اينترنت ملي، محدودكننده يا سهولتبخش؟
سه شنبه ۱۲ شهريور ۱۳۸۷ ساعت ۲۲:۲۲
اينترنت ملي، محدودكننده يا سهولتبخش؟
سپيده سمائي
«اينترنت ملي» پديدهاي كه از زمان طرح موضوع آن مخالفت برخي كارشناسان را بهدنبال داشت، همچنان در دستور كار وزارت ارتباطات قرار دارد. هفته گذشته، عبدالمجيد رياضي، معاون فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات از راهاندازي اين طرح تا پايان سالجاري خبر داد؛ با نصب تجهيزات فراهم شده در راستاي ايجاد پيشزمينهها با هدف راهاندازي اينترنت ملي در استانهاي قم و كرمان، تا پايان سالجاري، طرح اينترنت ملي در كشور راهاندازي ميشود. رياضي با بيان اينكه طراحيها در راستاي گسترش شبكه اينترنت ملي در كشور كه مراكز اصلي اينترنت استانها را به هم متصل ميكند در وزارتخانه انجام شده است، به فارس گفت: زمينه برگزاري مناقصه در راستاي اجرايي شدن اين شبكه فراهم شده است.
پيش از اين نيز راهاندازي اينترنت ملي بارها از سوي مقامات وزارت ارتباطات مورد تاكيد قرار گرفته بود. از جمله كمال محامدپور معاون پژوهش، آموزش و امور بينالملل وزارت ارتباطات كه ايجاد شبكه ملي اينترنت را در كشور بسيار مهم ميداند: با ايجاد اين شبكه و هاستينگ داخلي ديگر اطلاعات داخلي كشور از سايتهاي خارجي عبور نميكنند كه اين از نظر مسائل امنيتي و اقتصادي بسيار مفيد است. موافقان اين شبكه را براي ارتباط دانشگاهها، مراكز تحقيقاتي و پژوهشي داخلي مفيد ميدانند و معتقدند ايجاد پهناي باند وسيع در كشور و ايجاد ترافيك و جريان دادههاي داخلي ميتواند به محققان كشور در جهت دسترسي به اطلاعات داخلي كمك شاياني كند. محامدپور در اين زمينه ميگويد: البته بايد در برخي مواقع از سايتهاي خارجي و بينالمللي هم استفاده كرد ولي از نظر بنده بايد در زمينه تبادل اطلاعات خانگي حتما از شبكه ملي اينترنت استفاده شود.
اينترنت ملي، تركيبي مبهم
«واژه اينترنت ملي يك واژه نامفهوم است و طي 2 سال اخير كه مطرح شده به هيچوجه نتوانسته جايگاهي براي خود در ميان نخبگان و كارشناسان پيدا كند.» علياكبر جلالي با بيان اين مطلب ميگويد: اگر مسئولان ذي ربط از همان ابتدا به جاي اينترنت ملي از «شبكه ملي پرسرعت» يا «اينترانت» استفاده ميكردند هيچ مشكلي پيش نميآمد و كارشناسان و نخبگان فناوري اطلاعات هم از اين مسئله استقبال ميكردند. اين كارشناس فناوري اطلاعات با اشاره به اينكه در هيچ كجاي دنيا بحث اينترنت ملي نداريم، ميافزايد: به نفع كشور است كه اين بحث اينترنت ملي رسما كنار گذاشته شود تا اين همه ابهام بيهوده و تشويش ايجاد نشود. محدوديت ارتباطات، فيلترينگ كامل و... از جمله احتمالاتي است كه از زمان طرح مسئله اينترنت ملي در بين كارشناسان مطرح شده است؛ «اگر هدف طراحان اينترنت ملي يا شبكه ملي اينترنت فيلترينگ صددرصدي باشد ميتوان گفت كه تنها اتلاف منابع است و هيچ فايدهاي براي كشور نخواهد داشت.»
حسن بهشتي پور، يك كارشناس رسانه است كه در گفتوگو با مهر چنين ميگويد. وي با بيان اينكه اگر ايده اينترنت ملي براي جبران ضعف اطلاعرساني در كشور طراحي شده باشد قابل پذيرش است، ميگويد: اما اگر هدف طراحان اينترنت ملي اين باشد كه فقط بخواهند فيلترينگ را صددرصدي كنند و تنها چيزهايي را كه مفيد تشخيص ميدهند به مخاطب ايراني عرضه كنند و بقيه اطلاعات و دادهها را از دسترسي آنان خارج كنند، ميتوان گفت كه تنها اتلاف منابع است و هيچ فايدهاي براي كشور ندارد. محمد مهدي فرقاني، استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبايي از ديگر منتقدان اين طرح است كه در اين زمينه ميگويد: اينكه در عرصه اينترنت سرنوشت دادهها و اطلاعات خودمان را به بيگانگان ندهيم خوب است ولي تفكيك ارتباطات از شبكه جهاني اينترنت با عنوان اينترنت ملي يا هر عنوان ديگر شدني و مطلوب نيست.
وي با بيان اينكه كشورهاي بسياري خواهان توزيع مديريت راهبردي اينترنت در جهان هستند، ادامه ميدهد: استفاده از مدل اينترنت ملي تجربهاي است كه ظاهرا فقط در كشور ما بدان پرداخته شده و ايده «اينترنت ملي» مفهومي كاملا مبهم و غيرشفاف است. به اعتقاد اين استاد دانشگاه، نميتوان خصلت جهاني بودن در مورد اينترنت را ناديده گرفت و حتي درصورت تحقق اين ايده و ايجاد نوعي شبكه داخلي اين پديده از نظر ارتباطي ابتر خواهد بود و فايدهاي هم نخواهد داشت.
فوايد يك شبكه ملي
در مقابل اين اظهارات، برخي كارشناسان براي اين شبكه فوايدي قائل هستند. سازماندهي ارتباطات داخلي، افزايش سرعت اينترنت و امنيت اطلاعات از جمله اين مزاياست. احمد بزرگيان، عضو كميته مخابرات در مجلس هفتم در اين زمينه ميگويد: در حال حاضر هنگامي كه 2 دانشگاه داخلي ما بخواهند با يكديگر ارتباط داشته باشند بايد از طريق اينترنت بينالمللي اين كار انجام شود كه در اين شيوه دادههاي داخلي اين دانشگاهها يكبار به ديتا سنترهاي آمريكايي وارد ميشود كه از منظر اقتصادي و امنيتي داراي اشكال است و باعث كاهش سرعت انتقال اطلاعات ميشود. اين كارشناس يكي از دلايل سرعت پايين اينترنت در كشور را وجود نداشتن يك ديتاسنتر داخلي ميداند و معتقد است با ايجاد اين شبكه ملي اين مشكل هم خودبهخود رفع ميشود.
آيا ايجاد چنين شبكهاي در هيچ كجاي دنيا سابقه دارد؟ دكتر بزرگيان در پاسخ به اين سؤال ميافزايد: اينكه هر طرحي بايد در دنيا مورد يا نام مشابه داشته باشد صحيح نيست بلكه بايد از نظر انتظارات و خواستههايي كه از طرح وجود دارد به آن نگاه كنيم. وي اضافه ميكند: وقتي ما از يك شبكه انتظاراتي به نفع كشور داشته باشيم پس ميتوانيم آن را هم شبكه ملي بناميم، حالا اين شبكه ميتواند در بخشهاي مختلف اعم از اينترنت، اينترانت، زيرساخت يا شبكههاي داخلي باشد.
با وجود تمام اين اظهارات بهنظر ميرسد ايجاد شبكه ملي اينترنت يا اينترنت ملي بهصورت جدي از سوي وزارت ارتباطات دنبال ميشود چنانكه رياضي، فعاليت آزمايشي پايگاههاي قم و كرمان را در راستاي الگوبرداري ساير استانها عنوان ميكند؛ راهاندازي مراكز كرمان و قم ميتواند نقش مهمي در راهاندازي اينترنت مراكز استانها بهعنوان مجريان شبكه ملي اينترنت داشته باشد.
ايجاد اينترنت ملي ممكن است اين خاصيت را داشته باشد كه سرعتي مناسب براي تحقيق و پژوهش در ميان منابع داخلي ارائه كند و يك امتياز براي محققان باشد، ولي اگر بخواهد محدودكننده فرايند پژوهش باشد و اينترنت را از خاصيت فراگيري و ارتباطي با جهان خارج كند، قطعا فايدهاي نخواهد داشت.