دوشنبه ۴ ارديبهشت ۱۳۸۵ ساعت ۱۸:۱۵
گفتوگو با حميد شهرياري، دبير جديد شوراي عالي اطلاعرساني
اعتماد ملي - فاطمه ملكي - آرش كريمبيگي
در آخرین روزهای زمستان 84 دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی حکم انتصاب جانشین نصرالله جهانگرد در شورای عالی اطلاعرسانی را امضا کرد. در آن حکم که در تعطیلات نوروز 85 منتشر شد نام شخصی که «از یک سو آشنا به علوم اسلامی بوده و از سوی دیگر دارای سوابق قابل توجهی در زمینه نرمافزارها و شبکههای رایانهای به عنوان دبیر شورای عالی اطلاعرسانی برگزیده شد» حجتالاسلام حمید شهریاری بود. وی دبیر شورایی شد که اکنون بیش از شش سال از عمرش میگذرد و پای حکم انتصاب دبیر قبلیش امضای سید محمد خاتمی بچشم میآید.
«حجت الاسلام دکتر حمید شهریاری» متولد ۱۳۴۲ است، مدرک کارشناسی فقه و اصول سطح ٢ خود را از حوزه علمیه قم دریافت کرده و کارشناسی ارشد الهيات و معارف اسلامي و دكترای فلسفه تطبيقی را در دانشگاه قم گذرانده است. وی مدیریت گروه فلسفه و الهیات مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی سازمان سمت و معاونت پژوهشی همین سازمان ، مديریت شبكه اطلاعرساني (اينترنت) حوزه و ریاست مركز تحقیقات كامپیوتری علوم اسلامی را در کارنامه خود دارد. او به عربی مسلط است و به روانی به انگلیسی سخن می گوید. در سال 66 شاگرد اول حوزه شده اثر شورا در فتوا که پایان نامه کارشناسی ارشداش بوده جایزه پژوهش برتر در حوزه دین را برنده شده و در سال 78 و در جشنواره بینالمللی خوارزمی به دلیل تولید نرم افزار از سید محمد خاتمی جایزه گرفته...
وقتی وارد اتاق کارش میشویم روی میز کار حاج آقایٍ 42 سالهٍ دبیرٍ شورای عالی اطلاع رسانی یک ظرف پر از خرمای خشک است و دو لپتاپ و یک PDA. وی نخستین مدیر روحانی ایست که بر مسند دبیری شورای عالی اطلاعرسانی تکیه زده است. وقتی به عنوان نخستین سوال از وی پرسیده شد "فکر می کنید لباس روحانیت چه تفاوتی در عملکرد شورای عالی اطلاع رسانی یجاد خواهد کرد" مثل یک معلم اخلاق و با قاطعیت پاسخ داد: "فکر می کنم هویت یک شخص را لباس شخص تعیین نمی کند. هویت یک شخص در ابتدای امر به اوصاف نفسانی وی بستگی دارد و از علم و اطلاعات و منش انسانی و نفسانیتی که دارد، سرچشمه می گیرد و پس از آن مسایل فیزیکی هویت شخص را تعیین می کند بنابراین فکر نمی کنم مساله لباس در روند کار من تاثیرگذار باشد." اما وی سرانجام پذیرفت که نشستن یک روحانی بر این مسند فنی، سوالاتی را پیش می آورد اما تصریح کرد "در مورد شخص بنده به عنوان یک روحانی، حضور در شورای عالی اطلاع رسانی تنها جایی نیست که برای دیگران سوال برانگیز شده مثلا من تنها روحانیای هستم که در جشنواره بین المللی خوارزمی موفق به کسب جایزه شده است.
جهانگرد را با هيچ كس مقايسه نكنيد
شهرياري در پاسخ به اين سوال كه شخصي كه قبلا بر اين صندلي تكيه زده بود، فردي كاملا فني بود و كسي كه حالا بر اين صندلي جلوس كرده، نه تنها روحاني است بلكه شايد اطلاعات فنياش نسبت به دبير قبلي كمتر باشد باتوجه به محدود شدن فعاليتهاي شوراي عالي اطلاعرساني، چه تاثيري بر روند فعاليتهاي اين شورا خواهد داشت، گفت: نصرالله جهانگرد به دليل تجربه و حضور جدي اش در صحنه توسعه IT كشور از سال 77 تاكنون، ويژگيهايي كسب كردند كه كمتر فردي را مانند ايشان حتي در حوزههاي فني مي توان يافت.
دبير تازه شوراي عالي اطلاعرساني تصريح كرد: فكر مي كنم سوال شما از اين جهت انحرافي باشد كه ميخواهيد يك مقام روحاني را با ايشان مقايسه كنيد و به شما توصيه ميكنم ايشان را با ديگر دوستان فني مقايسه كنيد. گاهي اوقات شخصيتها، ويژگيهاي فردي دارند و گاهي در موقعيتهاي اجتماعي در يك روند سنواتي قرار گرفتهاند كه موجب شده توانمنديهايي پيدا كنند كه اين توانمنديها را بايد حتي با هم ردههاي خودشان كمتر مقايسه كنيد.
قرار نبود دبير شوم
دبير جديد شوراي عالي اطلاعرساني در مورد چگونگي انتخابش براي اين سمت اظهار داشت: قبل از نوروز85 بود كه در شوراي عالي انقلاب فرهنگي مسئله اي طرح شد كه يكي از اعضاي شورا به عنوان دبيري شوراي عالي اطلاعرساني انتخاب شود و از من خواستند هر كسي كه باشد درخصوص اطلاعات فني به وي كمك كنم اما آن شخص، خود، موضوع را طوري هدايت كرد كه در نهايت به خود من ختم شد و در اواخر اسفند ماه سال گذشته بود كه مطلع شدم به عنوان دبير شوراي عالي اطلاعرساني برگزيده شدهام!
محورهاي جديد كاري شورا از پيش مشخص شده بود
باتوجه به اينكه شهرياري در مراسم معارفه خود، محورهاي كاري اش را حول مسائل اسلامي و فرهنگ اسلامي عنوان كرده بود و رابطه او با حوزه علميه بركسي پوشيده نيست براي برخي اين سوال مطرح شده بود كه آيا نقش حوزه علميه در شورا پررنگتر ميشود يا خير كه دكتر شهرياري در دفاع از خود عنوان كرد «در آئيننامه مصوبه مرداد ماه سال 84، آئين نامه شوراي عالي اطلاعرساني دستخوش اصلاحاتي شد كه در نخستين بندهاي آن چهار محور مسائل فرهنگي، اجتماعي، ديني و اخلاقي تاكيد شد كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي به موجب اين اصلاحيه شرح وظايف شوراي عالي اطلاعرساني را تغيير داد.
اين چهار محور به كرات در اين اصلاحيه آمده و نشان ميدهد كه نگاه شوراي عالي انقلاب فرهنگي به شوراي عالي اطلاعرساني با گذشته كمي متفاوت شده است و از همين روي اين چهار محور، جزو بحثهاي اصلي شوراي عالي اطلاعرساني قرار گرفته است.
فرهنگ معناي وسيعي دارد كه حداقل يازده حوزه را دربرميگيرد. يكي از حوزههايي كه در تعريف وسيع از فرهنگ به آن مي توان اشاره كرد، زبان است كه از محورهاي اصلي در تشكيل فرهنگ به شمار ميرود. هر فرهنگ زبان خاص خود را دارد و بخشهايي از وجوه فرهنگ توسط توسعه زبان و كاربرد زبان شكل مي گيرد و اگر بخواهيم به مسائل فرهنگ كشورمان رسيدگي كنيم، طبيعتا رسيدگي به زبان و خط فارسي در محيط وب يكي از وظايف اصلي ما محسوب ميشود.
وي، بخشهاي ديگري از فرهنگ را هنر، معماري، اخلاقيات، آداب و رسوم، دين و منش فردي و اجتماعي افرادي عنوان مي كند كه در يك جامعه زندگي مي كنند و به همه اين موارد در اصلاحيه آئيننامه شوراي عالي اطلاعرساني به طور خاص اشاره شده است و حتي در آئين نامه نيز به صراحت آمده است.
در اين معناي وسيع از فرهنگ و فعاليتهاي فرهنگي كه براي جامعه ترسيم ميشود، شوراي عالي اطلاعرساني توليد محتوا در تمامي اين زمينهها را مدنظر خود قرار دارد.
خودم مشتري تكفا بودم
شهرياري باتوجه به اينكه در مسئوليت قبلي خود (مدير مسئولي سايت اطلاعرساني حوزه) ارتباطها و تجربههايي از كار با مسئولان طرح تكفا و مديران سابق شوراي عالي اطلاعرساني كه حالا ديگر خود بر صندلي رياستش نشسته داشته است، گفت: «فعاليتي كه ما داشتيم در حوزه تحقيقات و پژوهش دين بود. حوزه پژوهش دين هم حوزه خاص براي افرادي خاص است كه در همين اندازه با تكفا ارتباط داشتيم و حمايتهايي از ما صورت گرفت كه در زمينه دو پروژه بود كه در حدود 30 ميليون تومان حمايت مالي براي هركدام از اين پروژهها از سوي تكفا پرداخت شد.»
تكفا يك گام اساسي اما ناقص
وي درخصوص ارزيابي خود از شورا و همينطور تكفا در زمان پيش انتصابش اينطور مي گويد: ارزيابيهاي ما از تكفا، ارزيابيهاي به دور و بركناري بود. البته من خيلي علاقه ندارم كاري كه وسط گود آن نيستيم را ارزيابي كنم. به نظر من تكفا يك گام مهم و اساسي در مملكت ما بوده و بي ترديد داراي نقص هم بوده اما چارچوب عملياتي كه در تكفا صورت گرفت، توانست توسعه IT در ايران را شكل دهد كه داراي نواقصي هم بوده و در دورههاي بعدي بايد رفع شود.
دكتر شهرياري درخصوص نواقص تكفا اينطور ادامه ميدهد كه يكي از نقايص تكفا اين بوده كه نظارت جدي به طرحهايي كه واگذار ميكرده، وجود نداشته يعني اين كه بررسي شود آيا خروجي با چيزي كه تعهد شده بود، سازگارهست يا نه.البته شايد نظارت جدي در آن زمان هم كم بوده چون نيروي انساني كافي براي انجام نظارت در حد وسيع وجود نداشته است.
اگر حسن اجراي پروژهها را به نحوي نظارت كنيم كه تطابق آن با ادعاي هنگام نوشتن قرارداد بررسي شود، مجريان پروژه دقت بيشتري خواهند كرد كه تكفا در آن موقع معتقد بود اين كار بايد به ارزيابيهاي عمومي واگذار شود.
حذف يا ادغام شورا؟
وي درخصوص موضع خود درباره حذف و يا ادغام شوراهاي فعال در حوزه فناوري اطلاعات كه در جلسه شوراي عالي فناوري اطلاعات به آن پرداخته شد، ميگويد: صرف موازي كاري بخشي و همپوشاني در بخشي از كارها، دليل قانع كنندهاي براي ادغام شوراها تلقي نميشود البته شوراها در گذشته و حال در مناطق مرزي با يكديگر همپوشاني دارند و بايد تدبيري براي مناطق همپوشان آن اتخاذ شود اما اين كار بايد با همكاري، همدلي و همفكري صورت بگيرد. اگر بتوانيم طوري تدبير كنيم كه تمام اين شوراها در يك شوراي فرابخشي جمع شوند، بطور قطع كار سودمندي خواهد بود كه برنامه جامعي نوشته شود كه همه بتوانند به تناسب حال خود از آن بهرهمند شوند اما نهادي كه قرار است تشكيل شود بايد فرابخشي باشد و در دل يك وزارتخانه نباشد زيرا اگر در دل يك وزارتخانه قرار داشته باشد به موفقيتي كه لازم است دست نمييابد.
دبير شوراي عالي اطلاعرساني معتقد است: تدوين برنامه جامع فناوري اطلاعات هم نبايد در دل يك وزارتخانه تعريف شود تا بتواند فرابخشي باشد و نيازهاي ملي ما را پاسخ دهد. «به همين دليل فكر ميكنم هر نوع طرح ادغامي كه اين ملاحظات را مدنظر قرار ندهد حتي اگر هم عملي شود، منجر به اين خواهد شد كه در يك پروسه زمانبندي آتي از يكديگر جدا شوند. تفكيك مناسبي بين شوراهاي دوگانه و حوزههاي عملياتي IT و ICT صورت گرفته و به نظر من قابليت اين را داشته كه از هم تفكيك شوند و بد تفكيك نشدهاند اگرچه آئين نامهها و اساسنامهها طوري نوشته شدهاند كه نقاط همپوشان را بيش از آنچه كه هست نشان ميدهند ولي كاملا مي توانيم چند حوزه را از هم جدا كنيم.»
وي تصريح كرد: از يك سو يك بخش بايد در وزارت ICT متمركز و عملياتي شود زيرا كارهايي است كه مربوط به توسعه بسترهاي مخابراتي، خدمات IT و سياستگذاريهاي كلان سختافزاري و در حوزه نرمافزارهايي كه مستقيما بر روي سخت افزار بارگذاري مي شوند مانند سيستمهاي عامل و از سوي ديگر بخش توليد محتواست و نرم افزارهايي كه در زمينه توليد محتوا است كاملا ميتوانند در بخش توليد محتوا ديده شوند كه به نظر من اين تفكيك معقول و منطقي و مناسبي است كه تا 70 تا 90 درصد حوزههاي كاري خوب تفكيك شده است. اما در هر حال موافق ادغام نيستيم و شرايط جاري براي ادغام مناسب نيست و اگر اين اتفاق بيفتد يكي از دو حوزه تعريف شده، لطمه ميبيند.
وي در حال حاضر ارتباط دبيرخانه شوراي عالي اطلاعرساني با شوراي عالي فناوري اطلاعات را ارتباط نزديك و همدلانه اي توصيف ميكند و اميدوار است كه مشكل چنداني در برنامههاي عملياتي و اجرايي شوراي عالي اطلاعرساني وجود نداشته باشد.
خاتمي و احمدينژاد
شهرياري در پاسخ به اين ابهام كه چطور وقتي حكم دبيري تمامي دبيرهاي شوراهاي عالي به امضاي رياست جمهوري ميرسد، حكم وي توسط دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي امضاء و ابلاغ شده و آيا اين امر نشاندهنده اينكه شورا جايگاه و مقامي كه در گذشته داشته را ندارد نيست، گفت: حكم دبير جديد شوراي عالي اطلاعرساني به تاييد و امضاي رئيس جمهور رسيده و اينكه دبير جديد چه كسي بايد باشد، رياست جمهوري در جلسه 15 اسفند 84 تاييد كردند و در اين جلسه ابلاغ و اعطاي حكم را به دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي واگذار نمودند.
من در شرايطي در اين شورا قرار گرفتم كه شرايط جديدي از ابتداي دولت نهم تا پايان سال 84 شكل گرفته و شوراي عالي اطلاعرساني شايد وضعيتي را كه در دوران هشت ساله رئيس جمهوري قبلي داشته از دست داده است.
وي ادامه ميدهد كه خاتمي مرا بيشتر ميشناخت چرا كه در دوران هشت ساله رياست جمهوري ايشان فرصتهاي مكرري پيش آمده بود كه در مراسمهاي مختلف از دست ايشان جايزه گرفتم و ايشان شايد هر شش ماه يكبار من را در جمعي مشاهده ميكرد و هر وقت حرف از نرمافزار اسلامي به ميان مي آمد، خاتمي مي توانست حدس بزند كه شهرياري يك پاي ثابت ماجرا است. و اين ملاقاتها در ذهنش بود و ناشي از شناختي بود كه از بنده داشتند، اولين ملاقات من با خاتمي در نمايشگاه لبنان و قبل از رياست جمهوري ايشان بود.
اگر طبيعتا فرصت هشت سالهاي با آقاي احمدينژاد داشتيم شايد اين فرصت آشنايي پيش ميآمد چون من هم در تهران حضور كمتري داشتم و رياست محترم جمهوري هم از مديران جواني هستند كه به اين مسند رسيدند و شناخت كمي از من دارند و طبيعي است كه توقع نداشته باشيم من كه مورد شناخت ايشان باشم و به يكباره چنين حكمي زده شود البته همين كه امضاي ايشان را پاي مصوبه فوق مشاهده كردم، دلگرم شدم و همين براي شروع كار كافي است. در ادامه راه نيازمند پشتيباني بيشتر ايشان هستيم و فكر ميكنم اگر از خودمان لياقت كافي نشان دهيم مطمئن باشيد مورد حمايت معنوي ايشان هم قرار خواهيم گرفت.
جايگاه حقوقي شورا مشخص نيست!
دبير تازه شوراي عالي اطلاعرساني درخصوص جايگاه حقوقي اين شورا گفت: شوراي عالي اطلاعرساني از سال 77 تا 84 مشغول فعاليت است اما هنوز در سازمان مديريت و برنامهريزي چارت مصوب ندارد و هنوز جايگاهش در ساختار حقوقي كشور مشخص نيست.
ارتباطات گذشته در دولت گذشته روال عملياتي اين شورا را چرخانده است بطوريكه يك راهي از وزارت ارتباطات باز شده و همين ناحيه مورد پشتيباني قرار گرفته و عملياتي شده و اميدوارم بتوانيم جايگاه خاص اين شورا را تبيين كنيم كه در صورت فعاليت فرهنگي، بهترين جايگاه را براي خود باز خواهد كرد و اين شورا جزو نهادهاي پشتيبان شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار خواهد گرفت.
موضع افكندگي
شهرياري معتقد است: به دليل مسائلي كه حاشيهاي بوده، شورا در سال 84 به شدت تضعيف شده، بودجهاش تقليل يافته و به شدت ضعيف و نحيف شده و نفوذ خود را از دست داده است.
بخشي از نفود اين شورا هم به دليل شوراي عالي اطلاعرساني نبوده بلكه به دليل مسائل پيراموني بوده است. بنابراين اعتقاد ندارم كه با آمدن من اين شورا تضعيف شده بلكه معتقدم كه يك شوراي تقليل يافته را به من تحويل دادند.
بسيار اميدوارم كه اگر فرصتي باشد در يك پروسه زماني معقول و منطقي، شورا به جايگاهي كه بايد باشد، برسد نه جايگاهي كه داشته است چون تشكيل شوراي عالي فناوري اطلاعات نشان ميدهد كه نبايد به جايگاه گذشته خود برگردد زيرا در بعضي از حوزهها وظيفه ما نيست كاري كنيم.
قبلا اين شورا از دل وزارت ارتباطات تشكيل شد و خودش را در خيلي چيزها دخيل ميدانست اما صحيح نيست كه در بسياري از كارها كه به وزارت ارتباطات مربوط ميشود، دخالت كنيم. اما در حوزه توليد محتوا اميدواريم حمايتهاي مادي و معنوي خوبي طي سالهاي آتي از سوي شواي عالي فناوري اطلاعات داشته باشيم.
5\3 ميليارد بودجه سال 85
دبير شوراي عالي اطلاعرساني، بودجه سال گذشته شوراي عالي اطلاعرساني را 5\6 ميليارد تومان عنوان مي كند كه تنها 20 درصد آن به شورا تخصيا يافته و اين نشان از تقليل يافتگي شورا دارد و اين درحاليست كه بودجه سال جاري اين شورا 5\3 ميليارد تومان تصويب شده است.
وي حضور خود در اين شورا را دليلي براي تقويت كردن اين شورا ميداند و معتقد است بايد حوزهها و محورهاي تبيين شده براي شورا تقويت شوند و اميدوار است در يك پروسه زماني براي تدوين بودجه 86، ملاحظات جدي را در تعامل وهمفكري با شوراي عالي انقلاب فرهنگي داشته باشد چون حوزههاي محوله به شوراي عالي اطلاعرساني حوزههاي زمين ماندهاي است كه اگر به آنها توجه شود، مورد عنايت مقامهاي ارشد كشور قرار خواهد گرفت و براي سال 86، فضاي عملياتي شورا است كه بودجه آن را تعيين خواهد كرد.
طرح جامع فناوري اطلاعات در حوزه فرهنگ تدوين ميشود
شهرياري در پاسخ به اين سوال كه اكنون در ساختار جديد، با نگاه جديد و دبير جديد، تكفاي2 چه جايگاهي خواهد داشت، دغدغه اصلي شوراي عالي اطلاعرساني را مسائل فرهنگي عنوان ميكند و ميگويد: در تكفاي سابق يكي از ايرادات اين است كه طرحهاي توسعه اي، طرحهاي توسعه اقتصادي بوده و از ديدگاه توسعه كلان اقتصادي به آن نگاه شده و ساختار مملكت ما طوري است كه به دليل بافت ايراني-اسلامي بايد طرحهاي توسعه اقتصادي را در كنار طرحهاي فرهنگي تعريف كنيم. بنا دارم كه يك طرح جامع فناوري اطلاعات در حوزه فرهنگ به كمك نهادهاي مدني و فرهنگي تدوين كنم كه يكي از كارهاي بنيادي جديد شوراي عالي اطلاعرساني خواهد بود.
در اين طرح نقاط همپوشاني بررسي خواهد شد و براي كاهش آن اين مدل را پيگيري خواهيم كرد و آن را وظيفه اصلي خود ميدانيم و در كنار آن اگر قرارداد و طرحي از گذشته باقي است طبق قراردادهاي موجود پيش خواهيم رفت.
هر طرح جامع نيازمند دو زيرساخت اصلي است: طرحهاي توسعه مخابرات، سختافزار، نرمافزار و خدمات IT در لايه بعدي حوزه مديريت محتوا است. هر طرح جامعي بايد به اين دو ويژگي توجه كند: اول بسترهاي مخابراتي، سختافزاري و نرمافزارهايي را شامل ميشود كه مستقيما روي اين سختافزارها بارگذاري ميشود مانند سيستمهاي عامل و ديگري يك فضاي اطلاعرساني كه مربوط به محتوايي ميشود كه در نهادهاي فرهنگي و وزارتخانههاي مختلف توليد ميشود و هر طرح جامعي ميبايست با اين ديد تهيه شود چون يك طرح فرانهادي است، قطعا بايد شوراهايي كه در حوزههاي مختلف مسئليتي دارند، براي تكميل آن ما را ياري دهند.
با نظامهاي فعال كننده بخش خصوصي همكاري ميكنيم
دبير شوراي اطلاعرساني در خصوص جناحبنديهاي حوزه IT نقش آن بر روي روند كار خود ميگويد: اگر بخشهاي خصوصي فعال نشوند، رشد و توسعه مملكت دچار چالش ميشود. معتقدم كه بايد شركتهاي خصوصي فعال شوند و با نظامهايي هم كه درصدد فعال كردن شركتهاي خصوصي هستند تا آنجا كه بتوانيم حتما همكاري مي كنيم و تلاش ميكنيم كه اين بخش در صحنه توسعه كشور نقش داشته باشد.
اعتماد ملي - فاطمه ملكي - آرش كريمبيگي
در آخرین روزهای زمستان 84 دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی حکم انتصاب جانشین نصرالله جهانگرد در شورای عالی اطلاعرسانی را امضا کرد. در آن حکم که در تعطیلات نوروز 85 منتشر شد نام شخصی که «از یک سو آشنا به علوم اسلامی بوده و از سوی دیگر دارای سوابق قابل توجهی در زمینه نرمافزارها و شبکههای رایانهای به عنوان دبیر شورای عالی اطلاعرسانی برگزیده شد» حجتالاسلام حمید شهریاری بود. وی دبیر شورایی شد که اکنون بیش از شش سال از عمرش میگذرد و پای حکم انتصاب دبیر قبلیش امضای سید محمد خاتمی بچشم میآید.
«حجت الاسلام دکتر حمید شهریاری» متولد ۱۳۴۲ است، مدرک کارشناسی فقه و اصول سطح ٢ خود را از حوزه علمیه قم دریافت کرده و کارشناسی ارشد الهيات و معارف اسلامي و دكترای فلسفه تطبيقی را در دانشگاه قم گذرانده است. وی مدیریت گروه فلسفه و الهیات مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی سازمان سمت و معاونت پژوهشی همین سازمان ، مديریت شبكه اطلاعرساني (اينترنت) حوزه و ریاست مركز تحقیقات كامپیوتری علوم اسلامی را در کارنامه خود دارد. او به عربی مسلط است و به روانی به انگلیسی سخن می گوید. در سال 66 شاگرد اول حوزه شده اثر شورا در فتوا که پایان نامه کارشناسی ارشداش بوده جایزه پژوهش برتر در حوزه دین را برنده شده و در سال 78 و در جشنواره بینالمللی خوارزمی به دلیل تولید نرم افزار از سید محمد خاتمی جایزه گرفته...
وقتی وارد اتاق کارش میشویم روی میز کار حاج آقایٍ 42 سالهٍ دبیرٍ شورای عالی اطلاع رسانی یک ظرف پر از خرمای خشک است و دو لپتاپ و یک PDA. وی نخستین مدیر روحانی ایست که بر مسند دبیری شورای عالی اطلاعرسانی تکیه زده است. وقتی به عنوان نخستین سوال از وی پرسیده شد "فکر می کنید لباس روحانیت چه تفاوتی در عملکرد شورای عالی اطلاع رسانی یجاد خواهد کرد" مثل یک معلم اخلاق و با قاطعیت پاسخ داد: "فکر می کنم هویت یک شخص را لباس شخص تعیین نمی کند. هویت یک شخص در ابتدای امر به اوصاف نفسانی وی بستگی دارد و از علم و اطلاعات و منش انسانی و نفسانیتی که دارد، سرچشمه می گیرد و پس از آن مسایل فیزیکی هویت شخص را تعیین می کند بنابراین فکر نمی کنم مساله لباس در روند کار من تاثیرگذار باشد." اما وی سرانجام پذیرفت که نشستن یک روحانی بر این مسند فنی، سوالاتی را پیش می آورد اما تصریح کرد "در مورد شخص بنده به عنوان یک روحانی، حضور در شورای عالی اطلاع رسانی تنها جایی نیست که برای دیگران سوال برانگیز شده مثلا من تنها روحانیای هستم که در جشنواره بین المللی خوارزمی موفق به کسب جایزه شده است.
جهانگرد را با هيچ كس مقايسه نكنيد
شهرياري در پاسخ به اين سوال كه شخصي كه قبلا بر اين صندلي تكيه زده بود، فردي كاملا فني بود و كسي كه حالا بر اين صندلي جلوس كرده، نه تنها روحاني است بلكه شايد اطلاعات فنياش نسبت به دبير قبلي كمتر باشد باتوجه به محدود شدن فعاليتهاي شوراي عالي اطلاعرساني، چه تاثيري بر روند فعاليتهاي اين شورا خواهد داشت، گفت: نصرالله جهانگرد به دليل تجربه و حضور جدي اش در صحنه توسعه IT كشور از سال 77 تاكنون، ويژگيهايي كسب كردند كه كمتر فردي را مانند ايشان حتي در حوزههاي فني مي توان يافت.
دبير تازه شوراي عالي اطلاعرساني تصريح كرد: فكر مي كنم سوال شما از اين جهت انحرافي باشد كه ميخواهيد يك مقام روحاني را با ايشان مقايسه كنيد و به شما توصيه ميكنم ايشان را با ديگر دوستان فني مقايسه كنيد. گاهي اوقات شخصيتها، ويژگيهاي فردي دارند و گاهي در موقعيتهاي اجتماعي در يك روند سنواتي قرار گرفتهاند كه موجب شده توانمنديهايي پيدا كنند كه اين توانمنديها را بايد حتي با هم ردههاي خودشان كمتر مقايسه كنيد.
قرار نبود دبير شوم
دبير جديد شوراي عالي اطلاعرساني در مورد چگونگي انتخابش براي اين سمت اظهار داشت: قبل از نوروز85 بود كه در شوراي عالي انقلاب فرهنگي مسئله اي طرح شد كه يكي از اعضاي شورا به عنوان دبيري شوراي عالي اطلاعرساني انتخاب شود و از من خواستند هر كسي كه باشد درخصوص اطلاعات فني به وي كمك كنم اما آن شخص، خود، موضوع را طوري هدايت كرد كه در نهايت به خود من ختم شد و در اواخر اسفند ماه سال گذشته بود كه مطلع شدم به عنوان دبير شوراي عالي اطلاعرساني برگزيده شدهام!
محورهاي جديد كاري شورا از پيش مشخص شده بود
باتوجه به اينكه شهرياري در مراسم معارفه خود، محورهاي كاري اش را حول مسائل اسلامي و فرهنگ اسلامي عنوان كرده بود و رابطه او با حوزه علميه بركسي پوشيده نيست براي برخي اين سوال مطرح شده بود كه آيا نقش حوزه علميه در شورا پررنگتر ميشود يا خير كه دكتر شهرياري در دفاع از خود عنوان كرد «در آئيننامه مصوبه مرداد ماه سال 84، آئين نامه شوراي عالي اطلاعرساني دستخوش اصلاحاتي شد كه در نخستين بندهاي آن چهار محور مسائل فرهنگي، اجتماعي، ديني و اخلاقي تاكيد شد كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي به موجب اين اصلاحيه شرح وظايف شوراي عالي اطلاعرساني را تغيير داد.
اين چهار محور به كرات در اين اصلاحيه آمده و نشان ميدهد كه نگاه شوراي عالي انقلاب فرهنگي به شوراي عالي اطلاعرساني با گذشته كمي متفاوت شده است و از همين روي اين چهار محور، جزو بحثهاي اصلي شوراي عالي اطلاعرساني قرار گرفته است.
فرهنگ معناي وسيعي دارد كه حداقل يازده حوزه را دربرميگيرد. يكي از حوزههايي كه در تعريف وسيع از فرهنگ به آن مي توان اشاره كرد، زبان است كه از محورهاي اصلي در تشكيل فرهنگ به شمار ميرود. هر فرهنگ زبان خاص خود را دارد و بخشهايي از وجوه فرهنگ توسط توسعه زبان و كاربرد زبان شكل مي گيرد و اگر بخواهيم به مسائل فرهنگ كشورمان رسيدگي كنيم، طبيعتا رسيدگي به زبان و خط فارسي در محيط وب يكي از وظايف اصلي ما محسوب ميشود.
وي، بخشهاي ديگري از فرهنگ را هنر، معماري، اخلاقيات، آداب و رسوم، دين و منش فردي و اجتماعي افرادي عنوان مي كند كه در يك جامعه زندگي مي كنند و به همه اين موارد در اصلاحيه آئيننامه شوراي عالي اطلاعرساني به طور خاص اشاره شده است و حتي در آئين نامه نيز به صراحت آمده است.
در اين معناي وسيع از فرهنگ و فعاليتهاي فرهنگي كه براي جامعه ترسيم ميشود، شوراي عالي اطلاعرساني توليد محتوا در تمامي اين زمينهها را مدنظر خود قرار دارد.
خودم مشتري تكفا بودم
شهرياري باتوجه به اينكه در مسئوليت قبلي خود (مدير مسئولي سايت اطلاعرساني حوزه) ارتباطها و تجربههايي از كار با مسئولان طرح تكفا و مديران سابق شوراي عالي اطلاعرساني كه حالا ديگر خود بر صندلي رياستش نشسته داشته است، گفت: «فعاليتي كه ما داشتيم در حوزه تحقيقات و پژوهش دين بود. حوزه پژوهش دين هم حوزه خاص براي افرادي خاص است كه در همين اندازه با تكفا ارتباط داشتيم و حمايتهايي از ما صورت گرفت كه در زمينه دو پروژه بود كه در حدود 30 ميليون تومان حمايت مالي براي هركدام از اين پروژهها از سوي تكفا پرداخت شد.»
تكفا يك گام اساسي اما ناقص
وي درخصوص ارزيابي خود از شورا و همينطور تكفا در زمان پيش انتصابش اينطور مي گويد: ارزيابيهاي ما از تكفا، ارزيابيهاي به دور و بركناري بود. البته من خيلي علاقه ندارم كاري كه وسط گود آن نيستيم را ارزيابي كنم. به نظر من تكفا يك گام مهم و اساسي در مملكت ما بوده و بي ترديد داراي نقص هم بوده اما چارچوب عملياتي كه در تكفا صورت گرفت، توانست توسعه IT در ايران را شكل دهد كه داراي نواقصي هم بوده و در دورههاي بعدي بايد رفع شود.
دكتر شهرياري درخصوص نواقص تكفا اينطور ادامه ميدهد كه يكي از نقايص تكفا اين بوده كه نظارت جدي به طرحهايي كه واگذار ميكرده، وجود نداشته يعني اين كه بررسي شود آيا خروجي با چيزي كه تعهد شده بود، سازگارهست يا نه.البته شايد نظارت جدي در آن زمان هم كم بوده چون نيروي انساني كافي براي انجام نظارت در حد وسيع وجود نداشته است.
اگر حسن اجراي پروژهها را به نحوي نظارت كنيم كه تطابق آن با ادعاي هنگام نوشتن قرارداد بررسي شود، مجريان پروژه دقت بيشتري خواهند كرد كه تكفا در آن موقع معتقد بود اين كار بايد به ارزيابيهاي عمومي واگذار شود.
حذف يا ادغام شورا؟
وي درخصوص موضع خود درباره حذف و يا ادغام شوراهاي فعال در حوزه فناوري اطلاعات كه در جلسه شوراي عالي فناوري اطلاعات به آن پرداخته شد، ميگويد: صرف موازي كاري بخشي و همپوشاني در بخشي از كارها، دليل قانع كنندهاي براي ادغام شوراها تلقي نميشود البته شوراها در گذشته و حال در مناطق مرزي با يكديگر همپوشاني دارند و بايد تدبيري براي مناطق همپوشان آن اتخاذ شود اما اين كار بايد با همكاري، همدلي و همفكري صورت بگيرد. اگر بتوانيم طوري تدبير كنيم كه تمام اين شوراها در يك شوراي فرابخشي جمع شوند، بطور قطع كار سودمندي خواهد بود كه برنامه جامعي نوشته شود كه همه بتوانند به تناسب حال خود از آن بهرهمند شوند اما نهادي كه قرار است تشكيل شود بايد فرابخشي باشد و در دل يك وزارتخانه نباشد زيرا اگر در دل يك وزارتخانه قرار داشته باشد به موفقيتي كه لازم است دست نمييابد.
دبير شوراي عالي اطلاعرساني معتقد است: تدوين برنامه جامع فناوري اطلاعات هم نبايد در دل يك وزارتخانه تعريف شود تا بتواند فرابخشي باشد و نيازهاي ملي ما را پاسخ دهد. «به همين دليل فكر ميكنم هر نوع طرح ادغامي كه اين ملاحظات را مدنظر قرار ندهد حتي اگر هم عملي شود، منجر به اين خواهد شد كه در يك پروسه زمانبندي آتي از يكديگر جدا شوند. تفكيك مناسبي بين شوراهاي دوگانه و حوزههاي عملياتي IT و ICT صورت گرفته و به نظر من قابليت اين را داشته كه از هم تفكيك شوند و بد تفكيك نشدهاند اگرچه آئين نامهها و اساسنامهها طوري نوشته شدهاند كه نقاط همپوشان را بيش از آنچه كه هست نشان ميدهند ولي كاملا مي توانيم چند حوزه را از هم جدا كنيم.»
وي تصريح كرد: از يك سو يك بخش بايد در وزارت ICT متمركز و عملياتي شود زيرا كارهايي است كه مربوط به توسعه بسترهاي مخابراتي، خدمات IT و سياستگذاريهاي كلان سختافزاري و در حوزه نرمافزارهايي كه مستقيما بر روي سخت افزار بارگذاري مي شوند مانند سيستمهاي عامل و از سوي ديگر بخش توليد محتواست و نرم افزارهايي كه در زمينه توليد محتوا است كاملا ميتوانند در بخش توليد محتوا ديده شوند كه به نظر من اين تفكيك معقول و منطقي و مناسبي است كه تا 70 تا 90 درصد حوزههاي كاري خوب تفكيك شده است. اما در هر حال موافق ادغام نيستيم و شرايط جاري براي ادغام مناسب نيست و اگر اين اتفاق بيفتد يكي از دو حوزه تعريف شده، لطمه ميبيند.
وي در حال حاضر ارتباط دبيرخانه شوراي عالي اطلاعرساني با شوراي عالي فناوري اطلاعات را ارتباط نزديك و همدلانه اي توصيف ميكند و اميدوار است كه مشكل چنداني در برنامههاي عملياتي و اجرايي شوراي عالي اطلاعرساني وجود نداشته باشد.
خاتمي و احمدينژاد
شهرياري در پاسخ به اين ابهام كه چطور وقتي حكم دبيري تمامي دبيرهاي شوراهاي عالي به امضاي رياست جمهوري ميرسد، حكم وي توسط دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي امضاء و ابلاغ شده و آيا اين امر نشاندهنده اينكه شورا جايگاه و مقامي كه در گذشته داشته را ندارد نيست، گفت: حكم دبير جديد شوراي عالي اطلاعرساني به تاييد و امضاي رئيس جمهور رسيده و اينكه دبير جديد چه كسي بايد باشد، رياست جمهوري در جلسه 15 اسفند 84 تاييد كردند و در اين جلسه ابلاغ و اعطاي حكم را به دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي واگذار نمودند.
من در شرايطي در اين شورا قرار گرفتم كه شرايط جديدي از ابتداي دولت نهم تا پايان سال 84 شكل گرفته و شوراي عالي اطلاعرساني شايد وضعيتي را كه در دوران هشت ساله رئيس جمهوري قبلي داشته از دست داده است.
وي ادامه ميدهد كه خاتمي مرا بيشتر ميشناخت چرا كه در دوران هشت ساله رياست جمهوري ايشان فرصتهاي مكرري پيش آمده بود كه در مراسمهاي مختلف از دست ايشان جايزه گرفتم و ايشان شايد هر شش ماه يكبار من را در جمعي مشاهده ميكرد و هر وقت حرف از نرمافزار اسلامي به ميان مي آمد، خاتمي مي توانست حدس بزند كه شهرياري يك پاي ثابت ماجرا است. و اين ملاقاتها در ذهنش بود و ناشي از شناختي بود كه از بنده داشتند، اولين ملاقات من با خاتمي در نمايشگاه لبنان و قبل از رياست جمهوري ايشان بود.
اگر طبيعتا فرصت هشت سالهاي با آقاي احمدينژاد داشتيم شايد اين فرصت آشنايي پيش ميآمد چون من هم در تهران حضور كمتري داشتم و رياست محترم جمهوري هم از مديران جواني هستند كه به اين مسند رسيدند و شناخت كمي از من دارند و طبيعي است كه توقع نداشته باشيم من كه مورد شناخت ايشان باشم و به يكباره چنين حكمي زده شود البته همين كه امضاي ايشان را پاي مصوبه فوق مشاهده كردم، دلگرم شدم و همين براي شروع كار كافي است. در ادامه راه نيازمند پشتيباني بيشتر ايشان هستيم و فكر ميكنم اگر از خودمان لياقت كافي نشان دهيم مطمئن باشيد مورد حمايت معنوي ايشان هم قرار خواهيم گرفت.
جايگاه حقوقي شورا مشخص نيست!
دبير تازه شوراي عالي اطلاعرساني درخصوص جايگاه حقوقي اين شورا گفت: شوراي عالي اطلاعرساني از سال 77 تا 84 مشغول فعاليت است اما هنوز در سازمان مديريت و برنامهريزي چارت مصوب ندارد و هنوز جايگاهش در ساختار حقوقي كشور مشخص نيست.
ارتباطات گذشته در دولت گذشته روال عملياتي اين شورا را چرخانده است بطوريكه يك راهي از وزارت ارتباطات باز شده و همين ناحيه مورد پشتيباني قرار گرفته و عملياتي شده و اميدوارم بتوانيم جايگاه خاص اين شورا را تبيين كنيم كه در صورت فعاليت فرهنگي، بهترين جايگاه را براي خود باز خواهد كرد و اين شورا جزو نهادهاي پشتيبان شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار خواهد گرفت.
موضع افكندگي
شهرياري معتقد است: به دليل مسائلي كه حاشيهاي بوده، شورا در سال 84 به شدت تضعيف شده، بودجهاش تقليل يافته و به شدت ضعيف و نحيف شده و نفوذ خود را از دست داده است.
بخشي از نفود اين شورا هم به دليل شوراي عالي اطلاعرساني نبوده بلكه به دليل مسائل پيراموني بوده است. بنابراين اعتقاد ندارم كه با آمدن من اين شورا تضعيف شده بلكه معتقدم كه يك شوراي تقليل يافته را به من تحويل دادند.
بسيار اميدوارم كه اگر فرصتي باشد در يك پروسه زماني معقول و منطقي، شورا به جايگاهي كه بايد باشد، برسد نه جايگاهي كه داشته است چون تشكيل شوراي عالي فناوري اطلاعات نشان ميدهد كه نبايد به جايگاه گذشته خود برگردد زيرا در بعضي از حوزهها وظيفه ما نيست كاري كنيم.
قبلا اين شورا از دل وزارت ارتباطات تشكيل شد و خودش را در خيلي چيزها دخيل ميدانست اما صحيح نيست كه در بسياري از كارها كه به وزارت ارتباطات مربوط ميشود، دخالت كنيم. اما در حوزه توليد محتوا اميدواريم حمايتهاي مادي و معنوي خوبي طي سالهاي آتي از سوي شواي عالي فناوري اطلاعات داشته باشيم.
5\3 ميليارد بودجه سال 85
دبير شوراي عالي اطلاعرساني، بودجه سال گذشته شوراي عالي اطلاعرساني را 5\6 ميليارد تومان عنوان مي كند كه تنها 20 درصد آن به شورا تخصيا يافته و اين نشان از تقليل يافتگي شورا دارد و اين درحاليست كه بودجه سال جاري اين شورا 5\3 ميليارد تومان تصويب شده است.
وي حضور خود در اين شورا را دليلي براي تقويت كردن اين شورا ميداند و معتقد است بايد حوزهها و محورهاي تبيين شده براي شورا تقويت شوند و اميدوار است در يك پروسه زماني براي تدوين بودجه 86، ملاحظات جدي را در تعامل وهمفكري با شوراي عالي انقلاب فرهنگي داشته باشد چون حوزههاي محوله به شوراي عالي اطلاعرساني حوزههاي زمين ماندهاي است كه اگر به آنها توجه شود، مورد عنايت مقامهاي ارشد كشور قرار خواهد گرفت و براي سال 86، فضاي عملياتي شورا است كه بودجه آن را تعيين خواهد كرد.
طرح جامع فناوري اطلاعات در حوزه فرهنگ تدوين ميشود
شهرياري در پاسخ به اين سوال كه اكنون در ساختار جديد، با نگاه جديد و دبير جديد، تكفاي2 چه جايگاهي خواهد داشت، دغدغه اصلي شوراي عالي اطلاعرساني را مسائل فرهنگي عنوان ميكند و ميگويد: در تكفاي سابق يكي از ايرادات اين است كه طرحهاي توسعه اي، طرحهاي توسعه اقتصادي بوده و از ديدگاه توسعه كلان اقتصادي به آن نگاه شده و ساختار مملكت ما طوري است كه به دليل بافت ايراني-اسلامي بايد طرحهاي توسعه اقتصادي را در كنار طرحهاي فرهنگي تعريف كنيم. بنا دارم كه يك طرح جامع فناوري اطلاعات در حوزه فرهنگ به كمك نهادهاي مدني و فرهنگي تدوين كنم كه يكي از كارهاي بنيادي جديد شوراي عالي اطلاعرساني خواهد بود.
در اين طرح نقاط همپوشاني بررسي خواهد شد و براي كاهش آن اين مدل را پيگيري خواهيم كرد و آن را وظيفه اصلي خود ميدانيم و در كنار آن اگر قرارداد و طرحي از گذشته باقي است طبق قراردادهاي موجود پيش خواهيم رفت.
هر طرح جامع نيازمند دو زيرساخت اصلي است: طرحهاي توسعه مخابرات، سختافزار، نرمافزار و خدمات IT در لايه بعدي حوزه مديريت محتوا است. هر طرح جامعي بايد به اين دو ويژگي توجه كند: اول بسترهاي مخابراتي، سختافزاري و نرمافزارهايي را شامل ميشود كه مستقيما روي اين سختافزارها بارگذاري ميشود مانند سيستمهاي عامل و ديگري يك فضاي اطلاعرساني كه مربوط به محتوايي ميشود كه در نهادهاي فرهنگي و وزارتخانههاي مختلف توليد ميشود و هر طرح جامعي ميبايست با اين ديد تهيه شود چون يك طرح فرانهادي است، قطعا بايد شوراهايي كه در حوزههاي مختلف مسئليتي دارند، براي تكميل آن ما را ياري دهند.
با نظامهاي فعال كننده بخش خصوصي همكاري ميكنيم
دبير شوراي اطلاعرساني در خصوص جناحبنديهاي حوزه IT نقش آن بر روي روند كار خود ميگويد: اگر بخشهاي خصوصي فعال نشوند، رشد و توسعه مملكت دچار چالش ميشود. معتقدم كه بايد شركتهاي خصوصي فعال شوند و با نظامهايي هم كه درصدد فعال كردن شركتهاي خصوصي هستند تا آنجا كه بتوانيم حتما همكاري مي كنيم و تلاش ميكنيم كه اين بخش در صحنه توسعه كشور نقش داشته باشد.
)
سایت Solve for X،دریچهای برای حل مشکلات بشریت
ایتنا- سايت Solve for X قرار است به شناسايي مشكلات در سطح جهان، يافتن راهحلهاي اصلي آنها و همچنين ...
