يکشنبه ۱۷ ارديبهشت ۱۳۸۵ ساعت ۱۸:۰۳
شبكه شبكهها
رضا گرگانمحمدي - فصلنامه علمي تحليلي طيف برق
با روي كار آمدن دولت نهم، تحولاتي در حوزههاي مختلف در كشور به وجود آمد. حوزه فناوري اطلاعات نيز از اين تحولات بينصيب نماند. با كمرنگ شدن نقش شوراي عالي اطلاعرساني، شوراي عالي فناوري اطلاعات به عنوان متولي اصلي اين حوزه در كشور مطرح شد. طرح اينترنت ملي كه توسط دبير اين شورا ارائه شد، مهمترين موضوع در ششماه گذشته در حوزه فناوري اطلاعات كشور بوده است.
با نگاهي واقعبينانه به تحولات چند سال اخير در حوزه فناوري اطلاعات، كاملاً مشخص است كه مسأله ضعف زيرساخت ارتباطي و ضريب نفوذ پايين اينترنت همواره به عنوان مانعي اساسي براي توسعه اين فناوري مطرح بوده است. بنابراين، در نظر گرفتن طرح اينترنت ملي به عنوان اولين و مهمترين دغدغه مرد اول فناوري اطلاعات كشور، چندان جاي تعجب ندارد. اما بايد ديد منظور از اينترنت ملي چيست.
طرح اينترنت ملي
با توجه به آنچه از لابهلاي اظهارات دبير شورا و ديگر مسؤولان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و همچنين گمانهزنيهاي كارشناسان اين حوزه قابل استخراج است، طرح اينترنت ملي عنواني است براي برآوردن انتظارات و توقعاتي از قبيل:
• تأمين ارتباط داخلي مطمئن در سطح كشور و افزايش ضريب اطمينان شبكه داخلي
• استفاده بهينه از پهناي باند بينالمللي كشور و سرشكن كردن هزينهها در دستيابي به اينترنت جهاني
• كاهش هزينه استفاده و دسترسي به اينترنت
• ميزباني سايتهاي ايراني در داخل كشور
• اصلاح روشهاي مسيريابي و كاهش وابستگي به شبكه جهاني اينترنت
مزاياي اجراي طرح
اجراي صحيح اين طرح مزاياي زير را به همراه خواهد داشت:
• ايجاد بستر مطمئن و مناسب براي توسعه فناوري اطلاعات در كشور
• حركت در جهت حفظ و تقويت امنيت ملي
• امكان دسترسي به اينترنت پرسرعت با قيمت مناسب براي اقشار مختلف جامعه
• گسترش عدالت اجتماعي و امكان بهرهمندي مناطق محروم كشور از مزاياي اينترنت
• درگيركردن تمامي نيروهاي دانشگاهي، مراكز تحقيقاتي و بخش خصوصي در يك طرح بزرگ ملي
• فراهم شدن زمينه اشتغال براي نيروهاي متخصص داخلي
بررسي و تحليل مراحل طرح
فرآيند تحقق اين طرح در سه مرحله قابل بررسي و تحليل است:
1- مرحله تعريف مسأله: هدف در اين مرحله، بيان جزييات و شرح مسأله است. شايسته است نكات زير در اين مرحله در نظرگرفته شود:
• اينترنت ملي ميتواند عنوان طرحي براي توسعه همهجانبه فناوري اطلاعات در كشور باشد. يعني علاوه بر توجه به آماده كردن زيرساخت ارتباطي، شاهد برنامهريزي و طرحريزي لازم براي تحقق شايسته كاربردهايي نظير دولت الكترونيكي، تجارت الكترونيكي و فراگيري الكترونيكي باشيم. علاوه بر ايجاد و بهينهسازي بزرگراه ارتباطي كشور، در مورد افزايش اطلاعاتي كه در اين بزرگراه تردد ميكنند، نيز چارهانديشي شود.
• در مورد زمان و هزينه اجرايي اين طرح نظرات مختلفي بيان شده است. با توجه به اقدامات انجامگرفته در اين زمينه، از جمله توسعه شبكه فيبر نوري در كشور، مسائل مربوط به هزينه و زمان پروژه نيازمند ارزيابي و تخمين دقيق و نزديك به واقع است. البته دو پارامتر زمان و هزينه وابسته به تعريف مسأله و بيان دقيق مشخصات آن است.
• بر طبق برنامهريزي انجامگرفته، مرحله اول به بررسي مفهومي و تعريف مسأله اختصاص داده شده است. شايسته است در اين مرحله، طرحهاي مشابه در ساير كشورها بررسي و تحليل شوند تا با بررسي تجارب ديگران، از تكرار اشتباهات يا بعضاً اختراع مجدد چرخ پرهيز شود.
• بررسي تحولات چند ماه اخير در حوزه فناوري اطلاعات نشان ميدهد كه گهگاه با مطرح شدن موضوعي از سوي دبير شوراي عالي فناوري اطلاعات، تا مدتي اين موضوع به عنوان بحث اصلي محافل اين حوزه مطرح است و بعد از آن، بهيكباره سكوتي سنگين حاكم ميگردد. شايسته و بايسته است اين موضوع ملي در فضايي علمي و با حضور صاحبنظران اين حوزه مورد بحث و تفحص بيشتر قرار گيرد. در اين راه، برگزاري همانديشي و همايش در دانشگاهها با محوريت اين موضوع ميتواند تسهيلكننده روند تبادل آرا و نظرات باشد.
2- مرحله اجراي طرح
• طرحي با اين ابعاد ميتواند فرصت مناسبي براي نيروها و شركتهاي داخلي براي افزايش توان رقابتي باشد. بنابراين، در اجراي اين طرح بايد به بحث حداكثر استفاده از توان داخل و انتقال تكنولوژي توجه شود.
• اجراي پروژههاي بزرگ و در سطح ملي چندان كارنامه درخشاني در كشور ندارد. اغلب اين پروژهها با مشكلاتي از قبيل تأخير در تأمين اعتبارات، ضعف نظارت اصولي و غيره روبهرو است كه موجب طولاني شدن زمان اجراي آنها گشته است و اغلب بدون نتيجه و با اتلاف بخش عمدهاي از منابع ملي متوقف شدهاند. اين موضوع به عنوان يك تهديد جدي درمورد اجراي طرح اينترنت ملي نيز مطرح است.
• يكي از مهمترين ويژگيهاي حوزه فناوري ارتباطات و اطلاعات، سرعت بالاي تحولات در اين حوزه است. زمان همواره به عنوان بزرگترين دشمن پروژههاي اين حوزه مطرح بوده است. اجراي اين طرح در حدود سه سال به طول خواهد انجاميد. بنابراين در انتخاب تكنولوژيها بايد دقت لازم صورت پذيرد؛ چرا كه تغيير و بهروز كردن اين شبكه هزينه بسيار سنگينی در پي خواهد داشت.
• به منظور كاهش اثر آفتهايی چون تأخير در تأمين اعتبارات يا حتی توقف طرح در مراحل ميانی، شايسته است اجرای طرح در چند مرحله صورت پذيرد و هر مرحله، زمانبندی، خروجی و هزينه مشخص داشته باشد و تا حد امكان استقلال مراحل در نظر گرفته شود.
• در اجراي اين طرح بايد حداكثر استفاده از امكانات موجود (سختافزارها، طرحها و برنامههاي اجراشده يا دردستاجرا) صورت پذيرد. تجربه نشان ميدهد در اين قبيل پروژهها، بخش عمدهاي از بودجه صرف خريد سختافزارهايي ميشود كه عمدتاً لازم نيستند و بلااستفاده ميمانند.
3- مرحله بعد از تكميل طرح
• گرچه افزايش شمار كاربران اينترنت در كشور، به عنوان شاخصي مهم در ارزيابي وضعيت توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات محسوب ميشود، اما اين موضوع به منزله افزايش تقاضا براي محتواي الكترونيكي در كشور است. بيپاسخ گذاشتن اين تقاضا و فراهم نكردن محتواي مناسب براي كاربراني كه اكثراً در سنين جواني هستند، عواقب خوشايندي براي كشور نخواهد داشت و اين خلاء را ديگران پر خواهند كرد. بنابراين، شايسته است در اين طرح برنامهريزي دقيقي براي ايجاد و تقويت مراكز توليد محتواي الكترونيكي مناسب و متنوع صورت پذيرد.
• بر طبق برنامه چهارم توسعه، تعداد كاربران اينترنت در كشور بايد به حدود 22ميليون نفر برسد. به اين ترتيب، گام مهمي در جهت حركت به سوي جامعه مجازي برداشته ميشود. اما بايد راهكارهايي براي آموزش مردم و ترغيب آنها به استفاده از اينترنت انديشيده شود. در اين زمينه صداوسيما به عنوان متولي فرهنگسازي در كشور ميتواند ايفاي نقش كند.
• گسترش عدالت اجتماعي و فراهم كردن امكان دسترسي به اينترنت يكي از مهمترين اهداف اين طرح است. براي اين منظور بايد برنامهريزي اصولي جهت توليد كيوسكهاي اينترنتي و نصب آنها در شهرهاي مختلف صورت پذيرد تا از اين طريق، استفاده از اينترنت براي همه اقشار امكانپذير گردد.
اميد آنكه با تحقق و اجراي صحيح اين طرح ملي، شاهد تسريع روند توسعه فناوري اطلاعات در كشور باشيم.
رضا گرگانمحمدي - فصلنامه علمي تحليلي طيف برق
با روي كار آمدن دولت نهم، تحولاتي در حوزههاي مختلف در كشور به وجود آمد. حوزه فناوري اطلاعات نيز از اين تحولات بينصيب نماند. با كمرنگ شدن نقش شوراي عالي اطلاعرساني، شوراي عالي فناوري اطلاعات به عنوان متولي اصلي اين حوزه در كشور مطرح شد. طرح اينترنت ملي كه توسط دبير اين شورا ارائه شد، مهمترين موضوع در ششماه گذشته در حوزه فناوري اطلاعات كشور بوده است.
با نگاهي واقعبينانه به تحولات چند سال اخير در حوزه فناوري اطلاعات، كاملاً مشخص است كه مسأله ضعف زيرساخت ارتباطي و ضريب نفوذ پايين اينترنت همواره به عنوان مانعي اساسي براي توسعه اين فناوري مطرح بوده است. بنابراين، در نظر گرفتن طرح اينترنت ملي به عنوان اولين و مهمترين دغدغه مرد اول فناوري اطلاعات كشور، چندان جاي تعجب ندارد. اما بايد ديد منظور از اينترنت ملي چيست.
طرح اينترنت ملي
با توجه به آنچه از لابهلاي اظهارات دبير شورا و ديگر مسؤولان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و همچنين گمانهزنيهاي كارشناسان اين حوزه قابل استخراج است، طرح اينترنت ملي عنواني است براي برآوردن انتظارات و توقعاتي از قبيل:
• تأمين ارتباط داخلي مطمئن در سطح كشور و افزايش ضريب اطمينان شبكه داخلي
• استفاده بهينه از پهناي باند بينالمللي كشور و سرشكن كردن هزينهها در دستيابي به اينترنت جهاني
• كاهش هزينه استفاده و دسترسي به اينترنت
• ميزباني سايتهاي ايراني در داخل كشور
• اصلاح روشهاي مسيريابي و كاهش وابستگي به شبكه جهاني اينترنت
مزاياي اجراي طرح
اجراي صحيح اين طرح مزاياي زير را به همراه خواهد داشت:
• ايجاد بستر مطمئن و مناسب براي توسعه فناوري اطلاعات در كشور
• حركت در جهت حفظ و تقويت امنيت ملي
• امكان دسترسي به اينترنت پرسرعت با قيمت مناسب براي اقشار مختلف جامعه
• گسترش عدالت اجتماعي و امكان بهرهمندي مناطق محروم كشور از مزاياي اينترنت
• درگيركردن تمامي نيروهاي دانشگاهي، مراكز تحقيقاتي و بخش خصوصي در يك طرح بزرگ ملي
• فراهم شدن زمينه اشتغال براي نيروهاي متخصص داخلي
بررسي و تحليل مراحل طرح
فرآيند تحقق اين طرح در سه مرحله قابل بررسي و تحليل است:
1- مرحله تعريف مسأله: هدف در اين مرحله، بيان جزييات و شرح مسأله است. شايسته است نكات زير در اين مرحله در نظرگرفته شود:
• اينترنت ملي ميتواند عنوان طرحي براي توسعه همهجانبه فناوري اطلاعات در كشور باشد. يعني علاوه بر توجه به آماده كردن زيرساخت ارتباطي، شاهد برنامهريزي و طرحريزي لازم براي تحقق شايسته كاربردهايي نظير دولت الكترونيكي، تجارت الكترونيكي و فراگيري الكترونيكي باشيم. علاوه بر ايجاد و بهينهسازي بزرگراه ارتباطي كشور، در مورد افزايش اطلاعاتي كه در اين بزرگراه تردد ميكنند، نيز چارهانديشي شود.
• در مورد زمان و هزينه اجرايي اين طرح نظرات مختلفي بيان شده است. با توجه به اقدامات انجامگرفته در اين زمينه، از جمله توسعه شبكه فيبر نوري در كشور، مسائل مربوط به هزينه و زمان پروژه نيازمند ارزيابي و تخمين دقيق و نزديك به واقع است. البته دو پارامتر زمان و هزينه وابسته به تعريف مسأله و بيان دقيق مشخصات آن است.
• بر طبق برنامهريزي انجامگرفته، مرحله اول به بررسي مفهومي و تعريف مسأله اختصاص داده شده است. شايسته است در اين مرحله، طرحهاي مشابه در ساير كشورها بررسي و تحليل شوند تا با بررسي تجارب ديگران، از تكرار اشتباهات يا بعضاً اختراع مجدد چرخ پرهيز شود.
• بررسي تحولات چند ماه اخير در حوزه فناوري اطلاعات نشان ميدهد كه گهگاه با مطرح شدن موضوعي از سوي دبير شوراي عالي فناوري اطلاعات، تا مدتي اين موضوع به عنوان بحث اصلي محافل اين حوزه مطرح است و بعد از آن، بهيكباره سكوتي سنگين حاكم ميگردد. شايسته و بايسته است اين موضوع ملي در فضايي علمي و با حضور صاحبنظران اين حوزه مورد بحث و تفحص بيشتر قرار گيرد. در اين راه، برگزاري همانديشي و همايش در دانشگاهها با محوريت اين موضوع ميتواند تسهيلكننده روند تبادل آرا و نظرات باشد.
2- مرحله اجراي طرح
• طرحي با اين ابعاد ميتواند فرصت مناسبي براي نيروها و شركتهاي داخلي براي افزايش توان رقابتي باشد. بنابراين، در اجراي اين طرح بايد به بحث حداكثر استفاده از توان داخل و انتقال تكنولوژي توجه شود.
• اجراي پروژههاي بزرگ و در سطح ملي چندان كارنامه درخشاني در كشور ندارد. اغلب اين پروژهها با مشكلاتي از قبيل تأخير در تأمين اعتبارات، ضعف نظارت اصولي و غيره روبهرو است كه موجب طولاني شدن زمان اجراي آنها گشته است و اغلب بدون نتيجه و با اتلاف بخش عمدهاي از منابع ملي متوقف شدهاند. اين موضوع به عنوان يك تهديد جدي درمورد اجراي طرح اينترنت ملي نيز مطرح است.
• يكي از مهمترين ويژگيهاي حوزه فناوري ارتباطات و اطلاعات، سرعت بالاي تحولات در اين حوزه است. زمان همواره به عنوان بزرگترين دشمن پروژههاي اين حوزه مطرح بوده است. اجراي اين طرح در حدود سه سال به طول خواهد انجاميد. بنابراين در انتخاب تكنولوژيها بايد دقت لازم صورت پذيرد؛ چرا كه تغيير و بهروز كردن اين شبكه هزينه بسيار سنگينی در پي خواهد داشت.
• به منظور كاهش اثر آفتهايی چون تأخير در تأمين اعتبارات يا حتی توقف طرح در مراحل ميانی، شايسته است اجرای طرح در چند مرحله صورت پذيرد و هر مرحله، زمانبندی، خروجی و هزينه مشخص داشته باشد و تا حد امكان استقلال مراحل در نظر گرفته شود.
• در اجراي اين طرح بايد حداكثر استفاده از امكانات موجود (سختافزارها، طرحها و برنامههاي اجراشده يا دردستاجرا) صورت پذيرد. تجربه نشان ميدهد در اين قبيل پروژهها، بخش عمدهاي از بودجه صرف خريد سختافزارهايي ميشود كه عمدتاً لازم نيستند و بلااستفاده ميمانند.
3- مرحله بعد از تكميل طرح
• گرچه افزايش شمار كاربران اينترنت در كشور، به عنوان شاخصي مهم در ارزيابي وضعيت توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات محسوب ميشود، اما اين موضوع به منزله افزايش تقاضا براي محتواي الكترونيكي در كشور است. بيپاسخ گذاشتن اين تقاضا و فراهم نكردن محتواي مناسب براي كاربراني كه اكثراً در سنين جواني هستند، عواقب خوشايندي براي كشور نخواهد داشت و اين خلاء را ديگران پر خواهند كرد. بنابراين، شايسته است در اين طرح برنامهريزي دقيقي براي ايجاد و تقويت مراكز توليد محتواي الكترونيكي مناسب و متنوع صورت پذيرد.
• بر طبق برنامه چهارم توسعه، تعداد كاربران اينترنت در كشور بايد به حدود 22ميليون نفر برسد. به اين ترتيب، گام مهمي در جهت حركت به سوي جامعه مجازي برداشته ميشود. اما بايد راهكارهايي براي آموزش مردم و ترغيب آنها به استفاده از اينترنت انديشيده شود. در اين زمينه صداوسيما به عنوان متولي فرهنگسازي در كشور ميتواند ايفاي نقش كند.
• گسترش عدالت اجتماعي و فراهم كردن امكان دسترسي به اينترنت يكي از مهمترين اهداف اين طرح است. براي اين منظور بايد برنامهريزي اصولي جهت توليد كيوسكهاي اينترنتي و نصب آنها در شهرهاي مختلف صورت پذيرد تا از اين طريق، استفاده از اينترنت براي همه اقشار امكانپذير گردد.
اميد آنكه با تحقق و اجراي صحيح اين طرح ملي، شاهد تسريع روند توسعه فناوري اطلاعات در كشور باشيم.
)
ملاقات رو در رو، بهتر از سایتهای دوستیابی
ایتنا – بهترین راه برای این که بفهمید آیا شما با شخصی دیگر سازگاری دارید و به اصطلاح با هم جور هستید ...
