خدمات ارائه شده در اين پورتال كه بي‌شباهت به يك سايت معمولي نيست، بسيار سطحي است. به عنوان مثال خدمات سرگرمي در يك پورتال دولتي اصلا جايي ندارد. چنين پورتالي در شان جمهوري اسلامي نيست و راه‌اندازي چنين طرح ضعيفي به احتمال زياد راه را براي طراحي و اجراي پورتال در آينده سخت و دشوار كرده است.

لينك و ديگر هيچ!
مريم عسگري- دنياي اقتصاد
اينترنت، محيطي مملو از همهمه است. با انبوه كاربراني كنجكاو و البته فعال! كافي است، اصطلاحي در اين محيط مطرح شود تا به سرعت برق و باد همه جا برسر زبان‌ها افتد. اصطلاح پورتال كه اين اواخر در مورد آن اخبار زيادي شنيده‌ايم يكي از اين اصطلاحات است. اصطلاحي، دهان پركن كه بسياري از افراد به درستي از ماهيت آن آگاه نيستند.

پورتال چيست؟
به طور كلي پورتال مجموعه‌اي از سيستم‌هاي تركيبي است كه كار يافتن اطلاعات را براي كاربران ساده مي‌كند. برنامه‌هاي اين سيستم عموما شامل اخبار، سرويس‌هاي رايگان، پست الكترونيكي، موتورهاي جست‌وجو، فروشگاه‌هاي (Online)، اتاق‌هاي گفت‌وگو، انجمن‌ها، تبليغات طبقه‌بندي شده، پيوند به سايت‌هاي ديگر و از همه مهم‌تر يك موتور جست‌وجو است. هدف از تمام اين برنامه‌ها تنها ايجاد آسودگي و حس «اجتماع» براي كاربران است.

سعدي، يك كارشناس نرم‌افزار در اين زمينه مي‌گويد: به طور كلي پورتال مكاني است كه كاربران اينترنت با رجوع به آن به راحتي بتوانند از سرويس‌هاي متداول در اينترنت بهره‌مند شوند و يا اطلاعات مورد نياز خود را به دست آورند. به گفته وي، متاسفانه بسياري از افراد و حتي برخي از سازندگان پورتال معني دقيق پورتال را نمي‌دانند و تصور مي‌كنند پورتال يك وب‌سايت همه كاره بوده كه توليد و مديريت‌كننده اطلاعات است.

اين در حالي است كه پورتال چارچوبي است كه اطلاعات و سرويس‌هاي منابع مختلف را كنار يكديگر قرار داده و تحت يك طرح امنيتي ارائه مي‌كند. سعدي معتقد است با استفاده از پورتال مي‌توان به يكپارچه‌سازي سيستم‌هاي مجزا كمك كرده و كاربران را براي استفاده از خدمات موجود ياري كرد. به گفته وي، متاسفانه در حال حاضر بسياري از سازندگان پورتال، اين محيط را با لينك‌داني اشتباه گرفته و اين به اين معني است كه اين افراد هنوز معني دقيق پورتال را نمي‌دانند.

سعدي مي‌گويد: پورتال خدمات الكترونيكي ايران، يكي از پورتال‌هايي است كه طي هفته گذشته افتتاح شد و به رغم تبليغاتي كه در مورد آن صورت گرفته، با نقاط ضعف زيادي مواجه است. وي معتقد است، پورتال الكترونيكي ايران فاقد ويژگي‌هاي يك پورتال واقعي بوده و اين بزرگ‌ترين نقطه‌ضعف آن است.

ويژگي‌هاي پورتال
ويژگي‌هاي پورتال عبارت است از، ارائه شخصي‌سازي اطلاعات و كاربري‌هاي پورتال برحسب نياز كاربر توسط شخص يا خود پورتال، ارائه سيستم‌هاي جست‌وجو و دايركتوري به طوري كه كاربر در كمترين زمان ممكن به اطلاعات دست يابد، ارائه امكان شخصي‌سازي براي تغيير ظاهر و ساختار پورتال به ازاي هر كاربر، ارائه سازوكار مديريت اطلاعات به افراد مسوول پورتال، ارائه مكانيزم‌هايي به مديران پورتال براي پاسخگويي به نيازهاي افراد مختلف در سازمان، عدم وابستگي به پهنه‌اي خاص به طوري كه براي تمام افراد با سيستم عامل‌هاي مختلف قابل دسترسي باشد.

به گفته سعدي در شرايط فعلي، پورتال در ايران گاه بخشي از ويژگي‌هاي پورتال به معني كامل را داشته و گاه فاقد ويژگي‌هاي اساسي است. به عبارتي، پورتال در ايران يك واژه دهان پركن است و برخي افراد يك سايت معمولي را نيز يك پورتال مي‌دانند.

وي معتقد است، پورتال خدمات الكترونيكي ايران كه با هدف فراهم آوردن محيطي براي متمركز كردن سرويس‌هاي دولتي و حتي غيردولتي ايجاد شده است، فاقد ويژگي‌هاي اساسي يك پورتال است. به گفته وي، اين پورتال بيشتر حاوي بخش‌هاي مختلف خبري بوده و خدماتي كه به كاربران ارائه مي‌دهد در ‌حال‌ حاضر ناقص است.

بايدها و نبايدهاي پورتال ملي ايران
پورتال خدمات الكترونيكي ايران كه براساس تبصره 13 اصل 127 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران توسط معاونت فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات راه‌اندازي شد از 20 شهريور ماه سال‌جاري به بهره‌برداري رسيده است.

اگر چه بانيان راه‌اندازي اين پورتال معتقدند، پورتال خدمات الكترونيكي ايران يك طرح جامع و كارآمد است اما كارشناسان حوزه IT بر اين باورند اين پورتال، يك وب‌سايت ساده است كه قابل مقايسه با پورتال‌هاي اروپايي، ‌آمريكايي و حتي كشورهاي جهان سوم همسايه مانند امارات و دبي نيست.

محمد ثروتي، يك كارشناس IT در اين زمينه مي‌گويد: «اصولا پورتال، ارائه‌دهنده خدمات الكترونيكي است و وقتي ما از پورتال خدمات الكترونيكي ملي صحبت مي‌كنيم بايد در وهله اول خدمات ارائه شده در آن مشخص و طرح و برنامه جامعي براي آن تدوين شده باشد.

به اعتقاد وي، در پورتال ملي ايران حتي خدمات الكترونيكي ارائه شده به درستي مشخص نيستند و يا در حد ضعيفي ارائه شده‌اند. اين كارشناس حوزه IT معتقد است، طي سال‌هاي اخير نه تنها خدمات الكترونيك در حد بسيار ضعيفي ارائه شده‌اند، بلكه برخي استانداري‌ها كه در گذشته خدمات الكترونيكي ارائه مي‌دادند نيز به علت بحث اعتبارات بودجه‌اي و عدم اختصاص اين بودجه به استان‌ها از ادامه فعاليت منصرف شده‌اند.

ثروتي در ادامه مي‌گويد:‌ در‌حال‌حاضر نيروي انتظامي و بخشي از شهرداري‌ها به طور مستقل خدمات الكترونيكي ارائه مي‌دهند كه پورتال ملي ايران اين خدمات را در خود گنجانده است. وي معتقد است، در تبصره 13 بايد راهكارهاي ارائه خدمات الكترونيكي مشخص مي‌شد و براي ايجاد و راه‌اندازي پورتال برنامه‌ريزي مي‌شد، اما شاهد هستيم اين پورتال حتي از لحاظ گرافيك و ساختار اوليه نيز داراي نقايص زيادي است.

اين كارشناس IT معتقد است، چنين پورتالي در شان جمهوري اسلامي نيست و راه‌اندازي چنين طرح ضعيفي به احتمال زياد راه را براي طراحي و اجراي پورتال در آينده سخت و دشوار كرده است. عليرضا شيرازي، مدير سايت بلاگفا نيز در اين رابطه مي‌گويد: طبق اعلام مديران پورتال الكترونيكي ايران، هدف از راه‌اندازي اين پورتال، ارائه خدمات دولتي و غيردولتي به شهروندان است، در حالي كه يك پورتال دولتي نيازي به ارائه خدمات خصوصي به شهروندان ندارد. چرا كه سايت‌هاي خصوصي به راحتي از عهده ارائه خدمات به شهروندان برمي‌آيند.

از طرفي خدمات ارائه شده در اين پورتال كه بي‌شباهت به يك سايت معمولي نيست، بسيار سطحي است. به عنوان مثال خدمات سرگرمي در يك پورتال دولتي اصلا جايي ندارد. از طرفي به نظر مي‌رسد دولت با راه‌اندازي اين سايت درصدد رقابت با بخش‌خصوصي است، شيرازي معتقد است، دولت اگر قرار است فهرستي از شركت‌هاي ارائه دهنده خدمات ارائه دهد و يا خدماتي ارائه كند بايد اين خدمات در حوزه دولتي باشد نه خصوصي!

وي معتقد است، در بخش اطلاع‌رساني نيز اين پورتال بسيار ضعيف عمل كرده است. چرا كه اين پورتال اخبار مربوط به خبرگزاري‌ها را به شهروندان ارائه مي‌كند و اكثر اين اخبار در سايت‌ها و خبرگزاري‌ها موجود است. به اعتقاد وي دولت بايد اخباري را كه در حوزه دولتي براي شهروندان مهم است، در اين پورتال بگنجاند.

مدير سايت بلاگفا معتقد است، دولت حتي به محتواي مطالب درج شده در اين پورتال توجهي نشان نمي‌دهد. چرا كه بسياري از سايت‌ها در اين پورتال مشاهده مي‌شوند كه توسط فارسي زبانان خارج از كشور راه‌اندازي شده‌اند و گاه مطالب ضد دولت در آنها وجود دارد.

وي در ادامه مي‌گويد: اين پورتال از لحاظ فني نيز داراي نقايصي است. كه كندي پورتال يكي از اين نقايص است. وي در خاتمه مي‌گويد: به طور كلي بايد در اهداف مديران براي راه‌اندازي اين پورتال بازنگري شود و دولت سعي كند، خدمات الكترونيكي دولتي را به شهروندان ارائه كند نه خدمات خصوصي!

پاي صحبت معاون فناوري اطلاعات
در حالي كه كارشناسان حوزه IT راه‌اندازي پورتال خدمات الكترونيك را اقدامي غيرمنطقي دانسته و آن را يك سايت يا خبرگزاري ضعيف مي‌دانند، مهندس عبدالمجيد رياضي، معاون فناوري اطلاعات در مورد اين پورتال مي‌گويد: با وجودي كه مدت كوتاهي از راه‌اندازي اين پورتال مي‌گذرد اما تعداد مراجعان به پورتال طي دو روز به يك ميليون نفر رسيد و حتي بسياري از نفوذگران اينترنتي طي دو روز اول راه‌اندازي اين پورتال 15بار به آن حمله كرده‌اند.

وي معتقد است، با راه‌اندازي اين پورتال كاربران مي‌توانند خدمات موردنياز خود را بر حسب دستگاه ارائه‌كننده و يا نوع خدمات، يافته و از آن استفاده كنند. سايت‌هاي جديد نيز از طريق دست‌اندركاران پورتال و با معرفي از سوي صاحبان آنها شناسايي شده و در صورتي كه عرضه‌كننده خدمات به مردم باشند به صورت رايگان روي پورتال، معرفي خواهند شد.

وي با بيان اين مطلب كه از سازمان‌ها و دستگاه‌هاي دولتي مي‌خواهيم مطلقا از نرم‌افزارهاي بدون حق ليسانس استفاده نكنند، گفت: نرم‌افزارهاي لازم به همراه مستندات موردنياز براي استان‌ها و سازمان‌ها آماده شده است تا آنها نيز بتوانند از اين نرم‌‌افزارها استفاده كنند.