کد مطلب: 5658
Share/Save/Bookmark
شهر الکترونیک؛ از قشم تا تهران
 
پنجشنبه ۴ آبان ۱۳۸۵ ساعت ۰۶:۰۵
 
به این ترتیب جزایر کیش، قشم و حتی برخی از مراکز استان ها به عنوان پایگاه اجرایی این پروژه مطرح شدند که از میان آنها جزیره قشم به علت وجود فضا های اداری و زیرساختی مناسب انتخاب شد. سپس نقشه های اطلاعاتی کاملی از جزیره مورد مطالعه قرار گرفته و نقشه های زمین شناسی جزیره همراه تمامی مشخصات زمین به عمق دو کیلومتر از یک هزار سال پیش تاکنون جمع آوری شد.
اقدامات اولیه از سال 82 با طراحی نقشه های یک دو هزارم و یک ده هزارم در جزیره قشم آغاز و به صورت آزمایشی به مرحله اجرا درآمد.

جزیره هوشمند چیست؟
به طور کلی اجرای طرح جزیره هوشمند به این معناست که تمام خدمات مورد نیاز ساکنان از طریق شبکه های اطلاع رسانی تامین شود. به این ترتیب دیگر نیازی به حرکت فیزیکی شهروندان برای دسترسی به خدمات دولت و نهادهای خصوصی نیست. به عبارت دیگر ادارات دیجیتالی جایگزین ادارات فیزیکی می شوند و سازمان ها و دستگاه هایی همچون شهرداری، حمل و نقل عمومی و سازمان آب منطقه ای، خدمات خود را به صورت مجازی در اختیار مشترکین و مشتریان خود قرار می دهند.
برای مثال فردی که به دنبال ساخت ساختمان و متقاضی دریافت مجوز از شهرداری است پس از ورود به شبکه اطلاع رسانی شهرداری، خدمات مورد نیاز خود به همراه مشخصات زمین تحت مالکیت و ساختمان دلخواه خود را وارد شبکه می کند.
سپس شهرداری الکترونیک بر اساس استاندارد های موجود، میزان مساحت قابل ساخت و طبقات ساختمان را به متقاضی اعلام می کند و در نهایت فرد متقاضی بر اساس مجوز شهرداری با ورود به شبکه مهندسان مشاور با یکی از شرکت های مشاور بر اساس طرح و قیمت مناسب به توافق می رسد.

در این مرحله متقاضی حتی قادر است طرح ارائه شده از سوی مهندس مشاور را به صورت سه بعدی روی صفحه مانیتور مشاهده و اصلاحات دلخواه خود را اعمال کند.این طرح پس از تایید از سوی شهرداری الکترونیک و صدور مجوز با ورود به شبکه امور پیمانکاران و با انتخاب بهترین پیشنهاد از لحاظ قیمت به مرحله عقد قرارداد رسیده و سپس به اجرا درمی آید.حتی ارائه گزارش کار از سوی پیمانکار به کارفرما نیز می تواند از طریق شبکه صورت پذیرد.
کل این پروسه در شبکه هوشمند می تواند در کمتر از 2 ساعت به پایان رسد، در حالی که در شرایط عادی مراحل یاد شده به 1 تا 2 سال زمان نیاز دارد.در جزیره هوشمند علاوه بر اینکه شهروندان در شهر مجازی و در وزارتخانه ها و سازمان های الکترونیک حرکت می کنند، قادرند خدمات جاری خود را همچون خرید های روزمره از طریق شبکه انجام دهند.

اما می توان بیشترین ویژگی های این شبکه اطلاع رسانی را در شبکه حمل و نقل شهری و اطلاع رسانی در مورد حوادث غیر مترقبه جست وجو کرد. زمان بروز حوادث غیرمترقبه با توسل به این سیستم می توان در کمترین زمان بحران پیش آمده را در منطقه مدیریت کرد. همچنین در زمینه حمل و نقل شهری یکی دیگر از امکانات جزیره هوشمند این است که اگر تمام خودروها به سیستم موقعیت یاب محلی مجهز شوند در تمام طول مسیر از قدرت تشخیص موقعیت جغرافیایی خود برخوردار خواهند بود و پلیس نیز به این ترتیب توان مدیریت ترافیک را به راحتی در دست خواهد داشت.
علاوه بر این در چنین سیستمی اصولا تصادفی رخ نمی دهد، چرا که در صورت احتمال بروز برخورد میان دو متحرک با اعلام خطر به موقع در یک کیلومتر قبل ازمحل پیش بینی تصادف از بروز حادثه جلوگیری می شود. در حقیقت با این روش حوادث رانندگی تحت کنترل درآمده و حتی در صورت وقوع روی مانیتور پلیس ثبت می شود و نیازی به اطلاع رسانی مجدد نیست.

بنابراین علاوه بر افزایش سرعت رسیدن پلیس به محل حادثه، دیگر نیازی به کشیدن کروکی نخواهد بود و همین امر کار شرکت های بیمه را سهل تر از گذشته می کند.
همچنین تصور کنید در یک شهر دیجیتالی وجود سیستم هوشمند تا چه حد قادر خواهد بود خدمات اورژانسی را گسترش دهد. برای مثال فردی را در نظر بگیرید که از یک طرف دچار عارضه قلبی شده و هر ثانیه برای اوحکم مرگ و زندگی دارد و از طرف دیگر مرکز اورژانس هم نمی تواند در مورد صحت هر تماس تلفنی اطمینان حاصل کند.

در این شرایط سیستم هوشمند به مرکز اورژانس این امکان را می دهد که به مجرد برقراری تماس تلفنی، محل سکونت تماس گیرنده و حتی نام مالک آن روی مانیتور مرکز اورژانس حک شود. از سوی دیگر محل حادثه روی مانیتور آمبولانس قرار می گیرد و سیستم اطلاع رسانی جغرافیایی (GIS ) نیز به مرکز اورژانس اطلاع می دهد که نزدیک ترین آمبولانس به شخص حادثه دیده کدام است و کوتاه ترین مسیر تا مقصد و نزدیک ترین مرکز فوریت های پزشکی و بیمارستان هم مشخص می شود.
بنابر این با استفاده از سیستم ناوبری هوشمند در لوای طرح جزیره هوشمند، اطلاعات مکانی، مسیر حرکت، سرعت و موقعیت مربوط به وسایل نقلیه از جمله وسایل نقلیه عمومی، پلیس، آتش نشانی، آمبولانس ها، اتوبوس ها و دیگر وسایل قابل دریافت است. اهمیت این موضوع وقتی بیشتر روشن می شود که توجه داشته باشیم سیستم های ناوبری مطلوب آن دسته از سیستم هایی هستند که امکان تغییر نقشه و استفاده از نقشه های موجود و به روز کشور، قابلیت حمل و نقل و قیمت قابل قبول و مناسب داشته و در بازار نیز به راحتی در دسترس باشند.

آماده سازی برای اجرا
به هر حال پس از تعریف جزیره هوشمند و مختصات آن برای جزیره قشم، نقشه یک بیست و پنج هزارم جزیره، شامل 169 لایه اطلاعاتی و نقشه یک دو هزارم با دقت هندسی بسیار بالا برای جزیره ترسیم شد که توان تشخیص تمام چیز های موجود در سطح زمین به فاصله 20 در20 سانتی متر را دارد، بنابراین با نقشه موجود می توان علاوه بر مکان یابی، امور اداری را نیز به نحو مطلوبی به انجام رساند.
درحال حاضر پایگاه های اطلاعاتی در جزیره قشم تکمیل و سیستم های پیچیده ای از جمله سیستم ناوبری در آنها آزمایش شده اند.بر اساس این سیستم پیچیده یک دستگاه سبک، ارزان و قابل حمل روی خودروها نصب می شود که می تواند محل خودرو را در هر لحظه تعیین کند. به عبارت بهتر این سیستم تلفیقی از سیستم های GPS و GIS و اطلاع نقشه های دیجیتالی است که آزمایش آن در حد مناسبی با بازدهی مطلوب مواجه شده است.

در مرحله بعد تعیین کوتاه ترین مسیر نیز از این طریق میسر می شود که البته هزینه اجرایی مرحله دوم از مرحله اول کمتر خواهد بود.در مراحل بعدی نیز مسائل مدیریتی مطرح است. به این معنا که در صورت اجرایی شدن طرح با وضع قوانین حاکمیتی، تمام خودرو های در حال تردد موظف به تجهیز به این سیستم خواهند شد.
برای مثال پلیس می تواند راننده خاطی با سرعت غیر مجاز را جریمه و حتی برگ جریمه را برای وی ارسال کند، چرا که تمامی اطلاعات مربوط به خودروی خاطی و نحوه تخلف روی مانیتور پلیس نمایش داده و ضبط می شوند.
از سوی دیگر اصولا و بر اساس یک قاعده روان شناسی فردی که بداند در معرض دید قرار دارد، خطا نمی کند. بنابر این تلاش واقعی ایجاد فضای ذهنی برای مردم مبتنی بر روان شناسی ذهنی و پلیس الکترونیک است.

کنترل GPS ها
GPS، سیستم موقعیت یاب جهانی است. نحوه کار سیستم مذکور اینگونه است که هرجا بیشتر از 4 ماهواره وجود داشته باشد، موقعیت قابل تشخیص است. در حال حاضر در ایران از تمام ماهواره های جهان استفاده می شود. به عبارت دیگر سیستم GPS از خدمات و اطلاعات 24 ماهواره که به طور مداوم در حال چرخش در مدار زمین هستند استفاده می کند.
این ماهواره ها تنها برای ایران نمی چرخند بلکه تمام کشور های جهان می توانند از خدمات آنها استفاده کنند و گیرنده GPS به راحتی می تواند تمام اطلاعات را دریافت کند.
GPS در حقیقت دستگاهی است که از طریق ماهواره قادر به موقعیت یابی است و هر چه تعداد ماهواره ها بیشتر باشد دقت هندسی نقطه مورد نظر بیشتر خواهد بود.پس از انجام عملیات موقعیت یابی، اطلاعات دریافت شده روی نقشه های دیجیتالی ثبت می شود، به این ترتیب شخص و خودروی وی، صاحب شخصیت مکانی می شوند.

چند قدم تا جزیره هوشمند
دکتر محمد مدد، رئیس وقت سازمان نقشه برداری با اشاره به آماده نبودن زیرساخت های لازم تا انتهای سال 84، می گوید؛ اگر کلیت طرح را 100 فرض کنیم، فقط 10 درصد آن به مرحله اجرا رسیده است. مطالعات انجام شده و برخی از تست ها نیز در حال انجام است، اما برای رسیدن به یک جزیره کاملا هوشمند که تمام احتیاجات ساکنان آنها از طریق شبکه بر آورده شود راه نسبتا طولانی باقی مانده است.
مدد اضافه می کند؛ وظیفه سازمان به عنوان طراح پروژه بیشتر بستر سازی و فرهنگ سازی است. نحوه اجرای طرح و تعامل با ارگان ها در حیطه وظایف دستگاه های حاکمیتی جزیره قرار دارد که باید طرح را به یک ابلاغ لازم الاجرا تبدیل کند.ایده آل اجرای طرح 5 سال است و هدف غایی ایجاد تصویر کلی از ایران دیجیتال است.
لازمه ایران دیجیتال نیز تحقق دولت، سازمان ها و حتی شهروندان الکترونیکی است، اگر در یک جزیره محدود اجرای این طرح با مشکلاتی روبه رو شود، اجرای طرح در کل کشور با موانع بزرگ تری مواجه خواهد شد.اما با این حال، اجرای طرح جزیره هوشمند در جزیره قشم به عنوان الگو محسنات بیشماری برای مردم و حتی مسوولان به ارمغان می آورد.
در جزیره هوشمند بوروکراسی اداری به نحو بسیار چشمگیری کاهش می یابد و میزان رضایتمندی مردم نیز متقابلا افزایش خواهد یافت. ضمن اینکه در سایه کاهش هزینه های اداری فضای جدید در جهت اشتغالزایی ایجاد می شود.

تامین بودجه برای جزیره هوشمند
بودجه این پروژه از محل بودجه خود جزیره تامین می شود و در حقیقت سازمان منطقه آزاد قشم مجری طرح است.این طرح پایه اصلی ایران هوشمند است که برای ایجاد آن چاره ای جز ایجاد پایگاه اطلاعات مکانی نیست و پایگاه ها هم نیازمند نقشه ای اطلاعاتی هستند. برای این طرح و نصب سیستم ناوبری هوشمند به غیر از تهیه نقشه ها حدود 20 میلیون تومان و جمع آوری اطلاعات پایه ای نظیر تهیه نقشه های جغرافیایی دقیق که می تواند در بسیاری موارد دیگر نیز مورد استفاده قرار گیرد، در حدود یک میلیارد تومان هزینه شده است.
خوشبختانه در حال حاضر نقشه یک بیست و پنج هزارم کل کشور و نقشه یک دو هزارم 470 شهر نیز در دسترس است. بنابراین می توان ادعا کرد، بسیاری از پیش زمینه ها مهیاست. ضمن اینکه باید گفت اجرای این پروژه در شهر های کوچک بسیار ساده است، از طرفی همین انتخاب شهر های کوچک تر خواهد توانست به میزان قابل توجهی از مهاجرت مردم به سوی کلانشهر ها جلوگیری کند.

چرا تهران نه؟
در شهری همچون تهران پیاده سازی طرح حداقل به موافقت مسوولان نیاز دارد، اما در یک شهر کوچک همه آماده اند، علاوه بر این با یک شبکه سریع می توان پرقدرت ترین شبکه اطلاع رسانی را نیز به وجود آورد.طرح شهر هوشمند حتی با استقبال شهر های شمالی و غربی نیز مواجه شده و جالب تر اینکه روستاها اشتیاق بسیار بیشتری برای داشتن این شبکه دارند.
واقعیت این است که شبکه های اطلاعاتی و ارتباطاتی تهران هنوز قادر به انتقال دیتای پرحجم نیست، اما در یک شهر کوچک خیلی سریع و در مدت زمان بسیار کوتاه می توان دستگاه های اصلی را به شبکه های پر قدرت متصل کرد که برای اتصال یک سازمان حتی اندکی بزرگ تر به سایت های بسیار پرقدرت و کابل های فیبر نوری نیازمند هستیم و نکته اساسی تر آنکه شبکه فیبر نوری تهران هنوز کامل نشده است.
ظاهرا در کشور ما مسوولان تنها با ارائه طرح و تحلیل آن متقاعد نمی شوند، بنابراین حتما این طرح باید در شهری به عنوان نمونه اجرا می شد، این در حالی است که نمونه موفق این طرح در همسایگی ایران و در دوبی به خوبی اجرا شده و قابل مشاهده است.

اطلاعات زیر زمینی
تهیه اطلاعات زیر زمین و سپس اضافه کردن آنها به اطلاعات نقشه ای حائز اهمیت بود، چراکه 50 تا 60 درصد اطلاعات مورد نیاز مردم مربوط به اطلاعات زیر زمینی است مثل کابل های برق، گاز، لوله های آب، فاضلاب و مترو، به این ترتیب شهر های مجازی بیش از پیش به شهر های حقیقی نزدیک می شوند.
امروز اگر کسی در شهر مجازی تصمیم به اجرای پروژه ای صنعتی داشته باشد کاری را که مهندسان مشاور در شهر های حقیقی برای یافتن بهترین نقطه برای احداث کارخانه ظرف یک سال انجام می دهند از این طریق در کوتاه ترین زمان ممکن، اطلاعات مربوط به نزدیک ترین گسل، مسیل، توفان ها، جنس خاک، شیب زمین و سایر اطلاعات زیر زمینی را به دست می آورند.

شهر دیجیتال ؛ یک آرمان جهانی
برای طرح جزیره هوشمند در قشم از پیشرفته ترین الگوها در اروپا، آسیا و آمریکا به خصوص کانادا و آخرین فناوری روز دنیا استفاده شده است.رئیس وقت سازمان نقشه برداری می گوید؛ این طرح محدود به یک منطقه یا یک پارک IT نیست و نمونه هایی از آن در استرالیا، سنگاپور و همچنین اروپا ایجاد شده، اما هنوز هیچ کشوری نتوانسته مدعی ایجاد یک شهر دیجیتالی کامل شود اگر چه حرکت به سوی آن با شتاب بسیاری ادامه دارد.
وی اضافه می کند؛ نکته دیگر اینکه از نظر اقتصادی به هیچ وجه قابل توجیه نیست که تمام خدمات تحت پوشش این سیستم قرار گیرد. برای مثال در شهری که تعداد خودروها کم و میزان تصادفات انگشت شمار است چه نیازی به این سیستم وجود دارد؟
مکان یابی فاز اول پروژه جزیره هوشمند در ایران بود که امکان موقعیت یابی و تعیین سرعت را به وجود می آورد که می توان آن را سخت ترین و پرهزینه ترین فاز دانست، مراحل بعد براساس سیستم های نرم افزاری است همچون پیدا کردن کوتاه ترین مسیر یا پیدا کردن نزدیک ترین مراکز همچون اورژانس، آتش نشانی و... که البته سریع تر و راحت تر اجرایی خواهد شد.

به هر صورت با توجه به اهمیت ایجاد شهرهای هوشمند امید است با تلاش و همت مسوولان پروژه جزیره هوشمند قشم هر چه سریع تر به بهره برداری نهایی رسد و مقدمات ایجاد شهر الکترونیک در تهران نیز فراهم گردد.