رضا باقرياصل مديرگروه فناوريهاي پيشرفته پژوهشكده مجلس در گفتوگو با ايسنا برگزاري انتخابات الكترونيكي را مستلزم فراهم كردن زيرساختهايي دانست كه در حال حاضر وجود ندارد و اظهار كرد: قبل از پاسخ به وضعيت زيرساختهاي موجود در انتخابات الكترونيكي لازم است در خصوص تعريف و ادبيات انتخابات الكترونيكي به اتفاق نظر رسيد.
او ادامه داد: آنچه از آن به عنوان انتخابات الكترونيكي ياد ميشود امكان راي دادن بدون استفاده از تعرفهي كاغذي است كه بدين منظور از روشهاي مختلفي بهره گرفته ميشود؛ در اين روشها مرحله تشخيص هويت راي دهنده به دو روش بر خط و كارت الكترال انجام ميشود. يعني هويت شخص قبل از راي دادن بررسي شده و امكان دوباره راي دادن از وي سلب ميشود.
به گفته او در روش اول سيستمهاي تشخيص هويت در محل صندوقها به صورت شبكه يكپارچه وجود داشته و نام شخص با دادن راي در سيستم ثبت ميشود. در روش دوم قبل از انتخابات از افراد ثبتنام به عمل آمده و به آنها كارتي موسوم به الكترال داده شده كه اين كارت محل دادن راي را نيز مشخص ميكند.
وي افزود: با توجه به تجميع اطلاعات امكان گرفتن دو يا چند كارت وجود نداشته و راي دادن دوباره در اين روش نيز وجود دارند. در بسياري از كشورها رايگيري الكترونيكي جايگزين نوع سنتي نبوده و نيز راي كاغذي نسبت به الكترونيكي ترجيح داده ميشود. لكن در اين كشورها در هر سه مرحله تشخيص هويت، راي دادن، شمارش تا حد ممكن از IT بهره گرفته ميشود.
باقري با اشاره به كنسولهايي كه در مرحله راي از آن استفاده خواهد شد تصريح كرد: در مرحله راي از كنسولهايي بهره گرفته ميشود كه شخص راي خود را وارد ميكند و در نوع تعرفه كاغذي هم تا حد ممكن اطلاعات برگه راي توسط ماشين شمارش شده و به همين لحاظ خطاي آن تا حد قابل قبولي كم ميشود.
او افزود: توسعه روشهاي الكترونيكي منجر به پديد آمدن انتخاباتي اينترنتي و موبايلي نيز شده است، يعني شخص با روشهاي پيچيده تعيين هويت و امضاي الكترونيكي امكان حضور در انتخابات از طريق اينترنت و موبايل پيدا ميكند. او خاطر نشان كرد: مهمترين مساله در انتخابات الكترونيكي محرمانه بودن و تماميت آرا است يعني به هيچ وجه نبايد راي شخص قابل افشا و پيگيري باشد.
باقري با اشاره به مقوله انتخابات در كشور گفت: اگر سه مرحلهاي را كه ذكر كرديم بخواهيم بررسي كنيم، شاهد آن خواهيم بود كه زيرساختهاي لازم براي برگزاري انتخابات با روشهاي ذكر شده هنوز فراهم نشده است.
وي تاكيد كرد: امنيت فيزيكي شبكهاي كه قرار است اتفاق مهمي چون انتخابات در آن انجام شود بسيار مهم است چرا كه براي مثال با قطع برق فرآيند برگزاري با مشكل مواجه ميشود. اين كارشناس تصريح كرد: بايد توجه داشت اگر بخواهيم فرآيند تشخيص هويت را بر خط انجام دهيم اين شبكه بايد به صورت همزمان و بر خط دسترسي به پايگاه داده واجدين شرايط راي دادن را فراهم كند تا امكان راي دادن دوباره وجود نداشته باشد.
باقري به نرمافزار انتخابات الكترونيكي اشاره كرد و افزود: به نظر ميرسد مهمترين چالش نرمافزار محرمانگي رايها و حفظ تماميت آرا است؛ يعني امكان بررسي شمارش آرا براي ناظران بايد فراهم شود. به گفته او زيرساخت ديگر، زيرساخت حقوقي و قانوني است، در صورتي كه بخواهيم از روشهاي الكترونيكي بهره ببريم، لازم است همراه با تغييراتي در قانون انتخابات برخي قوانين مهم ديگر نظير استنادپذيري ادلهي الكترونيك را هم فراهم كنيم، چرا كه بدون اين اتفاق به هيچ وجه در محاكم نميتوان به نسبت آرا شمارش شده و اخذ شده براي بررسي اقامه دعوي كرد. زيرا بررسي ادله الكترونيك در قوانين فعلي ما وجود نداشته و با قوانين فعلي فقط ادله سنتي قابل طرح است.
او معتقد است: در كنار اين دو زيرساخت بحث فرهنگ هم بايد مطرح شود، هنوز نه سواد اطلاعاتي مردم آنقدر بالاست كه بخواهند روشهاي الكترونيكي را ترجيح دهند و نه اطمينان آنها به سيستمهاي الكترونيك درحد قابل قبول است. براي اثبات اين ادعا ميتوان آمار پرداختهاي الكترونيكي قبوض خدمات عمومي را بررسي كرد؛ در حال حاضر اكثر بانكها امكان انواع روشهاي الكترونيكي در حد يك ميليون در مقابل بيش از 500 ميليون قبضي كه در يك سال صادر ميشود، است.
باقري تصريح كرد: براي اينكه در اين دوره انتخابات گامي رو به جلو در بهرهگيري از فناورهاي نوين اطلاعاتي و ارتباطاتي داشته باشيم بهتر است براي افزايش صحت و دقت انتخابات كليه فرآيندهاي تشخيص هويت را به هر روشي كه امكان آن وجود دارد، نظير شبكه برخط محدود، پايگاه داده توزيع شده، الزام به استفاده از كارت و كد ملي و كارت پيش ثبتنام، اين بخش تا حد ممكن كم خطا شود و امكان راي دادن دوباره از بين برود.
وي در خصوص دادن راي با توجه به خلاء قانون، استنادپذيري ادله الكترونيكي در كشور گفت: به نظر ميرسد لازم است كه قبل از هر اقدامي اين مانع مرتفع شود، فرآيندي كه در برگزاري انتخابات بسيار مهم است، شمارش آرا است كه در اين مرحله با توجه به پايين بودن دقت OCRهاي فارسي الزام به ورود كد نامزدها در برگه تعرفه راي ميتوان كارساز باشد و البته در شهرهايي كه از تعداد زياد نامزدها برخوردار نيستند، امكان شمارش ماشيني به سادگي فراهم ميشود.