۳
۰
شنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۰:۱۴

آیا سرورهای تلگرام به ایران می‌آید؟

ایتنا - اگر پیام‌رسانی از سرویس‌های ابری آمازون، گوگل یا مایکروسافت استفاده کند که البته بسیار هم بین پیام‌رسان‌ها رایج است عملاً انتقال سرورها به داخل کشور چندان معنایی ندارد.


علیرضا شیرازی*
اخیراً شورای عالی فضای مجازی مصوبه‌ای در زمینه الزام سرویس‌های پیام‌رسان فعال در کشور برای ذخیره‌سازی اطلاعات در کشور و در واقع انتقال سرورهایشان به داخل کشور داشته است و قاعدتاً منظور از این سرویس‌های پیام‌رسان محبوب چیزی جز پیام‌رسان تلگرام نیست. اما آیا تلگرام با توجه به چنین مصوبه‌ای سرورهایش را به داخل کشور خواهد آورد؟ قاعدتاً پاسخ این سوال را کسی جز مدیران این پیام‌رسان نمی‌توانند بدهند. آنها با توجه به سیاست‌ها و منافع خود ممکن است تغییری در مکان سرورها و زیرساخت خود ندهند و یا با توجه به منافع محتمل همه یا بخشی از سرورهای خود را به ایران منتقل کنند. اما چنین مصوبه‌ای و تاثیرات احتمالی آنرا می‌توان از دیدگاه‌های مختلف ارزیابی کرد.

۱.مصوبه ای برای فعالها!
اگرچه مصوبات شورای عالی فضای مجازی با توجه به جایگاه این شورا می‌تواند به نوعی قانون تلقی شود اما مبانی این مصوبه جای ابهام دارد، آیا می‌توان سایت، نرم‌افزار یا سرویسی را صرفاً بر مبنای فعال بودن در کشور ملزم به کاری کرد؟ مثلا می‌توان از فردا برای سرویس ایمیل جیمیل یا یاهو، یا دانشنامه ویکی پدیا یا جستجوگر گوگل که همگی سرویس‌های محبوب بین ایرانی‌ها و البته فعال و در دسترس در کشور هستند انتظار مصوبه‌ای مشابه داشت؟ اصولا معیار فعال بودن چیست؟ قاعدتاً سرویسی که در اینترنت فعال نیست که جای بحث ندارد اما قابل تصور است که منظور از فعال همان محبوب است وگرنه باید انتظار داشت که مثلا پس از یکسال ایرانی‌ها به هیچ سرویس پیام‌رسان قدیمی یا جدیدی که امروز فعال هستند یا در آینده فعال خواهند شد دسترسی نخواهند داشت حتی اگر قرار باشد برای ارتباط با افرادی در خارج از کشور باشد.

۲.تصمیم به افق چین!
حقیقت این است که مسئولین فضای ارتباطی کشور نگاهی حسرت‌بار به کشور چین دارند. چین جستجوگر وب، پیام‌رسان‌ها و سرویس‌های متعدد برخط بومی خاص خود دارد و حتی شرکت‌های چندملیتی نیز گاهی مجبور به تبعیت از قوانین سختگیرانه این کشور می‌شوند. اما آنچه که باید در نظر داشت شرایط متفاوت چین و ایران است. چین کشوری با بازار و اقتصادی پویا و بسیار بزرگ و ارتباط مالی بسیار گسترده با غرب است که جاذبه بسیار بالایی برای تمام شرکت‌های دنیا دارد. جمعیت و نیروی کار بالا و اقتصاد پویای چین بازار و شرایط خوبی را برای شرکت‌های بومی و فعال در این کشور نیز بوجود آورده است. حتی با ساده‌باورانه‌ترین نگاه هم نمی‌توان قیاسی برابر بین بازار ایران و چین داشت.

۳.آیا انتقال سرورها به داخل کشور ممکن است؟
آیا اصولاً تلگرام یا هر سرویس پیام‌رسانی می‌تواند سرورهای خود را به کشور منتقل کند؟ جواب این سوال به سیاست‌ها، معماری، ویژگی‌های زیرساخت و سرمایه‌گذاری این سرویس‌ها مرتبط است. بطور مثال اگر پیام‌رسانی از سرویس‌های ابری آمازون، گوگل یا مایکروسافت استفاده کند که البته بسیار هم بین پیام‌رسان‌ها رایج است عملاً انتقال سرورها به داخل کشور چندان معنایی ندارد. همچنین ممکن است سرورها یا نرم‌افزارها دارای ویژگی‌ها یا لایسنس‌های باشند که براحتی نتوان آنرا به داخل کشور آورد و یا اگر شرکتی چندین میلیون دلار برای ساخت دیتاسنتر و ایجاد زیرساخت خود هزینه کرده باشد ممکن است انتقال سرورهایش به کشور دیگری توجیه اقتصادی نداشته باشد. همچنیین مواردی مثل تمایل به حمایت یا شرایط قانونی و فعالیت در یک کشور خاص، نزدیکی به تیم فنی نیز می‌تواند در انتخاب محل سرورها و نگهداری اطلاعات تاثیر داشته باشد. در عین حال باید پاسخی یافت برای کاربران دیگر این سرویس‌ها که اصولا در کشور دیگری هستند آیا اطلاعات آنها نیز در ایران ذخیره خواهد شد؟ و یا آیا از لحاظ نرم‌افزاری برای پیام‌رسان مقدور است که اطلاعات کاربران کشورهای مختلف را به تفکیک در دیتاسنترهای مختلفی نگه دارد؟ با توجه به شرایط و سوالات مطرح شده به زبان ساده می‌توان گفت موضوع فقط انتقال چند سرور نیست هرچند می‌توان متصور بود که پیام‌رسان‌ها بتوانند بخشی از اطلاعات کاربران از جمله فایل‌های تصویری یا چندرسانه‌ای که توسط کاربران به اشتراک گذاشته می‌شوند را در سرورهای داخل کشور میزبانی کنند یا شبکه‌های دسترسی محتوا CDN برای دسترسی سریع‌تر کاربران به این فایل‌ها در داخل کشور ایجاد کنند.

۴.دولت به دنبال چیست؟
مزایای زیادی برای حضور سرورها و ذخیره‌سازی اطلاعات پیام‌رسان‌ها در ایران وجود دارد. وجود سرورها در ایران عملاً به معنای تابعیت کامل پیام‌رسان از قوانین ایران و نهادهای نظارتی، قضایی و انتظامی است. در چنین شرایطی عملاً مفهومی به نام رمزگذاری داده‌ها و پیام‌ها بی‌معنا می‌شود و توان نظارتی بالایی برای فعالیت کاربران در این پیام‌رسان‌ها برای نهادهای فعال در کشور بوجود می آید هرچند ممکن است در عمل از چنین توانی استفاده نشود. جاذبه مهم و دیگر انتقال سرورهای پیام‌رسان‌ها بخصوص پیام رسان تلگرام کاهش پهنای باند مصرفی بین الملل است. مسئله ای که بارها در صحبتهای گذشته مسئولین و برخی منتقدان این سرویسها اشاره شده است. با توجه به محبوبیت بالای سرویسی مانند تلگرام در ایران انتقال سرورها به معنای کاهش قابل ملاحضه و چندین میلیون دلاری در پهنای باند خریداری شده توسط شرکت زیرساخت است. هرچند بعید است که کاربران بطور مستقیم و کامل از این صرفه جویی چندین میلیونی بهره ببرند.
* کارشناس وب و مدیر سرویس‌دهنده بلاگفا
--------------------------
در همین بیشتر بخوانید:
- انتقال‌ داده‌های ایرانی به داخل؛ سوژه رسانه‌های خارجی
- شبکه‌های پیام رسان فعال کشور باید ظرف یکسال ذخیره‌ داخلی شوند
 
 

کد مطلب: 43454
نام شما
آدرس ايميل شما


dariush
United Kingdom
اینکه سرورهاش بیاد ایران یکم به جک شبیه
نمیگم چون از سرتا پای کشور مشخصه
ولی
فقط کافیه تلگرام به مقامات ایران okبده
کلآ همه قید تلگرام رو میزنند
Iran, Islamic Republic of
من که پاکش میکنم اگه بیاد
آرمین
Iran, Islamic Republic of
واقعا تحلیل و تفسیر خوبی کردید