بردن آگاهي كاربران از محصول مايكروسافتي رقيب گوگل است. تا زماني كه مقاله رابين در مجله فايننشيال تايمز به چاپ رسيد، بحث كمي در مورد سرويس جستوجوي كتاب مايكروسافت وجود داشت. اين سرويس در ماه دسامبر براي آزمايش عرضه شد. از طرف ديگر، بحث زيادي در مورد همتاي گوگلي اين سرويس پيش آمد. اين سرويس در سال 2004 عرضه شد. گوگل هنوز سهم بازاري ندارد، ولي اعلام كرده كه تاكنون بالغ بر 1 ميليون صفحه كتاب را اسكن كرده است.
تفاوتجويي
دير رسيدن به صحنه رقابت هميشه باعث عقبماندگي ميشود، مگر اين كه محصولش بسيار بهتر از محصول رقيب باشد. واضح است كه مايكروسافت فكر ميكند شريك شدن با ناشران ميتواند چنين برترياي را ايجاد كند. رابين در سخنراني خود ناشران را تشويق كرد كه به جاي رقباي مايكروسافت با خود اين شركت كار كنند. او گفت: مايكروسافت خود را موظف به مسئوليت و احترام، و برقراري تعادل ميان خلاقيت هنرمندان و دسترسي عموم به محتواي آنلاين ميداند. ما ديگر تأمين كنندگان جستوجوي اينترنتي و سايتهاي هاست محتواي آنلاين را ترغيب ميكنيم كه همين كار را انجام دهند.
مايكروسافت براي جذب مشتري، رابطي براي نرمافزار «ناشر» خود تهيه كرده كه به ناشران اجازه ميدهد، مقداري از كتاب را كه يك خواننده مجاز به مشاهده است مشخص كند و در كنار كتاب لينك به سايت فروش آن كتاب را قرار دهند يا اين كه اطلاعات جستوجوي كتاب را ويرايش كنند. در ضمن قبل از اسكن كردن هر كتاب از مالك كپيرايت كسب اجازه ميشود.
اين وعدهها مزيد بر شكايتهاي شركتهايي مانند Authors Guild ميشود كه از برنامه گوگل ناراضي هستند. پاول آيكِن، مدير اجرايي شركت فوق گفته كه گفتههاي مايكروسافت، نه همه آن، مورد تأييد ما است. اين شركت با بيش از 800 هزار نويسنده در ارتباط است. در ضمن گروه با كار با مايكروسافت «رضايت» دارد.
اجازه دارم؟
ولي اين حمايتها چقدر به مايكروسافت كمك ميكند؟
گوگل براي اسكن كردن كتابها نيازي به اجازه ناشران ندارد. در حال حاضر اين كار را دارد انجام ميدهد، زيرا با 13 كتابخانه بزرگ قرارداد دارد و به كاربران اجازه ميدهد كه در اين كتابها جستوجو كنند. البته كاربران نميتوانند محتواي آنلاين كپيرايت شده را بخوانند. تنها چند خط حاوي عنوان، ناشر، و اطلاعات كپيرايت نمايش داده ميشود تا بتوان كتاب را در يك كتابخانه نزديك، كتابفروشي، يا كتابفروشيهاي آنلاين مانند آمازون پيدا كرد. گوگل تنها در صورت اجازه ناشر چند صفحه از متن كتاب را نمايش ميدهد.
حمله مايكروسافت ميتواند اثرگذار باشد، اگر گوگل پروندههاي حقوقي خود را به ناشران ببازد. در اين صورت، پيشنهاد مايكروسافت به ناشران ميتواند نتايج خوبي داشته باشد. ممكن است گوگل از اسكن كتابها بدون اجازه مالك كپيرايت منع شود. حتي شايد ناشران گوگل را تحريم كنند و فقط به مايكروسافت اجازه اسكن دهند؛ تا باعث برتري او شوند. ولي به گفته فرد ون لومان، وكيل بنياد الكترونيكي فرانتير، برخلاف تصور مايكروسافت، گوگل پشتوانه قانوني محكمتري دارد. براي صدور حكم عليه گوگل، بايد وكلا ثابت كنند كه سرويس گوگل دارد به بازار كتاب لطمه ميزند. نمايش مختصري از كتاب به فروش آن كتاب صدمه نميزند. در واقع آنها را ترغيب ميكند كه كتاب را از كتابخانه يا از يك فروشگاه تهيه كنند.
وقتي گرد و خاك اين پرونده بنشيند، مردم آن را به ياد نخواهند آورد. آنها فقط به خاطر خواهند داشت كه گوگل درها را به بزرگترين كتابخانه ممكن از زمان كتابخانه الكساندر باز كرد.
آيكِن بحث ميكند كه احتمال لطمه بالقوه به بازار وجود دارد، اين گزيدهها آخر كتاب را خراب ميكنند يا در مورد كتابها مرجع نياز به خريد كتاب اصلي را از بين ميبرند. همچنين ناشران بايد ديگر سرويسهاي مشابه گوگل را از اين كار منع كنند.
تا زماني كه نتيجه اين پرونده معلوم شود، مايكروسافت تنها ميتواند به همين تبليغات دل خوش كند و اميدوار باشد كه مفيد واقع شود.