دوشنبه ۲۶ فروردين ۱۳۸۷ ساعت ۱۸:۲۲
در زمينه جرايم رايانهاي وضع خوبي داريم
در گفتوگو با سرهنگ اميدي، معاون مبارزه با جرايم خاص رايانهاي پليس
سونيتا سرابپور- دنياي اقتصاد
با وجود گذشت چندين سال از تدوين قانون جرايم رايانهاي اين قانون توسط مجلس هفتم هم به تصويب نرسيد و در انتظار دورهاي بعدي مجلس روزها را يكي پس از ديگري سپري ميكند.
به نظر ميرسد عمر قانون جرايم رايانهاي در كشور بسيار طولانيتر از عمر دو مجلس ششم و هفتم بوده است. اين قانون كه قرار است مصاديق جرايم رايانهاي را به طور دقيق مشخص سازد همچنان در كميسيونهاي مختلف مجلس دست به دست ميشود و بسياري از نمايندگان معتقدند با توجه به طرحها و لوايح مهمي كه در دستور كار نمايندگان قرار دارد احتمالا اين قانون در مجلس هشتم كه چندي ديگر آغاز به كار ميكند به تصويب خواهد رسيد! اين در حالي است كه تكنولوژي اينترنتي و به تبع آن جرايم رايانهاي روز به روز در حال تغيير هستند و در چنين فضايي بايد ديد قانوني كه حدودا 8 سال پيش در زمينه جرايم رايانهاي تدوين شده تا چه حد با جرايم رايانهاي روز قابل انطباق است. اما شايد در اين بين سازمان مبارزه با جرايم رايانهاي و خاص پليس ناجا توانسته است با اجراي طرحهايي مانند گشت اينترنتي تا حدودي كمبود قانون جرايم رايانهاي در كشور را بپوشاند. در زمينه وضعيت حال حاضر جرايم رايانهاي در كشور گفتوگويي با سرهنگ مهرداد اميدي معاون مبارزه با جرايم خاص رايانهاي پليس آگاهي ناجا داشتهايم كه شما را به خواندن آن دعوت ميكنيم:
• با توجه به اين كه لايحه جرايم رايانهاي هنوز به تصويب نرسيده اكنون برخورد پليس براساس كدام قوانين صورت ميگيرد؟
ابتدا بايد بگويم جرايم رايانهاي يك مفهوم كلي رادر بر ميگيرد كه براي شناختن آن ابتدا بايد در مرحله اول مصاديق اين جرايم را شناسايي كنيم. در تعيين مصاديق خيلي از جرايم به خودي خود داراي قوانين هستند كه ما براساس همان قانون به آنها رسيدگي ميكنيم. هتك حرمت، انتشار اكاذيب، توهين به مقدسات، كلاهبرداري و ... مجموعه مصاديق جرايم رايانهاي هستند كه قوانين خاص خودشان را در محيط غيرمجازي دارند.
• و مفهوم كلي آن، چه مواردي را در برميگيرد؟
درست در همين مرحله است كه ما بايد براي پي بردن به مفهوم كلي اين جرايم آن را در قانون اساسي كشور تعريف كنيم كه متاسفانه اين كار هنوز صورت نگرفته است.
• چرا بعد از گذشت چند سال از مطرح شدن اين مساله در مجلس هنوز اين قانون به تصويب نرسيده است؟
متاسفانه بيش از 3 سال است كه اين قانون در مجلس منتظر شور دوم است و تا به حال با گذشت مدت زمان طولاني هيچ اقدامي در مورد آن صورت نگرفته است كه قطعا به دليل مشكلاتي تراكم كاري با وجود مسائل مهمتر و ... بوده. به هر حال اميدواريم به نوعي در مجلس فعلي يا در آينده اين مساله يك سرو ساماني پيدا كند.
• آيا جرم مشهود در فضاي سايبر تعريفي دارد؟
درحالحاضر تعريف خاصي براي جرايم رايانهاي وجود ندارد اما يك سري از جرايم يا اتفاقات در فضاي سايبر در حال رخ دادن هستند كه اين اتفاقات خيلي جديد و تازه نيستند. يعني شما جرائمي داريد مانند توهين، نشر اكاذيب انتشار جرايمي عليه افت و اخلاق عمومي و جرائمي هستند كه از قبل هم وجود داشتند اما اين جرائم درحال حاضر با پيشرفت فنآوري اطلاعات به جاي انتشار از طريق اعلاميه، نامه، نشريه و ... از طريق شبكه گسترده وب به نمايش عموم مردم در ميآيند. به طور كل اصل جرم پابرجا است و فقط فضا و نوع انتشار آن تغيير پيدا كرده است.
• درحالحاضر چند پرونده در دست بررسي داريد؟
ما در سال گذشته 97 پرونده در حوزه جرايم رايانهاي شكايت داشتيم كه به نوعي سعي كرديم با وجود كاستيهاي قانوني آن را حل و سر و سامان دهيم.
• اين پروندهها بيشتر مربوط به چه حوزههايي بودند؟
بر اساس آمارهاي به دست آمده درحالحاضر 32درصد از موارد مشاهده شده مربوط به دسترسي غيرمجاز به شبكههاي كامپيوتري، 30درصد مربوط به توهين و نشر اكاذيب در فضاي سايبر، 20درصد كلاهبرداري از طريق اينترنت، 10درصد تكثير غيرمجاز نرمافزارهاي كامپيوتري، 7درصد اختلال در سيستمها و دادها يكدرصد هم مربوط به ساير موارد.
• مجرمان فضاي اينترنتي به چه صورتي شناسايي ميشوند؟
تركيبي از دو روش وجود دارد كه ما به وسيله آن مجرم را شناسايي ميكنيم يكي از اين روشها پيگيريهاي فني است كه خود پليس در فضاي سايبر به دست ميآورد و روش ديگر هم تحقيقات سنتي است كه از مضنونين و كساني كه مرتبط با موضوع هستند به دست ميآيد مثل مصاحبهها و بازجوييها. در واقع اين دو روش در پروندههاي موجود مكمل يكديگر عمل ميكنند.
• يك طرحي بود كه حدود يك سال پيش پليس ناجا آن را شروع كرد به نام گشت اينترنتي، سرانجام آن طرح به كجا رسيد؟
آن را هم كماكان ادامه ميدهيم. به هر حال فضاي مجازي يك فضاي جديدي است و احتمال اينكه كسي بخواهد اين فضا را به بستر يك سري جرائم تبديل كند وجود دارد بنابراين ما با همين طرح گشت اينترنتي فضاي سايبر را جستوجو ميكنيم و اگر به مواردي كه احتمال وقوع جرم در آن حس ميشود برخورد كرديم تحقيقات مقدماتي را انجام و در پايان اگر به نتيجه مثبتي رسيديم حتما از طريق مراجع قضايي اقدام ميكنيم.
• اين طرح از چه زماني شكل گرفته و آيا تنها پليس آگاهي ناجا مجري آن محسوب ميشود؟
از سال 81 واحد تخصصي به نام مبارزه با جرائم رايانهاي در پليس آگاهي سراسر كشور شكل گرفت كه وظيفه اين واحدها مبارزه با جرائم رايانهاي است. در واقع پليس خيلي زودتر از ساير دستگاهها عواقب اين جرمها را پيشبيني كرده بود، چرا كه نگاه پليس به اين جرائم به گونهاي بوده كه در آينده اين جرائم گسترش يافته و براي مردم مشكلاتي را به بار خواهد آورد.
• چه تعداد نيرو در گشت اينترنتي مشغول به فعاليت هستند و آيا اين افراد آموزشهاي تخصصي لازم را كسب كردهاند؟
در واقع بحث تعداد نيرو، يك مساله مربوط به حوزه خصوصي و داخلي خود پليس است، ولي در خصوص آموزش، تمام پليسهاي شاغل در اين طرح علاوه بر تجارب كار آگاهي آشنايي و تسلط كامل بر حوزه IT را دارند و در كل اين افراد از ميان نيروهاي متخصص و آموزش ديده انتخاب شدهاند.
• با توجه به نبود قانون جرائم رايانهاي آيا اين گشت كمكي به كاهش اين نوع جرمها كرده است؟
بله صددرصد. اين گشت نتايج بازدارنده خوبي داشته و بيشتر حالت پيشگيرانه را در فضاي مجازي به وجود آورده است. گشت اينترنتي چون جنبههاي آشكار موضوعات و به اصطلاح محتوايي كه به صورت عام در اختيار كاربران قرار ميگيرد را ميبيند مثل كلاهبرداري، جعل، فروش تجهيزات ماهوارهاي يا فروش مواد محترقه و... بنابراين زودتر ميتواند با افراد خاطي برخورد و جلوي آنها را بگيريد. در كل گشت اينترنتي تاحدودي كاستيهاي نبود قانون جرائم رايانهاي را پوشانده است.
• اگر كاربري مورد آسيب يكي از جرائم اينترنتي واقع شود بايد چه مراحل قانوني را طي كند؟
در مرحله اول اگر فرد جرمي را مشاهده كرد بايد به مراجع قضايي مراجعه كرده و شكايت خود را در اختيار اين مراجع بگذارد تا در مرحله بعد مراجع قضايي به ما دستور رسيدگي بدهند.
• يعني هيچ شماره تماس يا سايتي وجود ندارد كه به صورت مستقيم با شما ارتباط برقرار كنند؟
وجود دارد اما اينگونه جرائم به گونهاي است كه حتما مراجع قضايي بايد به پليس آگاهي دستور بررسي بدهند، اما در حالت كلي اگر فردي بخواهد با اداره مبارزه با جرائم رايانهاي تماس حاصل كند، ما شماره 81821450 را در اختيار شاكيان قرار دادهايم كه از طريق اين شماره آنها را راهنمايي ميكنيم كه براي پيگيري شكايتشان و اينكه به نتيجه برسند حتما بايد اقدام به شكايت به مراجع قانوني كنند. در حالت كلي اين شماره فقط براي راهنمايي شاكيان است.
• وضعيت جرايم رايانهاي در كشور ما در مقايسه با كشورهاي ديگر به چه صورتي است؟
كشور ما در مقايسه با كشورهاي ديگر در زمينه جرمهاي رايانهاي در وضعيت بهتري به سر ميبرد. البته بايد بگويم كه اين نوع جرمها ارتباط مستقيم و نزديكي با ميزان توسعهيافتگي فناوري IT در هر كشور دارد. يعني هر چه قدر كه كاربري فناوري اطلاعات و ارتباطات در كشوري گسترش پيدا كند به مراتب تعداد جرايم در اين حوزه نيز افزايش پيدا خواهند كرد. همچنين بايد بگويم كه اگر قوانين لازم در اين زمينه در كشور تصويب شود ميزان شكايتها نيز افزايش پيدا خواهد كرد، چرا كه شاكيان با ديدن قانون خاص اين جرايم دست به شكايت ميزنند.
• در حال حاضر به غير از تصويب قانون خاص جرايم رايانهاي چه راههاي ديگري براي جلوگيري اين جرايم در كشور وجود دارد؟
يكي از راههايي كه به نوعي باعث كاهش اين نوع جرايم در كشور ميشود استفاده از تجربيات كشورهاي پيشرفته است كه توجه به تجربيات ديگران باعث ارتقاي امنيت شبكههاي رايانهاي كشور ميشود. اما يكي ديگر از روشهايي كه باعث كاهش جرايم سايبر ميشود آموزش و آگاه سازي كاربران است. در حال حاضر كساني دچار فريب ميشوند افراد تحصيلكرده هستند كه اين نشاندهنده عدم آگاهي افراد است. همچنين ما بايد يك همكاري دوجانبه و بينالمللي را نيز با كشورهاي ديگر برقرار كنيم چون همانطور كه ميدانيد جرايم رايانهاي فاقد مرز جغرافيايي است. بنابراين ما براي جلوگيري از اين نوع وقايع حتما نياز به همكاريهاي دوجانبه و بينالمللي داريم. در مجموع ما بايد با آموزش و افزايش سطح تخصصي افراد در سازمان پليس و قوه قضايي خودمان را براي آينده مجهز كنيم.
در گفتوگو با سرهنگ اميدي، معاون مبارزه با جرايم خاص رايانهاي پليس
سونيتا سرابپور- دنياي اقتصاد
با وجود گذشت چندين سال از تدوين قانون جرايم رايانهاي اين قانون توسط مجلس هفتم هم به تصويب نرسيد و در انتظار دورهاي بعدي مجلس روزها را يكي پس از ديگري سپري ميكند.
به نظر ميرسد عمر قانون جرايم رايانهاي در كشور بسيار طولانيتر از عمر دو مجلس ششم و هفتم بوده است. اين قانون كه قرار است مصاديق جرايم رايانهاي را به طور دقيق مشخص سازد همچنان در كميسيونهاي مختلف مجلس دست به دست ميشود و بسياري از نمايندگان معتقدند با توجه به طرحها و لوايح مهمي كه در دستور كار نمايندگان قرار دارد احتمالا اين قانون در مجلس هشتم كه چندي ديگر آغاز به كار ميكند به تصويب خواهد رسيد! اين در حالي است كه تكنولوژي اينترنتي و به تبع آن جرايم رايانهاي روز به روز در حال تغيير هستند و در چنين فضايي بايد ديد قانوني كه حدودا 8 سال پيش در زمينه جرايم رايانهاي تدوين شده تا چه حد با جرايم رايانهاي روز قابل انطباق است. اما شايد در اين بين سازمان مبارزه با جرايم رايانهاي و خاص پليس ناجا توانسته است با اجراي طرحهايي مانند گشت اينترنتي تا حدودي كمبود قانون جرايم رايانهاي در كشور را بپوشاند. در زمينه وضعيت حال حاضر جرايم رايانهاي در كشور گفتوگويي با سرهنگ مهرداد اميدي معاون مبارزه با جرايم خاص رايانهاي پليس آگاهي ناجا داشتهايم كه شما را به خواندن آن دعوت ميكنيم:
• با توجه به اين كه لايحه جرايم رايانهاي هنوز به تصويب نرسيده اكنون برخورد پليس براساس كدام قوانين صورت ميگيرد؟
ابتدا بايد بگويم جرايم رايانهاي يك مفهوم كلي رادر بر ميگيرد كه براي شناختن آن ابتدا بايد در مرحله اول مصاديق اين جرايم را شناسايي كنيم. در تعيين مصاديق خيلي از جرايم به خودي خود داراي قوانين هستند كه ما براساس همان قانون به آنها رسيدگي ميكنيم. هتك حرمت، انتشار اكاذيب، توهين به مقدسات، كلاهبرداري و ... مجموعه مصاديق جرايم رايانهاي هستند كه قوانين خاص خودشان را در محيط غيرمجازي دارند.
• و مفهوم كلي آن، چه مواردي را در برميگيرد؟
درست در همين مرحله است كه ما بايد براي پي بردن به مفهوم كلي اين جرايم آن را در قانون اساسي كشور تعريف كنيم كه متاسفانه اين كار هنوز صورت نگرفته است.
• چرا بعد از گذشت چند سال از مطرح شدن اين مساله در مجلس هنوز اين قانون به تصويب نرسيده است؟
متاسفانه بيش از 3 سال است كه اين قانون در مجلس منتظر شور دوم است و تا به حال با گذشت مدت زمان طولاني هيچ اقدامي در مورد آن صورت نگرفته است كه قطعا به دليل مشكلاتي تراكم كاري با وجود مسائل مهمتر و ... بوده. به هر حال اميدواريم به نوعي در مجلس فعلي يا در آينده اين مساله يك سرو ساماني پيدا كند.
• آيا جرم مشهود در فضاي سايبر تعريفي دارد؟
درحالحاضر تعريف خاصي براي جرايم رايانهاي وجود ندارد اما يك سري از جرايم يا اتفاقات در فضاي سايبر در حال رخ دادن هستند كه اين اتفاقات خيلي جديد و تازه نيستند. يعني شما جرائمي داريد مانند توهين، نشر اكاذيب انتشار جرايمي عليه افت و اخلاق عمومي و جرائمي هستند كه از قبل هم وجود داشتند اما اين جرائم درحال حاضر با پيشرفت فنآوري اطلاعات به جاي انتشار از طريق اعلاميه، نامه، نشريه و ... از طريق شبكه گسترده وب به نمايش عموم مردم در ميآيند. به طور كل اصل جرم پابرجا است و فقط فضا و نوع انتشار آن تغيير پيدا كرده است.
• درحالحاضر چند پرونده در دست بررسي داريد؟
ما در سال گذشته 97 پرونده در حوزه جرايم رايانهاي شكايت داشتيم كه به نوعي سعي كرديم با وجود كاستيهاي قانوني آن را حل و سر و سامان دهيم.
• اين پروندهها بيشتر مربوط به چه حوزههايي بودند؟
بر اساس آمارهاي به دست آمده درحالحاضر 32درصد از موارد مشاهده شده مربوط به دسترسي غيرمجاز به شبكههاي كامپيوتري، 30درصد مربوط به توهين و نشر اكاذيب در فضاي سايبر، 20درصد كلاهبرداري از طريق اينترنت، 10درصد تكثير غيرمجاز نرمافزارهاي كامپيوتري، 7درصد اختلال در سيستمها و دادها يكدرصد هم مربوط به ساير موارد.
• مجرمان فضاي اينترنتي به چه صورتي شناسايي ميشوند؟
تركيبي از دو روش وجود دارد كه ما به وسيله آن مجرم را شناسايي ميكنيم يكي از اين روشها پيگيريهاي فني است كه خود پليس در فضاي سايبر به دست ميآورد و روش ديگر هم تحقيقات سنتي است كه از مضنونين و كساني كه مرتبط با موضوع هستند به دست ميآيد مثل مصاحبهها و بازجوييها. در واقع اين دو روش در پروندههاي موجود مكمل يكديگر عمل ميكنند.
• يك طرحي بود كه حدود يك سال پيش پليس ناجا آن را شروع كرد به نام گشت اينترنتي، سرانجام آن طرح به كجا رسيد؟
آن را هم كماكان ادامه ميدهيم. به هر حال فضاي مجازي يك فضاي جديدي است و احتمال اينكه كسي بخواهد اين فضا را به بستر يك سري جرائم تبديل كند وجود دارد بنابراين ما با همين طرح گشت اينترنتي فضاي سايبر را جستوجو ميكنيم و اگر به مواردي كه احتمال وقوع جرم در آن حس ميشود برخورد كرديم تحقيقات مقدماتي را انجام و در پايان اگر به نتيجه مثبتي رسيديم حتما از طريق مراجع قضايي اقدام ميكنيم.
• اين طرح از چه زماني شكل گرفته و آيا تنها پليس آگاهي ناجا مجري آن محسوب ميشود؟
از سال 81 واحد تخصصي به نام مبارزه با جرائم رايانهاي در پليس آگاهي سراسر كشور شكل گرفت كه وظيفه اين واحدها مبارزه با جرائم رايانهاي است. در واقع پليس خيلي زودتر از ساير دستگاهها عواقب اين جرمها را پيشبيني كرده بود، چرا كه نگاه پليس به اين جرائم به گونهاي بوده كه در آينده اين جرائم گسترش يافته و براي مردم مشكلاتي را به بار خواهد آورد.
• چه تعداد نيرو در گشت اينترنتي مشغول به فعاليت هستند و آيا اين افراد آموزشهاي تخصصي لازم را كسب كردهاند؟
در واقع بحث تعداد نيرو، يك مساله مربوط به حوزه خصوصي و داخلي خود پليس است، ولي در خصوص آموزش، تمام پليسهاي شاغل در اين طرح علاوه بر تجارب كار آگاهي آشنايي و تسلط كامل بر حوزه IT را دارند و در كل اين افراد از ميان نيروهاي متخصص و آموزش ديده انتخاب شدهاند.
• با توجه به نبود قانون جرائم رايانهاي آيا اين گشت كمكي به كاهش اين نوع جرمها كرده است؟
بله صددرصد. اين گشت نتايج بازدارنده خوبي داشته و بيشتر حالت پيشگيرانه را در فضاي مجازي به وجود آورده است. گشت اينترنتي چون جنبههاي آشكار موضوعات و به اصطلاح محتوايي كه به صورت عام در اختيار كاربران قرار ميگيرد را ميبيند مثل كلاهبرداري، جعل، فروش تجهيزات ماهوارهاي يا فروش مواد محترقه و... بنابراين زودتر ميتواند با افراد خاطي برخورد و جلوي آنها را بگيريد. در كل گشت اينترنتي تاحدودي كاستيهاي نبود قانون جرائم رايانهاي را پوشانده است.
• اگر كاربري مورد آسيب يكي از جرائم اينترنتي واقع شود بايد چه مراحل قانوني را طي كند؟
در مرحله اول اگر فرد جرمي را مشاهده كرد بايد به مراجع قضايي مراجعه كرده و شكايت خود را در اختيار اين مراجع بگذارد تا در مرحله بعد مراجع قضايي به ما دستور رسيدگي بدهند.
• يعني هيچ شماره تماس يا سايتي وجود ندارد كه به صورت مستقيم با شما ارتباط برقرار كنند؟
وجود دارد اما اينگونه جرائم به گونهاي است كه حتما مراجع قضايي بايد به پليس آگاهي دستور بررسي بدهند، اما در حالت كلي اگر فردي بخواهد با اداره مبارزه با جرائم رايانهاي تماس حاصل كند، ما شماره 81821450 را در اختيار شاكيان قرار دادهايم كه از طريق اين شماره آنها را راهنمايي ميكنيم كه براي پيگيري شكايتشان و اينكه به نتيجه برسند حتما بايد اقدام به شكايت به مراجع قانوني كنند. در حالت كلي اين شماره فقط براي راهنمايي شاكيان است.
• وضعيت جرايم رايانهاي در كشور ما در مقايسه با كشورهاي ديگر به چه صورتي است؟
كشور ما در مقايسه با كشورهاي ديگر در زمينه جرمهاي رايانهاي در وضعيت بهتري به سر ميبرد. البته بايد بگويم كه اين نوع جرمها ارتباط مستقيم و نزديكي با ميزان توسعهيافتگي فناوري IT در هر كشور دارد. يعني هر چه قدر كه كاربري فناوري اطلاعات و ارتباطات در كشوري گسترش پيدا كند به مراتب تعداد جرايم در اين حوزه نيز افزايش پيدا خواهند كرد. همچنين بايد بگويم كه اگر قوانين لازم در اين زمينه در كشور تصويب شود ميزان شكايتها نيز افزايش پيدا خواهد كرد، چرا كه شاكيان با ديدن قانون خاص اين جرايم دست به شكايت ميزنند.
• در حال حاضر به غير از تصويب قانون خاص جرايم رايانهاي چه راههاي ديگري براي جلوگيري اين جرايم در كشور وجود دارد؟
يكي از راههايي كه به نوعي باعث كاهش اين نوع جرايم در كشور ميشود استفاده از تجربيات كشورهاي پيشرفته است كه توجه به تجربيات ديگران باعث ارتقاي امنيت شبكههاي رايانهاي كشور ميشود. اما يكي ديگر از روشهايي كه باعث كاهش جرايم سايبر ميشود آموزش و آگاه سازي كاربران است. در حال حاضر كساني دچار فريب ميشوند افراد تحصيلكرده هستند كه اين نشاندهنده عدم آگاهي افراد است. همچنين ما بايد يك همكاري دوجانبه و بينالمللي را نيز با كشورهاي ديگر برقرار كنيم چون همانطور كه ميدانيد جرايم رايانهاي فاقد مرز جغرافيايي است. بنابراين ما براي جلوگيري از اين نوع وقايع حتما نياز به همكاريهاي دوجانبه و بينالمللي داريم. در مجموع ما بايد با آموزش و افزايش سطح تخصصي افراد در سازمان پليس و قوه قضايي خودمان را براي آينده مجهز كنيم.
)
ملاقات رو در رو، بهتر از سایتهای دوستیابی
ایتنا – بهترین راه برای این که بفهمید آیا شما با شخصی دیگر سازگاری دارید و به اصطلاح با هم جور هستید ...
