بازده سايت عكاسي از دانشكده عكاسي بيشتر است
گفتوگو با سردبير سايت فوتو.آيآر
محمدمهدي مولايي- دنياي كامپيوتر و ارتباطات
سايتهاي عكاسي بخش قابلتوجهي از دنياي مجازي فارسي را تشكيل ميدهند. سايتهاي مثل عكاسي.كام، كارگاه، فوتو.آيآر، دوربين.نت در سالهاي گذشته هم توانستهاند محلي براي جمعشدن آنلاين عكاسان حرفهاي و آماتور باشند و هم مجموعههاي قابل توجهي از عكس و اطلاعات مربوط به عكاسي را براي مخاطبان فراهم آوردهاند. فوتو.آيآر، از جمله اين سايتهاست كه عليرغم عمر كوتاهش به جايگاه قابل توجهي در وب فارسي دست پيدا كرده است و به گفته سردبيرش پربينندهترين سايت عكاسي فارسي است. الگوي كار فوتو.آيآر، مشابه سايتهاي جهاني فوتوسيگ و فوتو.نت هستند كه كاربران با عضويت ميتوانند عكسهايشان را در سايت قرار دهند تا مورد نقد و بررسي ساير اعضا قرار بگيرد.
فوتو.آيآر عليرغم موفقيت قابلتوجهش در زمينه جذب مخاطب و ارائه كار با كيفيت قابل قبول همانند اكثر سايتهاي فارسي هنوز نتوانسته در بعد تجاري و درآمدزايي موفق باشد. مشكلي كه بسياري از ديگر مجموعههاي موفق اينترنتي ايراني هم با آن دست به گريبان هستند و ميتواند تداوم با كيفيت كار آنها را با مشكل مواجه كند.
راهاندازي و اداره فوتو.آيآر، حاصل تلاش دو جوان علاقهمند به عكاسي است كه اتفاقا عكاسي حرفه اصلي آنها نيست. وبمستر سايت، نيما مهرباني دانشجوي زبان اسپانيولي است و ايرج مهرگان، سردبير سايت دانشجوي PHD بيولوژي است و در كشور آلمان مشغول به تحصيل است. در سفري كه ايرج براي ديدار مخاطبان سايت به ايران داشت با او در مورد فعاليتهاي فوتو.آيآر گفتوگو كرديم.
•اينكه از طريق سايت اينترنتي فعاليت گروهي و جمعي در زمينه عكاسي انجام شود چقدر در دنيا تجربه شده است؟ يعني مخاطب به سايت برود، بخواند ياد بگيرد و عكس بگذارد و در بحث شركت كند در دنيا متداول است يا شبيه به خيلي رفتارهاي ديگر جامعه آنلاين ايراني ويژه ماست؟
اين اتفاق در سايتهاي خارجي بسيار قبلتر و بيشتر از سايتهاي فارسي افتاده است و در دنيا بسيار متداول است. مثلا سايت depreview كه يك سايت معتبر در زمينه توليدات ديجيتال است فرومهاي بسيار خوبي دارد كه كاربران به طور فعال در بحثهاي آن شركت ميكنند و مرجع خوبي هم براي خريد و هم آموزش عكاسي است. يا در بين سايتهاي فارسي سايت عكاسي هم فرومهاي خوب دارد. مهمترين مزيت در اين نوع سايتها اين است كه احتياج به جمعشدن افراد به صورت فيزيكي نيست و بحثها در محيط مجازي انجام ميشود و افراد پاسخشان را ميگيرند و در واقع از امكانات اينترنت در خدمات عكاسي استفاده ميشود.
•شروع كار شما به چه زماني ميگردد؟ فوتو.آيآر چطور شكل گرفت؟
ما دومين سايت فارسي بوديم كه فضا را براي كاربراني كه حرفه اصليشان عكاسي نيست فراهم كرديم. قبل از ما سايتي با عنوان عكسبلاگ فعاليت ميكرد كه خود من هم از كاربرانش بودم. كاربران عكسهايشان را در سايت ميگذاشتند و ديگران نظر ميدادند و ارزيابي ميكردند. اين سايت اواخر سال ۸۳ تعطيل شد، بعد از آن ما شروع كرديم. برنامهنويسي و اساس سايت ما از آقاي نيما مهرباني بود. ايشان در حال نوشتن برنامهاي براي راهاندازي سايت عكاسي بودند كه عكسبلاگ تعطيل شد. بخاطر اينكه كاربران عكاس آن سايت سرگردان نشوند ما با كمك همان برنامه كه هنوز كامل نشده بود سايت فوتو.آي آر را راه انداختيم. وقتي عكسبلاگ تعطيل شد به تعدادي از بچههاي سايت كه ميشناختم ايميل زدم و به سايت جديد دعوتشان كردم. شروع كار ما با اول سال ۸۴ همزمان شد.
•وضعيت بازديدكنندهها و تعداد كاربران سايت در چه حدي بود و الان چقدر شده؟
اوايل كار حدود چهل نفر كاربر داشتيم و بازديد روزانهمان به ۲۰۰ نفر ميرسيد. كار كمكم گسترش پيدا كرد و در تابستان ميزان بازديد روزانهمان به ۳ هزار نفر رسيد. تا اوايل امسال بازديد ما به روزانه ۱۲ هزار رسيد. تعداد شناسههاي كاربران هم به حدود ۶ هزار رسيد كه حدود هفتصد نفر آنها فعال بودند. بعد ديديم سايت بازديد خوبي دارد اما كيفيت كار پايين آمده است. هر كسي ميتواند عضو سايت شود و هر عكسي با هر كيفيتي را در سايت قرار دهد. به همين خاطر تصميم گرفتيم كاربران را كم كنيم و كيفيت كار را افزايش دهيم. شناسههاي غيرفعال و كساني كه سطح كارشان ضعيف بود را حذف كرديم. الان فكر ميكنم سايت حدود ۳۰۰ عضو دارد. اين باعث شد مقدار بازديد از سايت كمي پايين بيايد ولي كيفيت كار بالا رفت.
•آنطور كه من در سايت ديدم بخش عضوگيري سايت بسته است و در صفحه ثبتنام سايت نوشته شده كه از پذيرش عضو جديد معذوريم. پس دليل اين محدوديت براي عضوگيري تلاش براي افزايش كيفيت عكسهاي سايت است.
بله. الان عضويت در سايت آزاد و باز نيست، اما هر كس كه بخواهد عضو شود ميتواند براي ما نمونه كار بفرستد و در سايت عضو شود. بر خلاف ديگر سايتهاي مشابه كه از آنها الگو گرفيتم. مثلا در فوتو.نت يا فوتوسيگ هر عكسي با هر كيفيتي پيدا ميشود اما در اينجا بايد حداقل سطح كيفي رعايت شود.
•همانطور كه خودتان اشاره كرديد الگوي شما سايتهاي خارجي فوتو.نت و فوتوسيگ بوده است. سايت شما تا چه حدي فارسي شده اين سايتهاست. چه مقدار در كار نوآوري يا ابتكار خاصي داشتيد؟
خب سايت ما از لحاظ تكنيكي قطعا از اين سايتها ضعيفتر است، اما كار كردن با آن راحتتر است. از لحاظ نحوه اداره تفاوت در همان مسئلهاي است كه اشاره كردم. يعني وجود سطح حداقل براي عضويت در سايت.
•فكر كنم فيلتر شدن فوتو.نت يا فوتوسيگ در ايران به نفع شما شده باشد و تعدادي از كاربران ايراني آنها جذب سايت شما شدند!
البته سايت ما اين حسن را دارد كه در آن فضاي بحث و گفتوگو فارسي است و طبيعتا كاربران ايراني همديگر را بيشتر ميشناسند و با آن راحتتر هستند.
•آنطور كه من در سايت ديدهام پس از تغير رويهاي كه در كار سايت داشتيد و عكاسان با كيفيت كار پايين را حذف كرديد، اعضاي باقيمانده سايت هم براي قرارگرفتن عكسهايشان در سايت نياز به تاييد عكس از طرف شما دارند. اين محدوديت كه براي قرار دادن عكس در سايت تعيين كردهايد، باعث سليقهاي شدن كار نميشود؟
قطعا سليقهاي است. ولي راه ديگري نيست. عكاسي تا يك حد سليقهاي است. در اينجا هم چارهاي نيست.
•اين باعث نميشود وجه عمومي سايت كم شود و سايت به يك سايت با سليقه شخصي تبديل شود؟
ببينيد كاربران ما دو دسته هستند، كاربران طلايي كه سطح كيفي كارشان ثابت شده است و عكسهايشان احتياج به تاييد ندارد و كاربران ديگر كه هنوز به سطح كيفي بالا نرسيدهاند و عكسهايشان پيش از قرار گرفتن در سايت بايد تاييد شود. در مورد تاييد عكسها هم به هر صورت هيچ كس از عكس خوب بدش نميآيد. ما هم تلاش ميكنيم بهترين عكسها در سايت قرار بگيرند. اما يك مسئله هم وجود دارد، ما هم عكاس حرفهاي و هم عكاس آماتور داريم. بايد ملاحظه اين را بكنيم كه چطور عكاس حرفهاي را نگه داريم. به همين دليل نميتوانيم هر عكسي با كيفيت بسيار پايين را در سايت قبول كنيم. قطعا خيليها حاضر نميشوند جايي عكس بگذارند و در كنارش يك عكس خيلي معمولي باشد.
•البته اگر به نمونههاي خارجي نگاه كنيم براي اين مورد هم فكر شده است. مثلا در همان فوتو.نت از طريق رايگيري و نظرات كاربران عكسهاي خوب در سايت در ليست پربينندهها قرار ميگيرند و خود به خود بيشتر در معرض بازديد قرار ميگيرند و جايگاه بهتري در سايت پيدا ميكنند. در واقع اين سايتها به مدلي رسيدهاند كه هم عكاس حرفهاي و هم آماتور را در سايت حفظ كنند و هر دو گروه را راضي نگه دارند.
درست است. در اين زمينه نرمافزار ما محدوديتهايي دارد كه نميتوانيم به شكلي كه گفتيد عمل كنيم. قصد داريم نرمافزار جديدي براي سايت تهيه كنيم كه در آنصورت برنامههايي براي جذب كاربران بيشتري داريم.
•در مورد نرمافزار سايت هم كمي توضيح دهيد. نرمافزار فعلي در چه وضعيتي است و در نرمافزار جديد سايت چه امكاناتي اضافه خواهيد كرد.
برنامه فعلي به زبان asp.net است. اما همانطور كه توضيح دادم كامل نشده است. برنامه به دلايلي قابل كامل كردن نيست، بنابراين ما تصميم گرفتيم كل نرمافزار را عوض كنيم. يك طرح جديد بر اساس نيازهايمان آماده است. هنوز برنامه نوشته نشده است. در حال مذاكره با چند نفر هستيم. البته مشكل تامين هزينه را هم داريم. چون نوشتن برنامهاي با اين سطح هزينه زيادي دارد. در واقع يكي از اهداف سفر من هم پيگيري همين كار است كه مشخص كنم كاربران از سايت چه چيزي ميخواهند تا طرح ما كامل شود.
•پس اگر نرمافزار به شما اجاره دهد كاربران آماتور را هم در سايت خواهيد داشت.
بله، در طرح جديد سه نوع عضويت در سايت وجود دارد. كاربران آماتور، گالريهاي جداگانه دارند، كاربراني كه در سطح متوسط هستند و در واقع مثل كاربران فعلي سايت هستند گالري جداگانه ديگري دارند و دسته سوم ثبت نام كاربران با عضويت ويژه است. اين بخش داراي امكانات خيلي بيشتر مثل امكان فروش عكس است كه كاربران براي عضويت در آن بايد حق عضويت بپردازند.
•بخشهاي ديگر سايت بجز بخش تصاوير چه چيزهايي هستند؟
بخشهاي سايت شامل گالري، خبر، فروم، مقالهها و وبلاگها هستند. بخش اصلي سايت ما گالري است. خبرها كم هستند چون سايتهاي خبري زياد وجود دارند، در بخش مقاله هم برنامه خاصي براي توليد محتوا نداريم، بخش عمده مطالب گردآوري است و تعدادي از مقالات ترجمه هم داريم. فروم هم كمتر از گالري براي كاربران جدي است. بخش وبلاگهاي ما هم به تازگي فعال شدهاند و براي تعدادي از كاربران خيلي جديترمان وبلاگ شخصي راه انداختهايم.
•ظاهرا فوتو.آيآر بجز فعاليت در اينترنت در فعاليتهاي غيرمجازي و برگزاري همايش و نمايشگاه عكس هم فعال است.
بله، سال گذشته يك نمايشگاه عكس در فرهنگسراي شفق برگزار كرديم. حدود ۴۵ عكس از كاربران سايتمان را به نمايش گذاشتيم. چهار نفر از داوران از بين عكسهاي ارسالي انتخاب كردند. حسن سربخشيان، منصور نصيري، نيوشا توكليان و ساتيار امامي داوران ما بودند و عكسها بيشتر جنبه خبري داشت. از داوران هم دعوت كرديم تعدادي از عكسهايشان را به نمايش بگذارند. از نمايشگاه استقبال خيلي خوبي شد. اما چون وابسته به جايي نبوديم رسانهها خيلي استقبال نكردند و پوششي روي قضيه ندادند.
امسال هم در مدت يك ماهي كه من به ايران سفر كردم چند جلسه با كاربرانمان در شهرهاي مختلف داشتم. يك جلسه با كاربران شيراز، يك جلسه با كاربران مشهد و يك جلسه با كاربران تهراني داشتم. يك جلسه هم با وبلاگنويسان سايت داشتم كه در كافه تيتر برگزار شد. برنامه تهران شامل نمايش اسلايد و همينطور پرسش و پاسخ در مورد سايت و چند برنامه جانبي بود.
•با توجه به گسترش فعاليتهايتان از دنياي مجازي به فضاي واقعي قصد نداريد حضور فيزيكيتان را بيشتر گسترش دهيد و مثلا مجموعهاي تشكيل دهيد كه سايت را پشتيباني كند؟
بله، بايد اينطور باشد. كاري كه يك سرش به اقتصاد وصل نباشد و بدون توجيه اقتصادي باشد به جايي نميرسد. ما داريم خودمان را به عنوان يك قطب در عكاسي كشور مطرح ميكنيم. يك قطب اصلي دانشگاه است. هر چند كه من معتقدم دانشگاههاي كشور ما در پرورش عكاس موفق نبودهاند. كمتر عكاس حرفهاي مطرحي مستقيما از دانشگاه آمده است. من مجموعه برآيند فعاليتهاي سايت را در پرورش عكاس موفقتر از دانشگاه ميدانم. يك قطب ديگر هم تشكلها و انجمنهاي عكاسي هستند كه اكثرا از جاهاي مختلف حمايت ميشوند. دنياي اينترنت ميماند كه ما ميخواهيم قطب ديگر عكاسي را در اينجا بسازيم. مشخصه كار ما هم اين است كه وابسته به جايي نيستيم، و علاقهمند به عكاسي هستيم. هر چند عكاس حرفهاي، به اين معني كه از راه عكاسي كسب درآمد كنيم نيستيم ولي به طور جدي عكاسي را دنبال ميكنيم و حتي براي آن هزينه هم ميپردازيم. ما ميخواهيم اين بخش از جامعه عكاسي ايراني را در اين بستر پيشتباني كنيم. حالا اگر در اين زمينه لازم باشد انجمن يا تشكلي راهاندازي ميكنيم. در هر صورت بايد يك پايگاه فيزيكي مشخص داشته باشيم كه امور سايت را پيگيري كند.
•به طرح جديد سايت و آماده شدن نرمافزار جديد اشاره كرديد. وعده اين تحول در سايت را براي چه زماني به مخاطبن و كاربرانتان ميدهيد؟
مسئله اصلي پول است! ما الان هيچ درآمدي نداريم و فقط هزينه داريم. از تبليغات اينترنتي مبلغ بسيار ناچيزي بدست ميآيد كه به هيچ جاي سايت نميرسد. قصد داريم در زمينه تبليغات اينترنتي جديتر عمل كنيم تا به كمك درآمد آن بتوانيم نرمافزار جديد سايت را آماده كنيم.