لباس 84 به تن ICT ايراني نميرود
اعتماد ملي - محمد فواد رحمان سرشت
اهالي حوزه ارتباطات و فناوري اطلاعات در سال 84، 365 روز پرفراز و نشيب را پشتسر گذاشتند كه پر بود از ا خبار و آمار و ارقام مهيج و حتي حيرتانگيز و با اين تفاسير پربيراه نخواهد بود اگر بگوييم ICT كشور يكي از پرتلاطمترين سالهاي خود را پشتسر گذاشت.
اما گل سرسبد اخبار 84 به سرانجام رسيدن پروژه اپراتور دوم بود. بالاخره بعداز ماهها بحث و جدل كه طرف ترك را به حاشيه كشاند، شركت آفريقاي جنوبي قرارداد اپراتور دوم را امضا كرد تا طرحي كه تا آستانه ابطال كامل پيشرفته بود سرانجام ختم به خير شود.
و اما بعدأ 84 را ميتوان سال مخابرات هم لقب داد. در اوايل بهار سالي كه گذشت نخستين گروه سيمكارتهاي اپراتور تلفن همراه پيشپرداخته يا همان تاليا واگذار شد به اين ترتيب تعداد بيشتري از مردم تهران با مفهوم ترافيك خطوط آشنا شدند.
اگرچه ترافيك واژه نامانوسي براي تهرانيها نيست اما مشكلات شبكه تلفن اعتباري تا آنجا پيش رفت كه در واپسين ماههاي سال، مخابرات ايران را به صرافت انداخت كه در كسوت اپراتوري، واگذاري سيمكارتهاي اعتباري را برعهده بگيرد.
البته اين پايان راه نبود. همزمان با دهه فجر به رغم اعلامهاي قبلي، مخابرات دست بهكار شد و با دادن خبر پيشفروش سري جديد تلفن همراه مردم را به شدت هيجان زده كرد. مشتاقان تلفن همراه هم خسته از مشكلات تاليا و نااميد از سيمكارتهاي 150 هزارتوماني و صدالبته با وعده چشمگير واگذاري يكساله و تخفيف 80 هزارتوماني در صفهاي طويل خريد ايستادند. به اين ترتيب ظرف كمتر از يك ماه بيش از 6\7 ميليون نفر فيش پيشخريد دريافت كردند كه دولت را متعهد ميكرد ظرف كمتر از يك سال ظرفيت شبكه را به دوبرابر برساند هرچند هنوز چند روز از پايان ؤبتنام نگذشته، آنچنان كه پيشبيني ميشد وزير ICT نويد داد كه در راستاي دو برابر شدن ظرفيت تا زمان واگذاري نهايي هم دو برابر ميشود.
در اين ميان بهبود كيفي شبكه به وعدهاي نخنما تبديل شده و هر مسوولي، ديگري را مسوول اين همه اختلال معرفي ميكند. به هرحال مشتركين بهتر از هركسي ميدانند كه مشكلات شبكه تلفن همراه از روز اول وجود داشته و بهتر كه بگوييم روز تولد شبكه با روز تولد اختلالها همزمان است و اين گره كور دست به دست ميگردد و از مديري به مدير بعدي ميرسد و اصلاح آن هم به آيندهاي نامعلوم حوالي ميشود. به قول معروف «شايد وقتي ديگر».
در سالي كه گذشت وجود سازمان نظام صنفي رايانهاي را هم تجربه كرديم. سازماني كه در ميان حرف و حديثهاي فراوان متولد شد و تا واپسين روزهاي سال نيز كوشيد به نماينده بخش خصوصي در عرصه ارتباطات و فناوري اطلاعات تبديل شود. اگرچه گروهي از همين خصوصيها نسبت به ماهيت قانوني سازمان به شدت معترض بودند و به عملكردش معترضتر.
گذشته از همه اينها در عرصه بينالملل هم ICT كشور روزهاي پرمشغلهاي را پشت سرگذاشت كه در مهمترين آنها با ارائه طرحهايي همچون ICT روستايي در فاز دوم اجلاس جهاني جامعه اطلاعاتي تونس نقش ايران در اين جامعه نوين به نحو قابل ملاحظهاي ارتقا يافت ضمن اينكه بازهم معتقديم جامه عمل پوشاندن به اهداف اين اجلاس واقعيتي است كه نميتوان از آن چشم پوشيد.
و فراموش نكنيم كه در سالي كه گذشت با پرتاب «سينا يك» به مدار زمين به عنوان نخستين ماهواره ايراني، چهل و سومين كشور صاحب ماهواره نام گرفتيم. با اين همه ما بقي ماهوارههاي وطني همچنان زمين گيرند آنهم در شرايطي كه به اعتقاد برخي از كارشناسان فرصت ايران براي در اختيار گرفتن فضاي مورد نياز براي ارسال ماهواره به همين زوديها به انتها خواهد رسيد. راستي چرا ماهوارههاي زهره و مصباح دل از زمين نميكنند؟
به همه موارد گفته شده آغاز به كار شوراي عالي فناوري اطلاعات، تصويب اساسنامه سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي و وزارت ICT ، تصويب آييننامه گسترش پول الكترونيكي و تصويب كليات سند دولت الكترونيك را هم بيافزاييد كه جملگي در همين يكسالهاي كه گذشت به سرانجام رسيدند.
در ادامه هم بد نيست اگر به توسعه شبكه ملي فيبرنوري هم در همين بازه زماني هم اشاره كنيم هرچند قطع فيبرنوري كشور از مسير فجيره و خسارات سنگين آن، نواقا و كمبودهاي چشمگيرمان را در اين زمينه به رخ كشيد.
طرحي به نام اينترنت ملي
پنجم بهمنماه براي نخستين بار از زبان عبدالمجيد رياضي معاون فناوري اطلاعات وزير ارتباطات شنيديم كه ايران صاحب اينترانت ملي خواهد شد با همين چند كلمه خبر آنهم بدون توضيح، جامعه IT كشور سوار بر موج هيجان شد هرچند هنوز خبري از جزئيات طرح نبود تا اينكه بالاخره قريب به دوهفته بعد رياضي جزئيات بيشتري از طرح يك ميليارد دلاري، موسوم به اينترنت ملي را اعلام كرد.
به گفته او شبكه اينترانت ملي با اعتبار 900 ميليارد توماني براي رسيدن به مرحله پاياني اجرا به 3 سال زمان نيازمند است.
معاون فناوري اطلاعات وزير ارتباطات در ادامه از استقبال و قول مساعدت مجلس خبرداد و يادآور شد: خوشبختانه بخش عمده فيبرنوري مورد نياز كشور كشيده شده بنابراين تنها طراحي تامين تجهيزات و طراحي نرمافزاري طرح باقي ميماند كه آنها هم ظرف 3 سال آينده به اتمام خواهد رسيد.
اما هنوز يك هفته از خبر خوشحال كننده دبير شوراي عالي فناوري اطلاعات و انتشار دنبالهدار آن در مطبوعات نگذشته بود كه رئيس هيات مديره شركت مخابرات ايران نسبت به وضعيت بودجه طرح يادشده به شدت ابراز نگراني كرد. وفا غفاريان بودجه مجلس براي چنين طرحي را خوب اما ناكافي توصيف كرد و افزود: اجراي طرح اينترنت ملي تعداد زيادي ديتاسنتر بزرگ ميخواهد كه در حال حاضر فاقد اين امكانات هستيم.
رئيس هيات مديره شركت مخابرات تصريح كرد: بعيد ميدانم در صورت ادامه روند بودجهاي فعلي اصولا ايجاد چنين شبكهاي امكانپذير باشد. و باز به تمام اينها اضافه كنيد عدم تصويب بودجه طرح عظيم اينترنت ملي در مجلس آنهم در قالب لايحه بودجه 85 را. به اين ترتيب حتي همان بودجه خوب اما ناكافي هم در حد حرف باقي ماند و اماها و اگرها هم به همين ترتيب تا سال جديد چه پيشآيد.
گفتند و نشد
كاهش 50 درصدي قيمت اينترنت از جمله وعدههاي به ارث مانده از سال 83 بود. كاربران اينترنتي بويژه شهرستانيها براساس شنيدههايشان آنهم از زبان مسوولان چشم انتظار بودند كه چند صباحي بعد از تعطيلات نوروزيأ كارتهاي اينترنتي را نيم بها به خانه ببرند. اتفاقي كه هرگز بهوقوع نپيوست. گله وزير جديد ارتباطات هم در نخستين نشستخبري از PAP ها براي نياوردن اينترنت ارزان بر سرسفره مردم هم راه به جايي نبرد. PAP ها گفتند قيمت پهناي باند تنها بخش كوچكي از هزينههاي آنهاست بنابراين كاهش بهاي آن تنها مانع گران شدن قيمتها شده است نه بيشتر.
به عبارت ديگرأ قيمت اينترنت تنها روي صفحات روزنامهها ارزانشد و ديگر هيچ.
پول الكترونيكي از جمله ديگر مسائلي بود كه در سال 84 ميان زمين و هوا رها شد تا شايد سال ديگر فرجي شود. اين سرنوشتي بود كه طرح هايستگ ملي را هم دچار كرد طرحي كه عليرغم اتفاق نظر جميع مسوولان درخصوص ضرورتش همچنان در اغماي كامل به سر ميبرد.
توپ اينترنت پرسرعت هم آنقدر ميان بخش خصوصي و مخابرات پاسكاري شد و بلاتكليف باقيماند كه بالاخره دوطرف آن را در دقايق تلف شده بازي به زمين سال ديگر پرتاب كردند تا باز چي پيش آيد.
و باز بگوييم از طرح ملي لينوكس فارسي كه در سال 83 وارد ادبيات IT كشور شد و بعدترها و بعداز گسترش دامنه فعاليت به طرح نرمافزارهاي آزاد \ متن باز تغيير نام داد. اين طرح همچنان روند حركت حلزوني خود را در باند سرعت كمافيالسابق ادامه ميدهد. روزنامهها نوشتند: سيستم عامل ملي ظاهرا به علت عدم تامين اعتبارات به آينده دورتر موكول شد.
داستان نه چندان شيرين آييننامه مكالمات بينالمللي يا همان تلفنهاي اينترنتي را هم كه به خاطر ميآوريد اين آييننامه جنجالي هم پس از اعتراضات گسترده بخصوص از سوي صنف شركتهاي ISP مسكوت ماند تا شايد دولت در سال 85 تكليف به قول خودش »قاچاق مخابراتي« را روشن كند.
روزهايي كه ميآيند
ميدانيم و قطعا ميدانيد كه پايان هرسال و آغاز سال ديگر براساس يك قانون نانوشته اما حتمي سرشار است از وعدهها و برنامهها. اما اينكه كداميك از اين همه طرح و برنامه تا دقايق نفسگير پايان سال خط پايان اجرا را پشت سربگذارند سوالي است كه تنها زمان، پاسخگوي آن است.
سال كاري 85 هم براساس همين اصل نانوشته آغاز شد. هنوز چهار روز از سال نو نگذشته بود كه وزير ICT مژده داد كه اگر دولت امكانات لازم را فراهم آورد امسال تمام 89 ميليون سيمكارت پيشفروش شده به دست صاحبانشان خواهد رسيد.
به فاصله چند روز هم از خبر سليماني، مديرعامل شركت مادر تخصصي مخابرات نوار اخبار خوش را ادامه داد، به گفته وي شيوه واگذاري سيمكارتهاي تلفن همراه در دورجديد تغيير خواهد كرد. البته بگذريم كه زمان واگذاريها را اعلام كردند و ما ديديم كه شد.
رمضانعلي صادقزاده رئيس كميته مخابرات مجلس هم در اولين ماه سال اعلام كرد كه اپراتور دوم را موظف خواهيم كرد واگذاري سيمكارتها را از ابتداي تابستان آغاز كند. بدبيني را كه كنار بگذاريم ميبينيم كه از قرار معلوم سيمكارتهاي 150 هزارتوماني در راهند.
دبير شوراي عالي فناوري اطلاعات هم خبرهاي جديدي از حوادث 85 در آستين داشت. به گفته عبدالمجيد رياضي دبيرخانه اين شورا به منظور ايجاد يكپارچگي و جلوگيري از موازي كاري با همكاري سازمان مديريت، تغيير سازماندهي شوراهاي موازي را به زودي ارائه خواهد كرد. معاون خة وزير ICT همچنين وعده داد طرح جامع اينترنت ملي هم ظرف 6 ماه آينده تهيه و پس از 3 سال اجرايي خواهد شد.
رياضي خاطرنشان كرد: قرار است نظام مهندسي IT با هدف ساماندهي پروژههاي سخت افزار و نرمافزار و مشاوره ايجاد شود ضمن اينكه در زمينه واردات سختافزار هم چارچوبي طراحي خواهيم كرد.
به اين ترتيب و با تمام اين تفاسير ميتوان اميدوار بود در روزهاي باقي مانده از سال 85 شاهد اتفاقات مباركي در عرصه فناوري اطلاعات خواهيم بود البته اگر مسوولان كمككنند تا عينك بدبيني را از چشم برداريم!