قائممقام كميسيون سختافزار سازمان نظام صنفي رايانهاي:
كنترلهاي فيزيكي براي مقابله با قاچاق كافي نيست
مريم عسگري- دنياي اقتصاد
سختافزار شامل تمام قسمتهاي فيزيكي كامپيوتر است كه از اطلاعات درون كامپيوتر، عملياتي كه روي اين اطلاعات انجام ميشود و همچنين از نرمافزاري كه دستوراتي براي انجام وظايف سختافزاري ارائه ميشود، مجزا است و شامل كيس، صفحهنمايش، كيبورد، موس، اسكنر، وبكم، اسپيكر، مودم و... است.
كارشناسان حوزه كامپيوتر معتقدند مرز روشن و مشخص بين نرمافزار و سختافزار وجود ندارد و اين كالاها در ارتباط با يكديگر پاسخگوي نياز كاربران هستند. از آنجا كه طي ماههاي اخير اخبار مختلفي در زمينه نوسانات قيمت اين كالاها، قاچاق تجهيزات كامپيوتري و... منتشر شده است به سراغ باقر بحري، قائممقام كميسيون سختافزاري سازمان نظام صنفي، مدير بخش توسعه شركت سازگار ارقام و رييس هياتمديره شركت آگفا رفتيم تا گفتوگويي در زمينه وضعيت بازار قطعات سختافزاري و... با وي داشته باشيم كه در ذيل ملاحظه ميكنيد.
• به عنوان اولين سوال در مورد جايگاه قطعات سختافزاري و وضعيت خريد و فروش آن در بازار داخلي توضيح دهيد.
واقعيت اين است كه كالاهاي سختافزاري روز به روز از حالت بنيادي و تخصصي بودن به سوي مردمي و عمومي شدن پيش ميروند و امروزه كمتر فردي را ميبينيم كه با كامپيوتر و مفاهيم آن آشنايي نداشته باشد. به عبارتي ميتوان گفت، زماني بسيار از مردم از كامپيوتر و مفاهيم آن اطلاع چنداني نداشتند؛ اما امروزه كامپيوتر به عنوان يك وسيله كه رابط مستقيمي با زندگي تكتك مردم دارد به حساب ميآيد و مردم از اين كالا استفادههاي مختلفي ميكنند. كامپيوتر امروزه به ابزاري تبديل شده كه هم يك خانم خانهدار يا يك كودك با آن گيمبازي ميكند يا از طريق اينترنت خريد ميكند و هم يك فرد نابغه براي اثبات فرضيههايش از آن كمك ميگيرد. به عبارتي كامپيوتر و تجهيزات آن در سبد خانواده مردم وارد شده و بايد قبول كنيم كه IT نقش كليدي در زندگي مردم دارد پس توجه ويژه مقامات دولتي را ميطلبد. چرا كه ما در حال حاضر از كشورهاي بسيار كوچك منطقه از لحاظ آمادگي الكترونيكي عقب هستيم و اين نشاندهنده اين است كه ما استفاده بهينهاي از اين تجهيزات نميكنيم.
• در حالي كه ايران با ضريب نفوذ 27 درصدي در رتبه اول استفاده از اينترنت در خاورميانه ايستاده، باز هم معتقديد استفاده بهينه از تجهيزات نميشود.
بله درست است ايران با 18ميليون كاربر اينترنت، رتبه اول استفاده از اينترنت در خاورميانه را به خود اختصاص داده و اين نشان دهنده اين موضوع است كه مردم از اينترنت و كامپيوتر استقبال ميكنند و اين قابليت را دارند كه از اين كالاها استفاده بهتري را كنند. به نظر من بايد مسوولان مملكتي درك معيني پيدا كنند كه اين ضرورت وجود دارد كه به IT توجه ويژهاي شود. چون بستر اصلي IT در جامعه سختافزار است. پس بايد پايههاي اساسي حضور سختافزار را در جامعه روانتر كنيم. به عبارتي بايد بتوانيم كالاي ارزان قيمت را بهدست مصرفكننده برسانيم و از شفافسازي در عرضه كالا در كشور حمايت كنيم.
• در زمينه توليدات داخلي توضيح دهيد و اينكه آيا توليد سختافزار در كشور صرفه اقتصادي دارد؟
مسالهاي كه در حال حاضر به طور جدي مطرح است اين است كه با توجه به مشكلات عديدهاي كه در راه واردات اين كالاها وجود دارد و همچنين بحث قاچاق كالا و موانع توليد، ساخت اين كالاها در كشور چندان صرفه اقتصادي ندارد. اين تجربه بارها و بارها در توليد برخي كالاها ثابت شده است. پس ما بايد واردات اين كالاها را به كشور روانتر كنيم و در عرصههاي ديگر IT مانند خدمات، نرمافزار و ... فعاليت داشته باشيم و تلاش كنيم اگر در توليد سختافزاري نميتوانيم موفق باشيم در صادرات نرمافزار حرفي براي گفتن داشته باشيم. ما بايد تلاش كنيم سطح دسترسي مردم را به IT در كشور بالا ببريم و با توجه به نيروهاي فعال و با استعداد داخل كشور و آموزش صحيح آنها باعث اشتغالزايي در كشور شويم و به يك صادركننده غيرنفتي تبديل شويم و اين ممكن نميشود مگر با اين شيوه كه امر واردات سختافزار را تسهيل كرده و كالاهايي كه ايجاد فكر ميكند، بدون مشكل وارد كشور كنيم. نظر قطعي من اين است كه هرگونه تسهيل در امر واردات سختافزار باعث تسهيل صادرات دانايي به كشورهاي ديگر ميشود؛ چرا كه هرقدر روند واردات كالاهاي سختافزاري به كشور غيرشفاف، كند و پردردسر باشد، مردم به قاچاق، نيمه قاچاق و روشهاي غيرشفاف رو ميآورند و اين اتفاقي استكه در حال حاضر شاهد آن هستيم. علت هم اين است كه مردم به اين كالاها نياز دارند و وقتي كالاهاي سختافزاري به سختي وارد كشور ميشوند، مجبور ميشوند سراغ راههاي غيرشفاف بروند.
• به نظر شما با تسهيل واردات سختافزار، اين مشكل به طور قطع حل ميشود؟
من اعتقاد دارم بسيار مهم است كه مبادي ورودي ما شفاف باشد و با هر نوع قاچاق و شبه قاچاق به شدت برخورد شود. يك واقعيت مهم را نيز بايد قبول كنيم. وقتي جايي نيازي وجود دارد و به دلايلي اين نياز از مبادي رسمي و به طور صحيح رفع نمي شوند يا به عبارتي نميتوانيم مسير واردات را درست تنظيم كنيم، مسيرهاي ميانبر و راههاي غلط رشد ميكنند و اين به اقتصاد كشور ضربه ميزند.
به عنوان مثال اتفاقي كه اخيرا در زمينه واردات نوتبوك و برخي كالاهاي سختافزاري افتاد نشاندهنده اين است كه توجه مردم به استفاده از نوتبوك افزايش يافته؛ ولي به علت مشكلات موجود براي واردات اين كالا واردكنندگان به روشهاي غلط براي واردات اين كالا روي آوردند. پس بايد راهحلهايي پيدا كنيم كه اين كالاها در كمال سرعت و شفافيت وارد كشور شوند و ما بتوانيم از كانال درست كالاهاي IT را وارد كشور كنيم. من معتقدم ورود هر گونه كالاي قاچاق به كشور، تاثير مخرب و اساسي در رشد و توسعه كشور ميگذارد. به عبارتي هر نوع دملي كه در كشور شكل بگيرد، راه توسعه را ميبندد و هر نوع شفافسازي و به روزرساني آگاهي ميتواند عامل توسعه كشور باشد.
• روند واردات سختافزار در حال حاضر در كشور به چه صورت است؟
به عقيده من در حال حاضر واردات سختافزار به كشور با سختي و مشكلات فراوان صورت ميگيرد و نگاههايي كه ايجاد شده و اتفاقات اخير كه در واردات لپتاپ رخ داده اين روند را سختتر كرده است.
وقتي يك عده با كم اظهاري به گمرك، قاچاق كالا و روشهاي ديگر باعث ميشوند كنترل روي واردات شديدتر شود، ساير واردكنندگان در انجام امور خود دقت بيشتري ميكنند و گمرك نيز در زمينه ترخيص كالاها كنترل را بيشتر ميكند كه اين جريان روند واردات را كند ميكند. البته من با كنترل شديد گمرك و دولت مخالف نيستم؛ ولي معتقدم اين شيوهها لحظهاي هستند و در درازمدت فراموش ميشوند.
پس ما بايد امر واردات را سيستماتيك كنيم و راههاي واردات را روان كنيم تا بحران از جاي ديگر رشد نكند.
• آيا بحث تحريم ايران نيز ميتواند مشكلاتي در زمينه واردات يا قاچاق كالا به وجود آورد؟
ما به هر طريق با تحريم مواجه هستيم و مشكل ما فقط گمرك نيست. در حال حاضر حملونقل هوايي و دريايي به سختي صورت ميگيرد و مشكلات خاص خود را دارد. به عبارتي ما به راحتي از بسياري از بخشهاي حملونقل جهان نميتوانيم استفاده كنيم و طبيعتا انبارهاي ما آمادگي لازم براي پذيرش حجم بالاي بار را ندارند. از طرفي در انتقال جنس از انبار به بازار نيز دچار مشكلات فراواني هستيم. زيرا ما فاقد يك سيستم منظم براي واردات و عرضه كالا هستيم و در بخش واردات دچار نقاط ضعف فراواني هستيم. ما بايد يك سيستم برنامهريزي كنيم كه با مفاهيم جهاني سازگار و همسو باشد.
• اكثر كالاهاي سختافزاري از چه كشورهايي وارد ميشوند؟
90درصد توليدات سختافزاري به منطقه آسياي شرقي مانند، چين، مالزي، سنگاپور، هنگكنگ، تايوان و... مربوط ميشود. واردات اين كالاها به ايران نيز به دليل سيستم مالي ضعيف و كند كشور به سختي صورت ميگيرد. يعني اجناس ابتدا به دبي و از آنجا به ايران فرستاده ميشود و اين موضوع كه دبي به عنوان واسطه بين ايران و كشورهاي توليدكننده عمل ميكند از نقاط ضعف ما است.
• خريدها به چه صورتي انجام ميشود؟
با توجه به مشكل تحريم ايران، بانكها مشكلات اساسي براي شركتهاي ايراني در جهت باز كردن LC قائل ميشوند كه اين موضوع كار را براي واردكنندگان ايراني سخت كرده است.
• روند قيمتها به چه صورتي است؟
همانطور كه ميدانيد بازار در وهله اول تحتتاثير روند عرضه و تقاضا است و مسائل مختلفي مانند نوسانات ارزي، تغييرات جهاني نرخ قطعات سختافزاري و نوسانات ارزي روي قيمتها در بازار و عرضه و تقاضاي كالاها تاثير ميگذارند. يك مشكل اساسي ديگر كه داريم اين است كه در ايران پيشبيني و آمار و اطلاعات معني چنداني ندارد و بسياري از واردكنندگان بدون برنامهريزي و با حدس و گمان به توليدكنندگان سفارش ميدهند كه اين موضوع باعث بروز مشكلاتي ميشود. گاه نيز صدور يك آييننامه يا بخشنامه باعث ميشود بسياري از خريدها متوقف شود، در حالي كه به اين كالاها در بازار نياز است در نتيجه كالا در بازار كمياب و قيمتها افزايش مييابد و وقتي مشكل ترخيص حل ميشود كالاها به يكباره وارد بازار شده و قيمتها كاهش مييابد كه اين موضوع نوسانات قيمت را در پي دارد.
• در زمينه مقابله با ورود كالاهاي قاچاق چه راهكارهايي را توصيه ميكنيد؟
قاچاق فقط يك جريان يكسويه نيست كه يكسري از كالاها از مبادي غيررسمي وارد كشور شوند، بلكه درحالحاضر بسياري از كالاها مانند دارو، گندم، گاز، بنزين و... (هركالاي يارانهاي كه در كشور وجود دارد) از داخل كشور به كشورهاي ديگر قاچاق ميشود. به عقيده من، بزرگترين معضل ايران اين است كه ايران يك كشور بسيار وسيع و غيرقابل كنترل است و ما نميتوانيم با كنترلهاي فيزيكي از ورود كالاي قاچاق به كشور جلوگيري كنيم. ما بايد كاري كنيم كه قاچاقچي انگيزهاي براي قاچاق كالا نداشته باشد و قاچاق كالا برايش صرفه اقتصادي نداشته باشد و اين مقدور نيست مگر با تسهيل امر واردات.
• در زمينه قاچاق مانيتور به داخل كشور چه توضيحي داريد؟ اين كالا در ايران توليد ميشود و توليدكنندگان نيز در اين زمينه موفق بودهاند. چرا شاهد حضور مانيتورهاي قاچاق در بازار هستيم؟
مشكل ما اين است كه ما براي داخل كشور توليد ميكنيم (توليد محلي) و اين بسيار بد است.
ما بايد كالايي توليد كنيم كه قابليت صدور داشته باشد. هر چقدر توليد كالاي باكيفيت
بيشتر باشد و بتوانيم اين كالاها را صادر كنيم سربار قيمتها شكسته ميشود و طبيعتا ميتوانيم قيمت مناسبتري را براي مصرفكننده داخلي در نظر بگيريم. توليدكنندگان ايراني مانيتور بايد اقدامي انجام دهند تا توليدكنندگان زيرپلهاي، كه عمليات مونتاژ را در محيط غيراستاندارد انجام ميدهند، نتوانند كالاهايي مشابه كالاي توليدكنندگان رسمي ايراني توليد كنند. وقتي افراد غيرمتخصص ميتوانند در كارگاههاي غيرمجاز همان كاري را انجام دهند كه توليدكنندگان بزرگ در كارخانههاي بزرگ انجام ميدهند نميتوان سدي مقابل آنها ايجاد كرد. البته در اين رابطه هم معتقد هستيم بايد از توليدكنندگان حمايت شود تا بتوانند محصولاتي با كيفيتي بالاتر از آنچه اكنون توليد ميكنند روانه بازار كنند و حتي بتوانند اين كالاها را صادر كنند.
در زمينه تعرفههاي گمركي آيا به نظر شما تعرفهها منطقي تعيين شدهاند؟
نرخ تعرفه در حال حاضر در مورد اكثر كالاها معقول است. البته بسياري از افراد تلاش ميكنند اين نرخ را افزايش دهند. در مورد برخي كالاها تعرفه صحيح اعمال نشده است كه در وزارت بازرگاني و دولت اين تفكر وجود دارد كه تعرفهها را تغيير دهند.
ختم كلام
به عقيده من IT احتياج به يك همت ملي دارد تا نقش واقعي خود را در توسعه كشور پيدا و ايفا كند.
متاسفانه در كشور ما به اين حوزه كمتوجهي شده است و به جاي پرداختن به مسائل اصلي به مسائل حاشيهاي توجه ميشود. كشور ما براي رشد و توسعه در همه زمينهها احتياج به نگاه دقيق به مبحث IT دارد. خواهش من از دستاندركاران و بخشخصوصي اين است كه يك همت ملي تشكيل دهند تا در زمينه IT به سطح جهاني برسيم. ما اين پتانسيل را داريم كه در رديف كشورهاي اول استفاده از IT و صادرات آن باشيم نه جزو نفرات آخر!