ارتقا چیست و چگونه باید انجام گیرد؟
جواد زارعي
مقدمه: در سیستمهای مختلف دولتی و خصوصی برای هر دستگاه عمر مفیدی در نظر میگیرند. در داخل کشور عمر مفید هر سیستم کامپیوتری را سه سال فرض میکنند. بنابراین پس از هر دوره سهساله سیستمها باید ارتقا پیدا کنند. این اصل بر اساس توسعه تکنولوژی و تغییرات آن در صنعت مشخص شده است. این دوره زمانی برای تخصصهای مختلف متفاوت خواهد بود. بهعنوان مثال در شرکتی که فعالیت گستردهای در زمینه انیمیشن دارد، این دوره کمتر از 18 ماه تعریف میشود. با این مقدمه بحث جدیدی را درباره ارتقای سختافزاری آغاز میکنیم که قسم اول آن در ادامه تقدیم میشود.
چرا ارتقا؟
کامپیوترهای امروزی از حالت تشریفاتی گذشته خود خارج شده و به نوعی به مرکز مدیریت سیستمهای دیجیتال منزل یا محل کار تبدیل شدهاند. بنابراین باید از سیستمهای متنوع با کارکردهای مختلف به سهولت پشتیبانی کنند. از سوی دیگر نوع فعالیتهایی که برای کامپیوتر تعریف میشوند در طی دو سه سال اخیر بیشتر شده است. و آخر اینکه بخشهای جانبی تغییرات و رشد محسوسی داشتهاند و برای استفاده از آنها مجبور به ارتقا خواهیم بود. به عنوان مثال برای استفاده از پخشکنندههای موسیقی نیازمند کامپیوتری هستیم که رابط USB داشته باشد.
در مادربردهای خیلی قدیمی خبری از این رابط وجود ندارد، یا جابهجایی اطلاعات در سه چهار سال اخیر با دیسکهای فلاپی مرسوم بود که در دو سال اخیر دیسکهای CD جای آن را گرفتند، اما افزایش حجم اطلاعات قابلحمل ایجاب میکند که سیستمهای موجود از دیسکهای DVD پشتیبانی کنند. بهطور حتم تا چهار سال دیگر پشتیبانی از دیسکهای با ظرفیت HD-DVD یا Blue-ray امری حتمی و مسلم قلمداد خواهد شد. اگر از این منظر به مبحث ارتقا نظری بیفکنیم، اعمال تغییرات در کامپیوترهای موجود منطقیتر و هزینههای آن توجیه خواهند داشت.
اولویت با چیست؟
اولویت از دیدگاه ما با هزینهای است که میتوان تحمل کرد. گاهی اوقات هزینه ارتقا آنقدر بالاست که توجیه اقتصادی نداشته و تغییر سطح سختافزاری و تهیه یک سیستم کامل منطقیتر نشان خواهد داد. با لحاظ کردن موضوع هزینهها، اولویت با قطعات چندمنظوره است. در داخل کامپیوتر شما قطعهای به نام مادربرد وجود دارد که کوچکترین تغییر در آن موجب اخلال در سیستم خواهد شد، چراکه قطعات پردازنده، حافظه، کارت گرافیک، منبع تغذیه، هارددیسک، مودم، کارت صدا و... به موقعیتهای فیزیکی خود به شدت وابسته هستند و هر گونه تغییر در مدل مادربرد موجب نشاندار شدن این قطعات بهعنوان موجودی اضافی خواهد شد.
در این مورد دقت فراوانی داشته باشید که بهطور عمومی و بهعنوان نتایج تجربههای چندینساله، هرگاه هزینه ارتقای سختافزاری دستگاه بیش از 30 تا 40 درصد یک سیستم کامل با پشتیبانی از همان تخصصها شود، قدم در راه اشتباهی خواهید گذاشت. بهعنوان مثال اگر قیمت یک دستگاه کامل را که برای پشتیبانی از امور گرافیکی سهبعدی طراحی شده است یک میلیون تومان فرض کنیم، تا سه سال آینده میزان هزینه برای ارتقا در حافظه، پردازنده، کارت گرافیک یا قطعه لازم دیگر برای این دستگاه حداکثر بین 300 تا 400 هزار تومان معنیدار خواهد بود. این مورد در سیستم خانگی که قیمت مجموعه کامل آن 500 هزار تومان است حداکثر تا 200 هزار تومان معنیدار خواهد بود.
از کجا آغاز کنیم؟
تشخیص اولویتها و نقطه آغاز ارتقا امری تخصصی است که به کمی هوشمندی و کولهباری از تجربه نیاز دارد. بهعنوان مثال در مادربردهای کنونی چند تغییر عمده در جایگاه قطعات پدیدار شده که امر ارتقا را پیچیدهتر کرده است. با توجه به وضعیت معیشتی عموم جامعه، اگر یک دوره پنجساله را برای لزوم ارتقا در نظر بگیریم، شاهد تغییرات عمدهای در قطعات خواهیم بود. سوکت پردازندههای اینتل از 423 پین به 487 پین و هماکنون بهصورت 775 پینی تغییر کرده، سوکت پردازندههای AMD نیز از سوکت 462 پینی به 754 پینی، سپس به 939 پینی و هماکنون به سوکت 940 پینی AM2 تغییر کرده است. شکاف 168 پینی حافظهها به شکاف 184 پینی و هماکنون به شکاف 240 پینی DDR2 تغییر یافته است. این موضوع در قطعات دیگر نیز اتفاق افتاده و موجب شده است که هزینههای ارتقا افزایش قابل ملاحظهای داشته باشد.
راه تئوری ارتقا
اگر فکر کردهاید که در این نوشتار نام قطعهای را خواهید خواند، بهطور کامل در اشتباه غوطهور هستید. خواهران و برادران محترم! ذکر نام قطعه یا مدل، سادهترین کار در دنیای ارتقاست که در محدوده زمانی کوتاهی به کار خواهد آمد و بس. برای اینکه اطلاعات جامعتری با دوره ماندگاری بیشتری کسب کنید، چند توصیه برای شما دارم.
شناخت سلیقهها
علاقه خبرگان اطراف شما به نام تجاری خاص موجب جهتدار شدن سلیقه شما نیز خواهد شد. باور ندارید، سری به یکی از مراکز تجاری فروش قطعات زده و بهصورت تصادفی پنج فروشگاه را انتخاب کنید. پس از خروج از فروشگاه سوم به اولین داروخانه مراجعه و درخواست مرگ موش خواهید کرد!
دنیای قطعات کامپیوتر وادی سلیقههای متفاوت و متناقض است. جالب اینجاست که گاهی نتایج این سلیقههای متناقض و متضاد یکسان خواهد بود، پس با دقت به گفتههای ایشان گوش فرا دهید. در پایان این دوره کارگاهی فشرده، با سلایق مختلف آشنا خواهید شد که اگر هوشمند باشید سود آن در جیب شما و اگر بیخیال آن باشید، دود آن در چشمان مبارک خواهد رفت.
جهش یا ارتقا
منظور از جهش در میانتیر بالا این نیست که در مقابل کامپیوتر خود بجهید تا سیستم به خود آمده و ارتقا پیدا کند، بلکه مقصود از این گفته این است که نیازها و انتظارات خود را از کامپیوتر روی یک برگ کاغذ چکنویس نوشته و در پایان در نقش مسؤول یک کمیته حقیقتیاب ببینید که آیا عمل ارتقا، گره از کار نگشوده خواهد گشود؟ در این زمان به هیچ نام تجاری خاصی فکر نکنید و فقط بر نیازهای خود متمرکز شوید. فکر کنید که آیا در آینده کار جدید یا انتظار دیگری از کامپیوتر خواهید داشت؟ تحقیق کنید که برنامههای متاخر با سیستمهای ارتقایافته سازگاری خواهند داشت؟ بررسی کنید که تکنولوژی مورد استفاده در سیستم کنونی شما دچار چه تحولات و تطوراتی شده است؟ و تکنولوژیهای جدیدتر چه زمانی در بازار نمایان خواهند شد؟
پاسخ به هر یک از پرسشهای بالا نتایج درخشانی برای شما به همراه خواهند داشت، باور کنید!
بهعنوان مثال از آخر شروع میکنیم. بررسی معرفی تکنولوژیهای جدیدتر بدون شک موجب ارزان شدن موقت تکنولوژی موجود در بازار شده و فرصت زمانی مناسب و کوتاهی برای ارتقا فراهم خواهد کرد. شناخت این زمانها نیاز به حس بویایی خاصی دارد که به مشام اندک مردمان آشنا خواهد بود. از طرف دیگر شناخت دوره تغییرات تکنولوژی دستگاه شما تا تکنولوژی عرضه شده در بازار کنونی، موجب خواهد شد که شناخت مناسبی از وضعیت سیستم ذغالی خود پیدا کرده و اولویتها و اهمیتهای تغییر و جایگزینی قطعات را به خوبی مشخص خواهید کرد.
مطالعه راهنماهای خرید قطعات بیشتر مانند خرید ماهی است که هم لذیذ است و هم راحت، اما پیگیری طاقتفرسای شیوهای که ما بیان میکنیم، یادگیری ماهیگیری است که متاعی نیست که در هر دکانی پیدا شود. حالا که در این مکان ارایه شده است، حوصله کرده و همراه ما باشید. راستش را بخواهید مطالب ارایه شده در این نوشتار چندان هم خاص نیستند، اما نمیدانم چرا گفته نمیشود.