- 7 تا 6 سال قبل است. تنها چند شرکت، آن هم به طور محدود خدمات میزبانی وب ارایه میدهند، قیمتها حساب و کتابی ندارد و تقریبا نجومی است. وب تازه جان میگیرد و هیجان و تب و تاب تکنولوژی روز احتمالا قیمت بالای آن را توجیه میکند. افراد بسیاری را میتوان با یک هاست و دامین سورپریز کرد.
- سال 1385 است. شرکتهای بسیاری به ارایه خدمات هاستینگ می پردازند، قیمتها حساب و کتابی ندارد و برخی قیمتها هنوز هم نجومی است. وب جان گرفته است، تجربه خدمات گیرندگان بیشتر شده است. آنها جور دیگری سورپریز میشوند.
- وب فارسی رشد کرده است، خدمات دهندگان و خدمات دهندگان حرفهای تر شده اند. به اعتقاد من "سرویس گیرنده امروز نمی خواهد همانند یک اکانت به وی نگریسته شود بلکه می خواهد شریک تجاری قلمداد شود."
طبق آماری که در سایت webhosting.info منتشر شده است تعداد شرکتهای فعال در بازار هاستینگ ایران که حداقل به 50 سایت خدمات میزبانی وب ارایه میدهند، 157 مورد برآورد شده است. با ملاحظه شرایط سیاسی کشور و برخی دلایل فنی میتوان به راحتی این تعداد را 200 شرکت برآورد کرد. عمده این شرکتها مجازی بوده و خدمات خود را به صورت نمایندگی فروش شرکتهای بزرگتر خارج از ایران و از طریق یک وب سایت ارایه میدهند. بدون در نظر گرفتن تخصص این شرکتها و کیفیت خدماتی که ارایه میدهند میتوان حدود 40 شرکت را بازیگران جدی بازار هاستینگ ایران دانست (گروه 40). هر یک از این 40 شرکت حداقل 500 سایت را میزبانی میکنند. آنها عموما مجازی نیستند و در اغلب موارد در داخل کشور حضور فیزیکی دارند. برای بررسی بهتر وضعیت گروه 40 و میزان کارایی آنها در بازار ایران، فعالیت شرکتهای مشابه در بازار سایر کشورها مورد بررسی قرار گرفته است. در این مطالعه 23 کشور به عنوان نمونه برگزیده شدند و نتایج زیر بدست آمد:
• به طور متوسط 10 شرکت دارای بالاترین سهم (گروه 10)، در مجموع 50 درصد کل سهام بازار را در اختیار دارند.
• حداقل یکی از 10 شرکت دارای بالاترین سهام از ccTLD کشور خود استفاده کرده است.
اما مقایسه این وضعیت با بازار ایران:
• در ایران 10 شرکت، بالاترین سهم در مجموع 36 درصد کل سهام بازار را در اختیار دارند.
به نظر مولف این مجموع سهام پایین، نبود یک شرکت پیشرو و یا گروه پیشرو را نشان میدهد. بازاری که تا حدودی ناپخته است و بازیگران بسیاری دارد. لذا در طول این مقاله اصرار شده است که آنها "شرکتهای دارای بالاترین سهم" خطاب شوند تا "شرکتهای برتر".
• هیچیک از شرکتهای دارای بالاترین سهم از دامنه .ir در سایت خود و یا name server ها استفاده نکردهاند. در حالی که در سایر کشورهای بررسی شده به خصوص ایتالیا و ژاپن استفاده از .it و .jp بسیار پررنگ است. در بررسی انجام شده تنها مصر، ایران، کانادا و آمریکا دارای این وضعیت بودند که برای آمریکا و کانادا عدم استفاده از .us و .ca منطقی است زیرا اصولا سرویسهای هاست آنها بینالمللی است و همینطور میدانیم که .com را به صورت US Commercial تعریف میکنند. این وضعیت در مورد ایران و مصر به شدت متاثر از میزان اعتماد افراد و شرکتها به قوانین حقوقی و حتی نظام سیاسی آنها است. به نظر میرسد باید مدیران NIC در ایران برای بالاتر بردن اعتبار دامنه های .ir فعالیتهای اعتمادآفرین بیشتری انجام دهند.
بازار هاستینگ ایران
برای تخمین بزرگی بازار هاستینگ در ایران باز هم از سایت webhosting.info کمک میگیریم. هر جند این سایت تلاش کرده است تا آمار دقیقی ارایه دهد اما استناد صرف به آن خالی از اشکال نیست. به عنوان مثال شرکتهای OURIRAN و MIZBAN در آمارهای آن به عنوان شرکتهای ایرانی در نظر گرفته نشدهاند حال آنکه این دو در گروه 10 شرکت دارای بالاترین سهم قرار دارند.
در این مقاله تلاش شده است تا برخی از ابهامات سایت webhosting.info اصلاح شود تا در نهایت تخمین مناسبی از بازار ایران داده شود.
سایت webhosting.info تعداد دامنههای هاست شده از سوی شرکتهای ایرانی را نزدیک به 57000 دامین برآورد کرده است. با تصحیح این آمار و افزودن آمار مربوط به چند شرکت مهم که ایرانی در نظر گرفته نشدهاند میتوان این آمار را تا حداکثر 65000 دومین هاست شده افزایش داد. در این محاسبه دامنه های .ir و همینطور دامنه هایی که مستقلا و بدون واسطه شرکتهای ایرانی هاست شدهاند لحاظ نشده است. مرکز ثبت دامنههای داتآیآر (NIC.ir) تعداد دامنه های داتآيآر ثبت شده را حدودا 30000 دامنه اعلام کرده است. با افزودن چاشنی خوشبینی میتوان ادعا کرد 30 درصد آنها هاست شدهاند. با این فرض میتوان تعداد دامنه های مستقلا هاست شده و دارای هاست دات آر را 10000 دامین برآورد کرد. بنابراین در حال حاضر در حدود 75000 سایت فعال ایرانی (هاست شده) وجود دارد. رشد تعداد دامنه های هاست شده در ایران نیز در حدود 1.5 درصد برآورد میشود.
استراتژی شرکتهای میزبانی وب
ادبیات مذاکره، نوع قیمتگذاری و استراتژی حضور گروه 40 در بازار انعطاف لازم را ندارد. بنابراین آنها در بهترین حالت موفق به حفظ تعداد هاستهای موجود خود میشوند اما در جذب مشتریان جدید شاید نسبت به شرکتهای کوچکتر بهتر عمل کنند(که باید نیز همینطور باشد) اما نسبت به گروه 40 موفقیت کمی دارند. در حال حاضر اعضای گروه 40 سهام خود را افزایش میدهند و یا تثبیت میکنند. این وضعیت بیشتر به معنای حذف شرکتهای کوچکتر یا ادغام آنها در شرکتهای دیگر است تا گرفتن بازار از یکدیگر. هر چند خدمات گیرندگان زیادی در حال جابجایی سرویس خود بین گروه 40 هستند اما این جابجایی ها در مجموع نمیتواند شوکی به بازار وارد کنند. به عبارت دیگر شرکتهای گروه 40 در زمین شرکتهای کوچکتر دقیقا به جنگ یکدیگر رفتهاند و شاخ به شاخ شدهاند. سهام گروه 10 در بازار در حال افزایش است و این بدان معناست که ورود شرکتهای جدیدتر با استراتژی های قدیمی سخت است و شرکتهای جدیدتر باید با استراتژی مارکتینگ جدید تری وارد بازار شود تا بتوانند سهامی برای خود دست و پا کنند. در دو سال آینده تعداد شرکتهایی که دارای سهامی بین 1 تا 3 درصد هستند افت خواهد داشت و مطمئنا چند شرکت خواهند بود که با سهمی بیشتر از 6 درصد، فاصله محسوسی نسبت به سایر رقبا خواهند داشت. در این صورت گروه پیشرو شکل خواهد گرفت و رقابت آنها به نفع خدمات گیرندگان خواهد بود.
در شرایط کنونی اگر شرکتی قصد دارد برای در اختیار گرفتن سهم بالا وارد بازار شود و یا در تلاش است فاصله خود را با رقبای کنونی افزایش دهد بهترین راه حل پیش روی را باید برگزیند که اعطای نمایندگی فروش با شرایط ویژه به افراد و شرکتهای کوچکتر است. در این رویه شرکتها باید با رویکرد سرمایهگذاری برای دو سال آینده استراتژیهای خود را تدوین کنند. میتوانند حتی به سود فکر نکند و یا سود کمی را نسبت به سایر فروشهای خود (فروش به خدمات گیرنده نهایی) در نظر بگیرند.
اگر در سالهای اخیر، شرکتهای کوچک و جدید به رشد بازار پاسخ میدادند تا ضعف شرکتهای بزرگتر را پوشش دهند اکنون شرایط تغییر کرده است. قیمتها پایینتر آمده است و دیگر میزبانی سایتهای معدود مقرون به صرفه نیست و شرکتهای کوچکتر هم تمایل به فروش به صورت نمایندگی فروش دارند و بهبودی خدماتی که به نمایندگان فروش داده میشود نیز در رشد این تمایل موثر بوده است.
بازیگران بازار هاستینگ ایران
بررسی Name Server شرکتهای ارایه دهنده خدمات میزبانی وب در ایران ده شرکت دارای بیشترین سهم را به صورت زیر نشان میدهد:
*- آمار صد در صد دقیق نیست و جابجایی در رتبهها، تغییر سهم در بازار و حتی خارج شدن یک شرکت از لیست گروه 10 محتمل است.
اما اگر جدول فوق را تا رتبه 40 ادامه دهیم مشخص میشود که در واقع بازیگر اصلی Ravand Cybertech Inc یا همان شرکت OURIRAN است که به عنوان دیتاسنتر به شرکتهای بسیاری از گروه 40 خدمات مادر ارایه میدهد. OURIRAN فعالیت خود را با شعار «بیایید بر سرتان کلاه بگذاریم» شروع کرد و تاکنون به خوبی توانسته است بر سر همه کلاه OURIRAN بگذارد!
در میان شرکتهایی که با خدمات گیرنده نهایی ارتباط دارند، پارسوب فاصله محسوسی با سایرین دارد. پارسوب اتفاقا این روزها تبلیغات گستردهای را انجام میدهد که هزینه این تبلیغات خارج از بودجه متداول و گردش مالی شرکتهای ایرانی فعال در حوزه طراحی و میزبانی وب است. چند سال قبل این عنوان در اختیار SGNETWAY بود که اکنون به رده هفتم نزول کرده است. مهمترین دلیل افت آن، عدم کاهش قیمتها متناسب با کاهش قیمتهای کل بازار بوده است. در بررسی که انجام شده است، این شرکت در میان 5 شرکت دارای بالاترین قیمتهای گروه 40 قرار دارد.
اگر فعالیت OURIRAN را در نظر بگیریم، میتواند الگوی مناسبی برای شرکتها در دادن نمایندگی فروش باشد. OURIRAN جایگاه خود را با دادن سرورهای اختصاصی و فراهم آوردن پهنای باند چند شرکت معتبر دیگر تثبیت کرده است. حال شرکتهای دیگر میتوانند این نوع همکاری را با نمایندگان فروش خود تجربه کنند.
قیمت گذاری خدمات
هر چند کلاس کاری یک شرکت و کیفیت خدماتی که ارایه میدهد و حتی کلاس کاری مشتریان آن، در قیمتگذاریها تاثیر میگذارد، اما در عین حال این موضوع نمیتواند دلیل قانع کنندهای برای ارایه خدمات به میزان 100± درصد از متوسط بازار باشد. برای مقایسه قیمتگذاری شرکتها، سرویس 500 مگابایت ویندوز شرکتها مبنای مقایسه قرار گرفت. قیمتها از هر مگابایت 120 تومان تا هر مگابایت 1100 تومان متغیر است. این اختلاف قیمت بسیار فاحش است. اگر قیمتها را هماهنگ با قیمتهای رایج دنیا و کمی بیشتر از آن فرض کنیم یک سرویس 500 مگابایتی (مجموع فضای مورد استفاده در وب، ایمیل و پایگاه داده) با 10 گیگابایت پهنای باند که از سرویسهای متداول برنامهنویسی، آماردهی و پایگاههای داده پشتیبانی میکند، قیمتی بین 50 تا 110 هزار تومان خواهد بود.
اما چه دلایلی در افزایش قیمتها نقش دارند؟
• ناتوانی شرکت در افزایش تعداد مشتریان که آنها را ناگزیر می کند هزینه ها را با مشتریان موجود جبران کند. مشتریان در صورت دریافت خدمات نسبتا مناسب و حتی با وجود ضعفهای آشکار و قیمت بالاتر ترجیح می دهند هاست خود را تغییر ندهند و دردسر جابجایی اطلاعات را نمی پذیرند.
• هزینه بالای پشتیبانی به دلیل حرفه ای کار نکردن
دلایلی همانند تبادلات ارزی ناخواسته به دلیل محدودیتهای کشور، عدم ارایه کنترل پنل، تبلیغات نسنجیده، نیروی فنی ناکارامد، آنلاین نبودن فعالیتها و وابستگی زیاد به تماسهای حضوری و تلفنی... در افزایش هزینه های جاری شرکتهای میزبانی وب موثر است. کیفیت سرویس اگر پایین باشد، مشکلات پیش روی مشتریان زیاد خواهد بود و هزینه پشتیبانی نیز بالاتر می رود.
• نبود پیشرو در بازار که به نوعی در کنترل قیمتها نقش ایفا کند.
• گردش نامناسب اطلاعات در بازار که فرصت مقایسه قیمتها را از بین می برد و رقابت را کاهش می دهد. این موضوع به دلیل رویه کاری خدمات گیرندگان است که هنوز بخش اعظم اطلاعات خود را در خارج از اینترنت می جویند.
هاستینگ داخلی
صحبت از IDCهای داخلی میشود و اینکه سایتهای دولتی مجبور به هاست در داخل هستند. تغییر رویکرد شرکتها برای انتقال کسب و کار خود به IDC های داخلی در حد همان سایتهای دولتی خواهد ماند و بخش خصوصی به این سادگی به بستر فراهم شده در داخل اعتماد نمیکند همانطور که به دامنه های .ir اعتماد نکرده است.
شرکتهای دیگر نیز تلاش کردند تا چنین روندی را بومی سازی کنند، اما در عمل هنوز هم با IDC های کانادا و آمریکا وابسته هستند. به عنوان مثال بزرگترین شرکتهای هاستینگ مالزی کمتر از 10.000 سایت را هاست میکنند در حالیکه بستر ارایه این خدمات در اين كشور بسیار آمادهتر از ایران است. به نظر نمیرسد تا 5 سال آینده تغییر محسوسی در رویه جاری صورت پذیرد و سایتهای ایرانی همچنان مهمان سرورهای کانادا و آمریکا خواهند بود. رنگ و بوی سیاست در کسب و کار میزبانی وب هم دیده میشود و اوضاع سیاسی منطقه و کشور در مسیر حرکت این خدمات نقش غیر قابل انکاری دارد.
نتیجه گیری
بازار هاستینگ ایران هنوز گروه پیشتاز ارایه دهندگان خدمات را نیافته است و حداقل 10 شرکت به طور جدی در کورس رقابت برای کسب سهم بیشتر از بازار قرار دارند. قیمتها کاهش مییابد و شرکتهای کوچکتر، رفته رفته حذف میشوند. این بازار آینده روشنی دارد و 10 شرکت برتر دو سال آینده سود زیادی را نصیب سهامداران خود خواهند کرد.
* تهیه جدول واقعی قیمتها که تمام هزینه های پنهان را نیز لحاظ کند کار زمان بر و پر دردسری می باشد. هر چند مولف برای برآوردهای شخصی تاحدودی از قیمتها آگاهی دارد اما از انتشار آنها خودداری می شود. در صورتیکه از این پروسه حمایت مالی شود، مجله تحقیقات لازم را انجام خواهد داد و نتایج را به طور کامل منتشر می کند.