يونس شكرخواه سردبير جام جم آنلاين: در ايران در شرايط فعلي بهتر است بر روزنامه‌نگاري Online تكيه كرد تا روزنامه‌نگاري سايبر، چرا كه روزنامه‌نگاري سايبر دست‌نيافتني‌تر است.

به گزاش هموطن سلام، دكتر يونس شكرخواه استاد ارتباطات و سردبير جام‌جم Online طي نشست «روزنامه‌نگاري سايبر يا سنتي» که به همت روزنامه هموطن سلام و همزمان با برگزاري هجدهمين نمايشگاه کتاب و مطبوعات در آمفي تئاتر سالن 35 نمايشگاه بين المللي برگزار شد، به بحث و بررسي روزنامه‌نگاري سايبر و نوشتاري پرداخت.
در ابتداي بحث اين استاد ارتباطات ضمن تاکيد بر اين نکته که روزنامه‌نگاري سايبر و سنتي در تقابل با يكديگر قرار ندارند، اظهار داشت : اگر بيشتر بر روي روزنامه‌نگاري سايبر تاكيد مي‌شود، به دليل غفلتي است كه در اين حوزه وجود دارد، نه اينكه اين روزنامه‌نگاري مي‌خواهد روزنامه‌نگاري نوشتاري را از پا بياندازد.

شكرخواه عمر روزنامه‌نگاري ديجيتالي را بسيار كوتاه و در حدود 13 سال دانست و با اشاره به اين نکته که اولين روزنامه در اين حوزه با عنوان شيکاگو وب در سال 1992 منتشر شد ، افزود: با وجود کوتاه بودن، اين 13سال پرشتاب سپري شد. اگر نگاهي به بعد از سال 92 در اين بخش شود خواهيم ديد دومين اتفاق در حيطه روزنامه‏نگاري تغيير مفاهيم است.
وي با طبقه‌بندي رسانه‌ها به دو گروه printed media ( رسانه هاي چاپي) و electronic media(راديو و تلويزيون) گفت: اگر در اين موضع به ديجيتالي شدن رسانه‌ها نگاه كنيم، اتفاقي كه در دنياي ديجيتالي رخ مي‌دهد، اينست که محتواي چاپي به محتواي صفر و يك (0،1) تبديل مي‌شود، بر اين اساس در گام اول بايد از واژه‌ي رسانه‌هاي ديجيتال استفاده كنيم، چرا كه محتواي اين رسانه‌ها تغيير كرده و به زبان كامپيوتر برنامه‌ريزي مي‌شوند.

به عقيده‌ اين مدرس ارتباطات، زماني به رسانه‌يي، Online گفته مي‌شود كه اطلاعات صفر و يك شده بر روي محيط وب قرار مي‌گيرد؛ بنابراين گروه دوم رسانه‌هاي ديجيتال، شامل رسانه‌هايي است كه ديجيتال و Online هستند؛ در واقع نمي‌توان گفت رسانه‌اي Online است، اما ديجيتال نيست.
وي، با اشاره به اينكه رسانه‌هاي سايبر، دسته‌ ديگر اين رسانه‌هاي ديجتالي هستند، تصريح كرد: نكته‌ اصلي در روزنامه‌نگاري سايبر اتکا بر روي feed back است. بازخوردي كه در تعامل دوطرفه ايجاد مي‌شود يعني به طور طبيعي روزنامه‌نگاري سايبر مرحله‌اي پيچيده‌تر و حرفه‌يي‌تر (در بعد مهارت‌هاي اجرايي) از روزنامه‌نگاري Online است.

شکرخواه نمونه رسانه سايبر را بخش my yahoo در وب سايت yahoo دانست و گفت: زماني به رسانه‌اي سايبر گفته مي‌شود كه نسبت به سيستم تعريف شود، در واقع اين سيستم است كه براساس خواسته‌هاي شما عمل مي‌كند.
وي افزود: در دنيا، هر كس به ميزان حرفه‌اي بودن در دنياي وب مي‌تواند به سوي رسانه‌ سايبر حركت كند. پروژه‌اي به نام نيوز پلكس، اتاق خبر آينده را ساخته است و مهارت‌هاي روزنامه‌نگاري سايبر را آموزش مي‌دهد كه به طور قطع از پرفروش‌ترين اتاق خبرهاي آينده خواهد بود.

به عقيده سردبير جام جم آنلاين، در ايران در شرايط فعلي بهتر است بر روزنامه‌نگاري Online تكيه كرد تا روزنامه‌نگاري سايبر، چرا كه روزنامه‌نگاري سايبر دست‌نيافتني‌تر است.
وي با اشاره به اينكه در حوزه‌ روزنامه‌نگاري نوشتاري، تغييرات اساسي رخ داده است، تصريح كرد: چاپ ديجيتالي جايگزين چاپ سنتي شده است و اين مسئله زنگ خطري است براي روزنامه‌نگاري نوشتاري، چرا كه ماشين چاپ از چرخه‌ روزنامه‌نگاري حذف مي‌شود و در حقيقت اين نكته را بيان مي‌كند كه روزنامه‌نگاران بايد به مهارت‌هاي ديجيتالي مسلط شوند تا بتوانند در اين دنيا فعاليت كنند و در واقع يكسري شرايط جديد بر آن‌ها تحميل مي‌شود.
شکرخواه خاطرنشان کرد: در روزنامه‌نگاري سايبر تيراژ و مخاطب معنا و مفهومي ندارد.

وي با اشاره به اينكه مفهوم داده‌ها در روزنامه‌نگاري سايبر با روزنامه‌نگاري نوشتاري متفاوت است، تاكيد كرد: زماني كه ماشين چاپ از چرخه خارج مي‌شود، همه به نوعي ناشر محسوب مي‌شوند و مي‌توانند صداي خود را به هر كجا كه بخواهند برسانند، در اين شرايط آيا روزنامه‌نگاري نوشتاري مي‌تواند نقش سابق خود را ايفا كند؟ بنابراين بايد بگويم اگر روزنامه‌نگاري نوشتاري باهوش باشد، بايد بداند، انحصار حرف زدن از حيطه اين روزنامه‌نگاري خارج شده است.
استاد ارتباطات دانشگاه علامه، مخاطبان روزنامه‌نگاري ديجيتال را به دو دسته بوميان ديجيتال و آوارگان ديجيتال تقسيم کرد که بوميان ديجيتال در دهه 80 متولد شده اند و روزنامه‌خوان نيستند و آوارگان ديجيتال خوانندگان و روزنامه‌نگاران مسن هستند که متوجه تحولات ديجيتال نيستند.
شکرخواه در پايان سخنان خود تاكيد كرد: روزنامه‌نگاري تا ديروز انحصار داشت، اما امروز در روزنامه‌نگاري سايبر، توليد از كانون رسانه‌هاي كلاسيك خود، خارج شده است؛ بنابر اين بايد به روزنامه‌نگاري چاپي و سايبر به حالت همگرانانه‌تر نگاه کنيم تا روزنامه‌نگاري سايبر پا بگيرد.

در ادامه اين نشست، يونس شکر خواه به پرسش‌هاي حاضرين پاسخ گفت.
وي در پاسخ به اين مسئله که اکنون افرادي که در سايت‌هاي خبري شخصي فعاليت مي‌کنند، پس از مدتي به دليل نبود تبليغات و ساپورت مالي، اغلب انگيزه‌هاي خود را از دست مي‌دهند، بيان داشت: در ايران نه تنها روزنامه‌نگاران بلکه، اکثر افراد براي دل خود در وب مي‌نويسند و محتوا توليد مي‌کنند، در حالي که اين شيوه قابل درک نيست و حتما بايد براي بخش تجاري و اقتصادي موضوع هم بايد فکري بشود.

وي ادامه داد: نمونه بارز اين مسئله در اختيار گذاشتن رايگان عکس با کيفيت‌هاي عالي از سوي خبرگزاري‌ها براي مطبوعات است و اين شيوه به کلي مطبوعات را آسوده کرده و موجب بيکاري بسياري از عکاسان شده است.
شكرخواه در ادامه با ذکر مثالي گفت: حضور روزنامه هاي نوشتاري در مقابل روزنامه‌نگاري آنلاين و يا حتي سايبر مانند رقص پدربزرگي پيش روي نوه‌هاي خود است.

وي تصريح کرد: روزنامه‌نگاري نوشتاري مي تواند در کنار کار خود از روزنامه‌نگاري سايبر نيز استفاده کند. مثلا متن کامل اخبار چاپ شده در روزنامه در سايت منتشر شود. نمونه عملي اين مورد انتشار يک روزنامه در غرب است که در پايان برخي مطالب خود که براي مثال ادامه آن در روز بعد منتشر مي‌شود، شماره‌اي قرار داده مي‌شود که با تماس با آن ادامه مطلب روزنامه بصورت sms براي فرد ارسال مي‌شود.

وي در پايان بر روند تغييرات سريع در حوزه روزنامه‌نگاري و منطبق شدن روزنامه‌نگاران بر اساس اين تغييرات تصريح کرد.