راهحل مقابله با قاچاق چيست؟
مريم عسگري- دنياي اقتصاد
واردات مقولهاي است كه همه ما در زمينه كالاي مختلف از مواد غذايي، آرايشي و بهداشتي گرفته تا تجهيزات كامپيوتري درباره آن شنيدهايم و با آن آشنا هستيم. هر از چندگاهي نيز اخباري در زمينه تغييرات نرخ واردات يا همان تعرفه گمركي، حجم واردات، مشكلات ترخيص كالاهاي مختلف و ... به گوش ميرسد كه اين اخبار تاثير مستقيمي بر روند قيمت كالاهاي مختلف، جريان عرضه و تقاضا و... دارد. تجهيزات كامپيوتري نيز از دسته كالاهايي هستند كه طي ماههاي اخير اخبار زيادي در مورد نحوه ورود، مشكلات ترخيص آنها از گمركات كشور و تاثير اين عوامل بر روند عرضه و تقاضا و قيمت آنها منتشر شده است.
البته برخي از اين اخبار كه تنها در حد شايعه بوده گمرك را مسبب اصلي مشكلات ورود تجهيزات كامپيوتري به كشور معرفي كرده بودند كه گمرك نيز با بيان دلايل روشني خود را از اين اتهام تبرئه كرد و گفت: واردكنندگاني كه اسناد ارائه شده آنها به گمرك براي ترخيص كالاها بدون اشكال باشد مشكلي در ترخيص كالاها ندارند. با اين وجود برخي از واردكنندگان و همچنين فروشندگان تجهيزات كامپيوتري همچنان از عدم همكاري گمركات كشور با واردكنندگان خبر ميدهند و معتقدند اين اقدام گمرك باعث رشد پديدهاي به نام قاچاق در كشور شده است.
مصائب واردات تجهيزات كامپيوتري
قيمت بحث مهمي در بازارهاي جهاني و داخلي است كه در زمينه تجهيزات كامپيوتري از حساسيت بيشتري برخوردار است. به طوري كه در صورت اختلاف قيمت يك كالاي ارائه شده با برند و مشخصات مشابه از طرف شركتهاي مختلف نظم بازار به هم ريخته و اين موضوع چنددستگي قيمتها را در بازار به همراه ميآورد. قادري، قائممقام مدير عامل شركت آواژنگ، يكي از عرضهكنندگان تجهيزات كامپيوتري در كشور در اين زمينه ميگويد: بزرگترين مشكلي كه واردكنندگان تجهيزات كامپيوتري با آن مواجه هستند قيمتهاي متفاوتي است كه گمركات مختلف براي تجهيزات كامپيوتري اعلام ميكنند.
به عنوان مثال كارشناسان گمرك مهرآباد، قيمت يك كالا در بازار حدود 200دلار و كارشناسان گمرك امام خميني قيمت آن را 150دلار اعلام ميكنند كه در اين صورت هزينه واردات متغير خواهد بود. اين عامل به خودي خود باعث چند دستگي قيمتها در بازار و به هم خوردن تعادل بازار ميشود.
قادري افزود، درحالحاضر برخي از واردكنندگان كالاهاي خود را به روشهاي مختلف ديگري مانند استفاده از برگ سبز وارد بازار ميكنند. گروهي نيز اقدام به قاچاق كالا كرده كه در اين صورت نه تنها حقوق گمرك بلكه حق واردكنندگاني كه از مجاري قانوني اقدام به واردات كالا ميكنند، ضايع ميشود. وي افزود: درحالحاضر شركت «آواژنگ» سود بسيار كمي را براي فروش تجهيزات كامپيوتري خود مانند مادربورد، رم، كارت گرافيك و ... در نظر ميگيرد تا به اين وسيله هم خدمتي به مصرفكنندگان كرده باشد و هم از قاچاق كالاها توسط افراد سودجو جلوگيري كند. وي معتقد است در صورتي كه واردكنندگان سود زيادي براي كالاهاي خود منظور كنند افراد سودجو با استفاده از فاصله ايجاد شده بين قيمت كالاها در بازار دبي و ايران با واردات غيرقانوني كالاها آنها را با قيمت پايينتر از عرف بازار به فروش رسانده و به واردكنندگان قانوني ضربه ميزنند.
كوهستاني، كارشناس ارشد شركت سازگار ارقام، يكي ديگر از واردكنندگان تجهيزات كامپيوتري نيز در اين زمينه ميگويد: درحالحاضر برخلاف ادعاي برخي از واردكنندگان تجهيزات كامپيوتري، شركت ما مشكلي در زمينه واردات كالا ندارد و تنها مشكلي كه طي ماه اخير با آن مواجه بوديم كند شدن روند واردات كالا به علت بارش سنگين برف و تعويق پرواز هواپيماها بود كه باعث شد بازار خريد و فروش تجهيزات كامپيوتري تا حدودي دچار ركود شود. به گفته وي، واردات تجهيزات كامپيوتري كه از سال 79 آغاز شده است باعث شده قاچاق تجهيزات كامپيوتري در حد چشمگيري نسبت به سالهاي قبل از 79 كاهش يابد. به گفته وي در حال حاضر چند قلم از تجهيزات كامپيوتري شامل مادربورد، رم، هاردديسك، كارت گرافيك، انواع فلش، سرور، XPS، اپتيكال درايو بدون انتقال ارز با تعرفه 4درصد ميتوانند وارد كشور شوند، اما واردات لپتاپ و دوربين ديجيتال به دليل اين كه جزو كالاهاي لوكس و غير ضروري به حساب ميآيند بايد با انتقال ارز صورت گيرد. يعني به ازاي واردات اين كالاها، صادرات نيز صورت گيرد.
به گفته وي تا حدود شش ماه آينده اين احتمال وجود دارد كه لپتاپ نيز در گروه كالاهاي IT وارد شده و بدون انتقال ارز وارد كشور شود. كوهستاني معتقد است از سال 79 كه واردات كالاهاي حوزه IT آزاد شد و قاچاق اين كالاها تا حد زيادي كاهش يافت، جريان قيمتها نيز تقريبا روال طبيعي يافته است. وي نوسانات ارزي را مهمترين عامل تغييرات قيمت در بازار داخلي عنوان ميكند. دروازههاي ورودي تجهيزات كامپيوتري به كشورچين به عنوان يكي از بزرگترين توليد كنندگان كالاهاي مختلف طي سالهاي اخير سهم بزرگي از توليدات تجهيزات كامپيوتري را به خود اختصاص داده است.
به گفته كوهستاني، امروزه اكثر توليدكنندگان مطرح تجهيزات كامپيوتري به علت پايين بودن هزينه توليد در چين، كارخانههاي توليدي خود را در اين كشور تاسيس كردهاند. كمپانيهايMaxTor، Liteon، NEC و intel و... نيز به اين علت اقدام به احداث كارخانه در اين كشور كرده و اين كالاها را با قيمت پايين توليد و عرضه ميكنند. نزديكي اين كشور به بنادر اصلي براي صدور كالاها از دلايل ديگر تمايل توليدكنندگان به احداث كارخانه در اين كشور است. به گفته كوهستاني، بخشي از تجهيزات كامپيوتري بازار ايران با توجه به تحريم ايران از كشور چين و بخش ديگر از دبي وارد كشور ميشود. البته نبايد چشمهايمان را روي حقيقت تلخ به نام قاچاق ببنديم. بخشي از كالاهاي موجود در بازار نيز از طريق مبادي غيررسمي به صورت قاچاق وارد كشور ميشوند.
ركوردداران قاچاق
در ميان تجهيزات كامپيوتري، رم از كالاهايي است كه بيشتر از ساير تجهيزات كامپيوتري درگير قاچاق شده است. به گفته كوهستاني درحالحاضر اكثر رمهاي Kingston كه در بازار موجودند تقلبي هستند كه در اين زمينه شركت توليدكننده اين رمها طي اطلاعيهاي از كاربران خواسته است هنگام خريد رم به شماره سريال آن توجه كرده و آن را با سايت اين شركت چك كنند. به گفته وي، درحالحاضر رمهاي موجود در بازار به سه گروه درجه يك با عمر 10 تا 15سال، درجه دو با عمر 3 تا 6سال و درجه سه با عمر 3 تا 15ماه تقسيمبندي شدهاند كه متاسفانه اكثر رمهاي موجود در بازار از نوع درجه سه يا بيكيفيت هستند. وي به خريداران رم توصيه كرد: هنگام خريد حتما از اورجينال بودن آن اطمينان حاصل كرده و آن را از شركتهاي معتبر تهيه كنند.
حجم واردات تجهيزات كامپيوتري
طبق اعلام گمرك جمهوري اسلامي ايران، تعرفه واردات انواع بورد شامل، رم، كارت ويدئو، كارت شبكه، مادربورد، كارت گرافيك و كارت صدا و لپتاپ، 4درصد و تعرفه واردات انواع مانيتور LCD و صفحه تخت 50درصد است. براساس اعلام كارشناسان گمرك، هر كالايي براي خود كد 8رقمي ويژهاي دارد كه با عنوان سيستم هماهنگشده كدگذاريها شناخته ميشود. به عنوان مثال كد شناسايي رم، كارت گرافيك و ... 84718010 و كد لپتاپ 84713020 است كه اين كالاها در سراسر جهان با اين كد شناسايي ميشوند. گفتني است بهرغم تماسهاي مكرر گمرك جمهوري اسلامي ايران از ارائه آمار ورود تجهيزات كامپيوتري به خبرنگار ما خودداري كرد.