تاكنون اقدامات گسترده‌اي در زمينه دولت الكترونيكي، بهداشت الكترونيكي و ... در كشور قطر انجام شده است تا ميزان دسترسي مردم اين كشور به خدمات الكترونيكي و ديجيتالي افزايش يابد.

استخراج فناوري از چاه‌هاي قطب نفتي جهانICT
سياست‌هاي شهر انرژي قطر را تعيين مي‌كند
مترجم: ميثم لطفي- دنياي كامپيوتر و ارتباطات
براي سال‌هاي طولاني، منابع غني نفت و گاز همچنان به عنوان نخستين و بزرگ‌ترين منبع تامين درآمد در خاورميانه محسوب مي‌شود. روزانه ميليون‌ها بشكه نفت از خاورميانه خارج و در مقابل آن ميلياردها دلار وارد منطقه مي‌شود. اما اين چاه‌هاي نفتي و گازي منطقه تا چه زمان مي‌توانند به عنوان يك منبع قابل‌ اعتماد كسب درآمد مورد استفاده قرار گيرند؟

از نظر وابستگي به فروش نفت و گاز و افزايش درآمدهاي اقتصادي، تمام كشورهاي منطقه تقريبا در يك سطح به‌سر مي‌برند، اما قطر كه بزرگ‌ترين منابع گازي جهان را در خود جاي داده است تصميم دارد كه ميزان وابستگي‌هاي خود به اين منابع تجديدنشدني را كاهش دهد و اقتصاد خود را به منبعي جديد وابسته كند.

در حال كه كشور عربستان همچنان عنوان بزرگ‌ترين توليدكننده نفت در جهان را يدك مي‌كشد و دبي نيز خود را به قطب اقتصادي منطقه تبديل كرده است،‌ قطر اميدوار است كه خود را به مركز اصلي فناوري اطلاعات در خاورميانه تبديل كند. اين كشور مي‌كوشد با ترويج جامعه دانش‌محور و افزايش سرمايه‌گذاري‌هاي خود در حوزه فناوري‌هاي نوين، وابستگي منابع انرژي خود را به فناوري اطلاعات افزايش دهد.

دولت قطر با راه‌اندازي شهر انرژي قطر (ECQ) سرمايه‌گذاري‌هاي خود را در حوزه فناوري اطلاعات افزايش داده است تا از اين طريق بتواند درآمدهاي حاصل از فروش محصولات نفتي و گازي را افزايش دهد. اين شهر بر اساس طرحي موسوم به e-platform فعاليت مي‌كند. اين طرح به دولت قطر كمك مي‌كند با صرف حداقل هزينه، بيشترين استفاده را از منابع نفتي و گازي خود ببرد.

دولت قطر براي رسيدن به اين هدف، در كنار نصب زيرساخت‌هاي جامع IT، سرمايه‌گذاري‌هاي وسيعي را در حوزه آموزش نيروي جديد و كارشناسان داخلي انجام داده است. قطر براي موفقيت هر چه بيشتر در اجراي اين طرح از شركت‌هاي بزرگ جهان نيز كمك گرفته است. مركز ictQatar كه وظيفه راه‌اندازي زيرساخت‌هاي فناوري اطلاعات در شهر انرژي قطر را برعهده دارد، چندي پيش با شركت مايكروسافت قراردادي را منعقد كرد.

استيو بالمر (Steve Ballmer) معاون شركت مايكروسافت پس از امضاي اين قرارداد به كشور قطر سفر كرد تا علاوه بر بازديد از شهر انرژي قطر، بهترين فناوري‌هاي خود را در اختيار آنها قرار دهد. دكتر هسا الجبار دبيركل مركز ictQatar در اين‌باره مي‌گويد: «راه‌اندازي اين شهر بخشي از طرح بزرگ ما براي نفوذ هر چه بيشتر فناوري بين مردم محسوب مي‌شود. با اين اقدامات ما مي‌كوشيم بهترين شرايط را براي زندگي مردم فراهم كنيم و امكانات اقتصادي گسترده‌اي را در اختيار آنها قرار دهيم. كمك‌هاي بي‌دريغ و قابل‌ملاحظه‌ مايكروسافت به طرح ما گامي مثبت براي رسيدن به اين اهداف محسوب مي‌شود. اين همكاري‌ها ما را به راه‌اندازي جامعه ديجيتالي نزديك‌تر خواهد كرد.»

ictQatar كه مركز رسمي سياست‌گذاري و سازمان تنظيم مقرارت مخابراتي و فناوري قطر محسوب مي‌شود، با هدف توسعه فناوري و ايجاد اقتصاد دانش‌محور در سال 1994 تاسيس شد. طي سال‌هاي گذشته اين سازمان با آموزش مردم قطر و تعريف مفاهيم جديد IT براي آنها، بستر لازم براي رشد و توسعه فناوري در اين كشور را فراهم كرد و با سرمايه‌گذاري‌هاي فراوان، امكانات گسترده مخابراتي و فناوري را در اختيار مردم خود گذاشت.

به طور كلي بايد گفت كه تمركز اصلي اين مركز تنها بر كاربردي كردن فناوري اطلاعات در كشور قطر نيست، بلكه اين مركز مي‌كوشد با افزايش آگاهي عمومي و نشان‌دادن نمونه‌هاي عملي از فناوري‌‌هاي نوين امكان نفوذ هرچه بيشتر ICT بين مردم خود را فراهم كند. اين مسئله باعث شده تا ictQatar و بزرگ‌ترين مركز توليد نرم‌افزار جهان چندين قرارداد را در زمينه‌هاي مختلف با يكديگر منعقد كنند.

شركت مايكروسافت در حال حاضر مي‌كوشد با راه‌اندازي مركز خلاقيت‌هاي فناوري در كشور قطر، امكان رشد و توسعه اين كشور را بيش از پيش فراهم كند. اين مركز سياست‌هاي خود را بر اساس آگاهي‌دادن به ساكنان قطر تبيين كرده و با استفاده از آخرين دستاوردهاي آموزش مجازي، نحوه تدريس و يادگيري مباحث مختلف در اين كشور را تغيير داده است. به گفته محمود حمودي مديرعامل شعبه قطر شركت مايكروسافت، غول نرم‌افزاري جهان قطر را بستري مناسب براي رشد و توسعه نسل جديد فناوري‌ها در خاورميانه مي‌داند و قصد دارد در آينده نزديك به برنامه‌هاي ويژه خود براي شهر انرژي قطر جامعه عمل بپوشاند.

او مي‌گويد: «انعقاد قرارداد ما با مركز ictQatar پس از چند سال بحث و مذاكره صورت گرفت و بر اساس آن شركت مايكروسافت موظف شد آخرين دستاوردهاي علمي و فناوري خود را در اختيار مراكز عمومي قطر بگذارد. اين قرارداد بزرگ علاوه بر تقويت ICT در شهر انرژي قطر، ديگر مراكز عمومي، خصوصي و دولتي اين كشور را تحت پوشش قرار خواهد داد.»

شركت مايكروسافت پيش از اين قصد داشت با راه‌اندازي زيرساخت‌هاي جديد، طرح بزرگ آموزش مجازي در اين كشور را راه‌اندازي كند. اين طرح به همراه چندين برنامه ديگري كه دولت قطر آنها را به مرحله اجرا رسانده است، براي كاهش وابستگي منطقه به درآمدهاي نفتي و گازي صورت مي‌پذيرد. حمودي در ادامه صحبت‌هاي خود افزود: «نخستين گام ما براي رسيدن به اهداف اين قرارداد راه‌اندازي خدمات الكترونيكي و ديجيتالي دولت قطر براي مردم اين كشور محسوب مي‌شود. اين اقدام، گام بسيار مهمي براي ما محسوب مي‌شود. تاكنون اقدامات گسترده‌اي در زمينه دولت الكترونيكي، بهداشت الكترونيكي و ... در كشور قطر انجام شده است تا ميزان دسترسي مردم اين كشور به خدمات الكترونيكي و ديجيتالي افزايش يابد.»

طرح بزرگ مايكروسافت در كشور قطر شامل سه لايه اصلي مي‌شود. اين شركت در مرحله دوم موظف است تمام زيرساخت‌هاي آموزشي و پزوهشي قطر را تغيير داده و به جاي آن از ابزارها و امكانات جديد فناوري ارتباطات و اطلاعات استفاده مي‌كند. در كنار همكاري‌هاي مايكروسافت، توسعه‌دهندگان شهر انرژي قطر (ECQ) تصميم‌ گرفته‌اند كه با راه‌اندازي سيستم تجاري جديد مبتني بر نيازهاي مصرف‌كنندگان، به جز نفت و گاز عوامل ديگري را در چرخه مسايل درآمدساز منطقه وارد كنند و بتواند از هم‌اكنون، شرايط لازم براي موفقيت اقتصادي خود در سال‌هاي آتي را فراهم آورند.

براي نيل به اين هدف و كاهش وابستگي به نفت و گاز، مديران ECQ قصد دارند «شهري با يك مغز الكترونيكي هوشمند» راه‌اندازي كنند و با توسعه زيرساخت‌هاي ارتباطي، از همكاري‌هاي ديگر شركت‌هاي كامپيوتري نيز بهره برند. اين شهر به كمك شركت سيسكو و شركاي آن در شهر انرژي قطر راه‌اندازي مي‌شود و به اين وسيله، اقتصاد نفتي اين منطقه به اقتصاد چندبعدي تبديل شود. در اين طرح كه قرار شده شركت Accelerator Technology Holdings نيز همكاري كند، سيسكو راهكارهاي پيشرفته فناوري كه مناسب توسعه اقتصادي قطر است را شناسايي و آنها را به‌ كار خواهد بست تا زيرساخت‌هاي ارتباطي لازم براي اين منطقه به ‌وجود آيد.

توسعه فناوري در مركز انرژي قطر به 6/2 ميليارد دلار سرمايه‌گذاري نيازمند است و به عنوان بخشي از طرح توسعه Lusail محسوب مي‌شود. قطر كه بخش اعظم نفت دنيا را توليد مي‌كند و پس از روسيه و ايران به عنوان بزرگ‌ترين منبع گاز دنيا به ‌حساب مي‌آيد، بهترين منطقه براي سرمايه‌گذاري همه‌جانبه در توسعه اقتصادي محسوب مي‌شود و با توجه به اينكه اهميت زيادي در چرخه انرژي جهاني دارد، با استفاده از فناوري ارتباطات و اطلاعات مي‌تواند خدمات گسترده‌تري را به كشورهاي مختلف جهان ارايه دهد.

راه‌اندازي اين خدمات جديد بخشي از چشم‌انداز اقتصادي امير قطر است كه مي‌كوشد در فاز نخست، بخش شمالي شهر دوحه را به آخرين سيستم‌هاي فناوري ارتباطات و اطلاعات مجهز كند. در اين شهر دفاتر مركزي شركت‌هاي بين‌المللي مثل شركت نفت قطر واقع شده و با اين روند، به عنوان نخستين مركز انرژي خاورميانه مجهز به خدمات ICT محسوب خواهد شد.

باب مور (Bob Moore) مديرعامل شهر انرژي قطر در اين باره مي‌گويد: «ديگر مراكز تجاري انرژي براي پاسخگويي به نياز روزافزون جهاني در سال‌هاي اخير اقدامات ارزنده‌اي را در جهت توسعه فناوري ارتباطات و اطلاعات انجام داده‌اند تا بتوانند از نيروي داخلي ديگر شركت‌ها به طور مناسب استفاده كنند.»

او مي‌افزايد: «شهر انرژي قطر به دنبال مذاكرات فراوان و تعهداتي كه با صاحبان بزرگ صنعت فناوري ارتباطات و اطلاعات داشته، محصولات، خدمات و ابزارهاي مناسب را براي خود شناسايي كرده است تا با استفاده از آنها، خود را با پيشرفت‌هاي صورت گرفته در قرن بيست‌ويكم تطابق دهد و به عنوان برترين شركت انرژي در جهان برگزيده شود.»

امكاناتي كه قرار است در اين مركز مورد استفاده قرار گيرند شامل مركز بين‌المللي ارزي بازرگاني (IMEX)، مركز داده و ستاده خدمات و مركز عرضه‌كننده فرآيند خدمات تجاري مي‌شود. در كنار اين تجهيزات پيچيده و مراكز تخصصي كه قرار است راه‌اندازي شود، شهر انرژي قطر براي اقامت كارمندان و خانواده‌هاي متخصصاني كه قرار است پايه‌هاي فناوري ارتباطات و اطلاعات در اين منطقه را راه‌اندازي كنند يك ميليارد دلار سرمايه‌گذاري خواهد كرد.

اين اقدامات موجب خواهد شد تا يكي از بزرگ‌ترين طرح‌هاي وابسته به خدمات IP در جهان و همچنين بزرگ‌ترين پروژه سيسكو در خاورميانه اجرا شود. پارك تجاري كه قرار است در شهر انرژي قطر راه‌انداي شود در كل 92 ساختمان را شامل مي‌شود و قادر است تا بيش از 20 هزار نفر را در خود جاي دهد.

شركت ملي Qatargas وابسته به دولت قطر كه بر اساس پيش‌بيني‌هاي انجام شده تا سال 2009 ميلادي به بزرگ‌ترين توليدكننده گاز مايع در جهان تبديل خواهد شد، هم‌اكنون مي‌كوشد با انجام سرمايه‌گذاري‌هاي فراوان و انعقاد قراردادهاي جديد با شركت‌هاي بزرگ و بين‌المللي، فناوري اطلاعات و سيستم‌هاي وابسته به آن را تا اندازه ممكن تقويت كند.

عطار مسعود (Athar Masood) مدير فناوري اطلاعات Qatargas برنامه‌هاي فراواني را براي شركت خود درنظر گرفته و تلاش مي‌كند با اجراي طرح‌هاي جديد، شركت خود را بيش از پيش پويا سازد. مديران اين مركز نفتي و گازي در تلاشند حجم فعاليت‌هاي خود را به ‌لحاظ كمي و كيفي تا اندازه زيادي افزايش دهند و در اين ميان، بخش فناوري اطلاعات به‌ عنوان بزرگ‌ترين پشتوانه براي بازسازي زيرساخت‌هاي داخلي و فراهم كردن زمينه لازم براي رشد و توسعه Qatargas به فعاليت‌هاي خود ادامه مي‌دهد.

مسعود در اين باره مي‌گويد: «هم‌اكنون بيش از دو هزار و 500 نفر در شركت Qatargas كار مي‌كنند و با توجه به برنامه‌هاي جديدي كه در حال اجرا است، اين ميزان به زودي افزايش خواهد يافت. به‌ هر حال اگر همه پيمان‌كاران و گروه‌هاي ساختماني كه براي توسعه Qatargas مشغول به‌كار شدند را درنظر بگيريد، هم‌اكنون بين 25 تا 30 هزار نفر در شركت ما كار مي‌كنند كه اين نشان‌دهنده افزايش كمي حجم فعاليت‌هاي ما است.»

او در ادامه صحبت‌هاي خود خاطر نشان مي‌كند: «در زمينه بخش فناوري اطلاعات شركت ملي Qatargas،‌ ما فقط از كارشناسان و متخصصان متبحر خود استفاده مي‌كنيم و تنها در برخي پروژه‌هاي ويژه با پيمان‌كاران خارجي قرارداد مي‌بنديم. پيمانكاراني كه در اين زمينه با ما فعاليت مي‌كنند، فناوري‌هاي مختص به‌خود و سرورهاي ويژه خود را براي ما مورد استفاده قرار مي‌دهند تا شركت ما بتواند بر اساس اهداف خود تا سال 2009 به بزرگ‌ترين توليدكننده گاز مايع در دنيا تبديل شود.»

مسعود و گروه 40 نفره IT وي بيشتر بر سيستم‌هاي داخلي Qatargas كه شامل تمام امكانات و تجهيزات فناوري اين شركت مي‌شود تمركز كرده‌اند و اين‌طور كه گفته شده، فعاليت‌هاي آنها محدود به زيرساخت‌هاي مخابراتي، امنيت فناوري اطلاعات، بخش‌هاي توليدي، خدمات پشتيباني و توسعه ابزارها و كاربردها نمي‌شود.

اين شركت سياست‌هاي شفاف و كاملي را براي فعاليت‌هاي خود در بخش فناوري اطلاعات درنظر گرفته تا به واسطه آنها بتواند كارايي و اثربخشي خود را چند برابر كند.