بحث كنترل سرويس MMS تلفن همراه و سپس توقف ارايه‌ آن به بهانه‌ تدوين قوانين و مقررات مربوطه در حالي مطرح شد كه اين سرويس هنوز براي طيف وسيع مشتركان تلفن همراه ايراني فعال نشده و تنها مشتركان اپراتور دوم (ايرانسل) از اين امكان برخوردار بودند؛ اما موضوعات مربوط به كنترل محتواي اين سرويس، تولي‌گري، خلاء‌هاي قانوني در زمينه ايجاد مزاحمت‌ها و چگونگي ارايه‌ي مجدد آن، از جمله ابهاماتي است كه در اين جريان وجود دارد.

تكليف سرويس MMS تلفن همراه در كشور چه مي‌شود؟
بحث كنترل سرويس MMS تلفن همراه و سپس توقف ارايه‌ آن به بهانه‌ تدوين قوانين و مقررات مربوطه در حالي مطرح شد كه اين سرويس هنوز براي طيف وسيع مشتركان تلفن همراه ايراني فعال نشده و تنها مشتركان اپراتور دوم (ايرانسل) از اين امكان برخوردار بودند؛ اما موضوعات مربوط به كنترل محتواي اين سرويس، تولي‌گري، خلاء‌هاي قانوني در زمينه ايجاد مزاحمت‌ها و چگونگي ارايه‌ي مجدد آن، از جمله ابهاماتي است كه در اين جريان وجود دارد.

به گزارش ايسنا سرويس MMS، مانند SMS، يك سرويس مخابراتي محسوب مي‌شود كه زيرساخت‌هاي آن از طريق بسترهاي مخابراتي امكان‌پذير شده و مشتركان تلفن همراه مي‌توانند از اين امكان براي ارسال صوت و تصوير از طريق تلفن همراه استفاده كنند.

از ابتداي مطرح شدن راه‌اندازي سرويس‌هايي كه بر بستر اينترنت از طريق تلفن همراه ارايه مي‌شوند، برخي اظهارنظرها از وجود اختلاف‌هايي در زمينه‌ تولي‌گري اين موضوع حكايت مي‌كرد، وفا غفاريان رييس هيات‌مديره‌ شركت مخابرات ايران درباره‌ اين كه گفته مي‌شود دولت مخالف راه‌اندازي سرويس GPRS است كه سرويس MMS بر روي آن تعريف مي‌شود، زيرا نمي‌توان محتواي آن را كنترل كرد، گفته بود: نسل 5/2 تلفن همراه موسوم به GPRS يك تكنولوژي است كه كاربرد عمومي‌ براي مردم ندارد، بلكه بايد بر روي آن سرويس تعريف شود؛ در حال حاضر نيز هيچ منعي براي استفاده از آن وجود ندارد و در تلاشيم تا پايان سال حداقل دو تا سه سرويس آن‌ را براي مشتركان كاربردي كنيم.

پس از گذشت مدتي از آغاز ارايه‌ اين سرويس و انعكاس اخباري مبني برتصويب فيلتر شدن MMSهاي غيراخلاقي تلفن همراه توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي ايران، دبيرخانه‌ اين شورا توضيحاتي را بر روي سايت خود ارايه كرد.

در اين توضيحات آمده بود: «پيرو درج برخي اخبار و اطلاعات در رسانه‌ها مبني بر تصويب فيلتر شدن MMSهاي غيراخلاقي تلفن همراه توسط شوراي عالي انقلاب فرهنگي، به اطلاع مي‌رساند: مصوبه فوق در هيأت نظارت بر اجراي "مقررات و ضوابط شبكه‌هاي اطلاع‌رساني رايانه‌يي" و براساس درخواست وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات مطرح شده است.

در جلسه اين هيات پس از ارايه گزارش توسط كارشناسان وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، مقرر شد: وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات به منظور جلوگيري از تبادل داده‌ها و اطلاعات مغاير با قانون، شرع و اخلاق عمومي در سيستم MMS، دستورالعمل تهيه سخت‌افزار، نرم‌افزار، تجهيزات لازم و ساير سازوكارهاي مقتضي براي صيانت از فضاي شبكه‌هاي اطلاع‌رساني را به شركت‌هاي طرف قرارداد اعلام كند تا پس از فراهم آوردن تمهيدات فوق و تاييد وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، سرويس MMS ايجاد و فعال شود.

تصميم فوق به‌خوبي مشهود مي‌سازد كه تدبير اتخاذ شده ناظر به استفاده ناصحيح از سيستم MMS مي‌باشد و به هيچ وجه به مفهوم ايجاد محدوديت براي استفاده مطلوب و مناسب از اين سيستم براي عموم كاربران نيست»

اما چندي بعد علي‌اصغر عيني‌پور معاون فني شركت ايرانسل اعلام كرد: سرويس MMS ايرانسل كه از اوايل امسال براي مشتركان فعال شده بود و امكان ارسال تصوير و ديتا را به مشتركان مي‌داد، بنا بر دستوري از سوي سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي قطع شده است و مشتركان اين اپراتور امكان دسترسي به آن را ندارند.

پس از آن مديرعامل ايرانسل درباره‌ قطع سرويس MMS ايرانسل گفت:‌ ارايه‌ اين سرويس به مشتركان در اواخر ارديبهشت‌ماه و بر اساس درخواست سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي، قطع شده است؛ در اين درخواست از ايرانسل خواسته شده بود كه سه ماه فرصت داده شود تا مقررات مربوط به استفاده از سرويس MMS در اين سازمان تدوين و پس از آن مجددا اين سرويس به مشتركان ارايه شود.

عليرضا قلمبر دزفولي اوايل تيرماه اظهار كرد: در حال حاضر بيش از يك‌وماه نيم از ارسال اين درخواست به ايرانسل گذشته است و اميدواريم در يك تا دو ماه آ‌ينده بتوانيم اين سرويس را مجددا به مشتركان ايرانسل ارايه دهيم.

در حالي كه در برخي خبرها آمده بود اعمال محدوديت و كنترل MMS ايرانسل به درخواست شوراي عالي انقلاب فرهنگي بوده است، سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي اعلام كرد: ارسال MMS توسط اپراتور دوم تلفن همراه به دليل تدوين مقررات مربوطه متوقف شده است.

محمدرضا فرنقي‌زاد مديركل روابط‌عمومي سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي اظهار كرد: به جهت تنظيم مقررات اجرايي و حقوقي مربوطه، ارايه‌ سرويس MMS توسط اپراتور دوم تلفن همراه (ايرانسل) فعلا متوقف شده است و بواسطه‌ نامه‌اي از سازمان به اين اپراتور اين سرويس فعلا ارايه نمي‌شود.

در شرايطي كه سوالاتي پيرامون سرانجام بحث كنترل سرويس MMS و متولي اين جريان مطرح بود، سعيد مهديون معاون فني و امور بين‌الملل سازمان تنظيم و مقررات و ارتباطات راديويي در يك همايش كه درباره سرويس‌هاي ارزش افزوده‌ تلفن همراه برگزار شد، حمايت از جامعه مشتريان و كنترل بر محتواي سرويس‌هاي ارزش افزوده تلفن همراه را به عنوان ديگر وظايف رگولاتوري برشمرد.

ازسوي ديگر، يك وكيل دادگستري با اشاره به اين كه سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي به هيچ عنوان نمي‌تواند دستور كنترل محتواي MMSهاي تلفن همراه را صادر كرده يا خود آنها را كنترل كند، گفت: اساسنامه‌ اين سازمان معلوم است و داخل اساسنامه‌ آن چنين چيزي وجود ندارد و كميسيون تنظيم مقررات نيز نمي‌تواند چنين كاري را انجام دهد.

رضا پرويزي درباره‌ اينكه متولي كنترل MMS تلفن همراه در كشور كيست و آيا كنترل محتواي سرويس‌هاي ارزش افزوده‌ تلفن همراه بر عهده‌ سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي است، اظهار كرد: بر اساس قانون اساسي، كنترل مراسلات، مخابرات و صوت و تصوير مردم ممنوع است؛ مگر آن كه اين كار به موجب قانون انجام شود.

در بند "ف" ماده 3 قانون وظايف و اختيارات وزارت ICT حفاظت و حراست و عدم ضبط و افشاي انواع مراسلات و امانات پستي و همچنين مكالمات تلفني و مبادلات شبكه‌ اطلاع‌رساني و اطلاعات مربوط به اشخاص حقيقي و حقوقي جزو وظايف اين وزارتخانه ذكر شده است.

او گفت: همچنين در قانون آيين دادرسي دادگاه‌هاي عمومي ‌و انقلاب در امور كيفري، شنود مكالمات اشخاص ممنوع اعلام شده است و انجام آن در مواردي خاص توسط مرجع قضايي بلا مانع شناخته شده است.

پرويزي تاكيد كرد: بدون تصويب قانوني در زمينه شنود داده‌ها يا مكالمات توسط مجلس شوراي اسلامي‌ و بدون صدور دستور انجام اين كار توسط مرجع قضايي صالح، اين كار جرم شناخته مي‌شود. اين وكيل دادگستري با اشاره به ماده‌ پنج قانون وظايف و اختيارات وزارت ICT كه در آن جا به وظايف كميسيون تنظيم مقررات اشاره شده است، گفت:‌ در اين ماده، وظيفه اين كميسيون تدوين و اعمال مقررات است و حرفي از تصويب به ميان آورده نشده است و كميسيون تنظيم مقررات كه در واقع مرجع بالادستي براي سازمان تنظيم مقررات محسوب مي‌شود، چنين حقي را ندارد.

پس از آن، رييس سازمان يادشده هم گفت: موضوعي به نام كنترل محتواي MMS در سازمان نداريم. محمود خسروي اظهار كرد: سازمان تنظيم مقررات در زمينه‌ MMS‌ها، در حال تدوين و تعيين ضوابط و مقررات لازم است؛ تا اگر كسي در اين زمينه خلافي مرتكب شد، براساس اين ضوابط و قوانين به آن رسيدگي شود.

وي گفت: تا به حال بحثي پيرامون كنترل محتواي MMS‌ها توسط سازمان مطرح نشده و اگر قرار است اين كنترل صورت بگيرد، بايد توسط سازمان‌هاي داراي صلاحيت موضوع انجام پذيرد؛ زيرا هر سازماني وظيفه خاص خود را دارد.

قبلا وعده داده شده بود كه سرويس‌هاي GPRS مانند دسترسي به اينترنت و MMS در شهريورماه عملياتي مي‌شود اما به گفته‌ وحيد صدوقي مديرعامل شركت ارتباطات سيار به دليل تجديد مناقصه‌ انتخاب پيمانكار اين پروژه، اين امر به تاخير مي‌افتد و بر اساس برنامه‌ريزي جديد اين سرويس‌ها در آبان‌ماه در اختيار مشتركان اين اپراتور قرار مي‌گيرند.

مديرعامل شركت ارتباطات سيار، درباره‌ تدوين مقررات براي ارايه‌ سرويس MMS كه امكان ارسال صوت،‌ تصوير و ديتا را به مشتركان تلفن همراه مي‌دهد، گفت: سازمان تنظيم مقررات متولي تدوين مقررات در اين زمينه است، اميدواريم تا زماني كه امكان ارايه‌ اين سرويس از سوي اپراتور اول امكان‌پذير مي‌شود، آيين‌نامه‌هاي مربوط تدوين شود تا در ارايه‌ اين سرويس مشكلي نداشته باشيم.

او درباره‌ اينكه آيا تدوين آيين‌نامه، اجازه‌ كنترل محتواي MMS را مي‌دهد،‌ تصريح كرد: رويكرد ما بر اساس مزاحمت‌هايي است كه ايجاد مي‌شود؛ در واقع اگر فردي اعلام كند از طريق اين سرويس برايش مزاحمت ايجاد شده است، اين امر مورد پيگيري قرار مي‌گيرد و مانند مزاحمت تلفني با آن مشخص مورد نظر برخورد مي‌شود و بر اين اساس اين مقررات براي كنترل مزاحمان است نه كنترل محتواي MMS.

به گفته‌ وي وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات و مخابرات متولي ارائه‌ بسترهاي فني و زيرساختي در كشورند و در امر كنترل محتوا دخالتي ندارند، همچنين براي ارايه‌ اين سرويس با هيچ نهادي از جمله صداوسيما مشكلي نداريم و مخابرات متولي ارايه‌ سرويس MMS است.

با تمام اين اوصاف بحث كنترل محتواي اين سرويس و متولي آن همچنين اينكه سرنوشت ارايه‌ اين سرويس از سوي اپراتور اول و پس از آن اپراتور سوم كه خدمات نسل سوم تلفن همراه چون ويديوآنلاين و ارسال صوت و تصوير ارايه خواهد كرد، چيست؟ ابهامي است كه در اين جريان وجود دارد و نيازمند پاسخگويي شفاف است.