ايرنا - يك جامعه‌شناس با انتقاد از وضعيت فيلترينگ در كشور: نبايد به خاطر درصد بسيار كمي از مردم، اكثريت را تحت فشار و محدوديت قرار داد و آنها را سردرگم نگه داشت.

فيلترينگ سايت‌هاي اينترنتي از سال ‪ ۸۰‬و با تشكيل كميته تعيين مصاديق به منظور حذف سايت‌هاي ممنوعه آغاز شد‏، اما روش‌هاي متفاوت و ناهماهنگ اجراي آن منجر به سردرگمي كاربران اينترنتي در كشور شده است.
بنا به مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي، كميته‌اي باعنوان "تعيين مصاديق" براي شناسايي سايت‌هاي ممنوعه و معرفي آنها به وزارت ‪ ICT‬و شركت ارتباطات داده‌ها جهت فيلتر كردن تشكيل شده است.

شركت ارتباطات داده‌ها ليست كميته تعيين مصاديق را در شبكه اينترنت كشور اعمال مي‌كند و همچنين نسخه‌اي از آن را براي مراكز ‪ ) ICP‬مراكزي كه مستقل از شركت ديتا به فروش پهناي باند اينترنت مي‌پردازند) ارسال مي‌كند.
اما آنچه كه در طول چند سال گذشته مشاهده شده است ، روالي متفاوت و ناهماهنگ را نشان مي‌دهد.

بنا به گزارش سايت "آي.تي آنالايز"(‪ (ITanalyze‬اعمال فيلترينگ از سوي مراكز ارائه‌دهنده خدمات اينترنتي (‪ (ISP‬پراكنده و براساس معيارهاي مشخصي نيست و به اين ترتيب دسترسي به يك سايت از يك ‪ ISP‬غير ممكن و از طريق ‪ ISP‬ديگر امكان‌پذير است.
اين گزارش تاكيد كرده است : به نظر مي‌رسد برخي از شركت‌هاي ‪ ISP‬گاها فراتر از ساير همكاران خود در اجراي فيلترينگ گام برمي‌دارند.
بنا به اظهارات نويسنده گزارش، وجود اين حالت منجر به مطرح شدن پرسش "يك ‪ ISP‬كم فيلتر مي‌شناسي؟" در بين كاربران اينترنتي كشور شده است.

در گزارش "آي‌تي آنالايز" آمده است: يافتن پاسخ اين پرسش كه نحوه نظارت بر اعمال فيلترينگ چگونه است تقريبا دشوار و به تعبيري غير ممكن است چرا كه كمتر كسي مايل به اظهار نظر در اين خصوص بوده است.
اين گزارش در پايان اين سوال را مطرح كرده است كه علت تنوع در اجراي فيلترينگ از سوي مراكز ‪ ISP‬چيست؟

مدير كل امور مشتركين شركت ارتباطات داده‌ها در مصاحبه با ايرنا با مطرح كردن روش ديگري از فيلترينگ، پاسخ به سوال فوق را به نوعي ارائه كرد.
"ساسان جباري ايزدي" گفت: مسئولين اصلي فيلترينگ خود مراكز ارايه‌دهنده خدمات اينترنتي هستند و ليستي كه از طرف كميته تعيين مصادق براي آنها ارسال مي‌شود تنها يك ليست كمكي است.
به گفته وي مطابق با مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در ديماه سال ‪۸۰‬ فعاليت مراكز ارايه‌دهنده خدمات اينترنتي ( رسا) در توليد و عرضه ‪ ۲۰‬مورد ممنوع است.

وي برخي از اين ‪ ۲۰‬مورد را توهين به اسلام، اهانت به مسئولين ، تحريف مقدسات، القا بدبيني در بين مردم، ترويج خشونت و مصرف مواد مخدر، موارد غير اخلاقي و انتشار اسناد طبقه‌بندي شده عنوان كرد.
جباري دليل يكپارچه نبودن فيلتر كردن سايت‌ها را تاخير و تقدم پيش آمده در اعمال ليست‌هاي فيلترينگ و تشخيص خود مراكز رسا متناسب با مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي دانست.
وي درباره نظارت بر اعمال فيلترينگ گفت: شركت ارتباطات داده‌ها و شركتهاي مخابرات استاني به طور تصادفي در فواصل زماني مختلف دفاتر فني مراكز رسا را بازرس كرده و نحوه اعمال فيلترينگ را كنترل مي‌كنند.

وي تصريح كرد: برخي مراكز با استفاده از ماهواره براي توزيع اينترنت، در اعمال فيلترينگ كوتاهي مي‌كنند كه در صورت گزارش چنين مواردي با اين مراكز متخلف برخورد قانوني مي‌شود.
با وجود توضيحات مدير كل امور مشتركين شركت ارتباطات داده‌ها، وقايع مربوط به فيلتر شدن سايت "اوركات"(‪ (ORKUT‬از تاثير عنصر سومي نيز در اعمال مستقل فيلترينگ خبر داد و آن خود شركت ارتباطات داده‌ها بود.

سايت اوركات از ابتداي نيمه دوم سال ‪ ۸۳‬توسط برخي از مراكز رسا در تهران فيلتر شد اما دسترسي به اين سايت از طريق شبكه‌اينترنتي كه از طرف شركت ارتباطات داده‌ها توزيع مي‌شد، مقدور بود.
سرانجام در تاريخ چهارم بهمن ماه سال ‪ ۸۳‬به طور رسمي سايت اوركات توسط شركت ارتباطات داده‌ها فيلتر شد.
مدير روابط عمومي شركت ارتباطات داده‌ها با اعلام اين خبر به ايرنا گفت: اين اقدام بنا به تشخيص شركت ارتباطات داده‌ها صورت گرفت.
علي‌اصغر انصاري گفت: هرگاه شركت ارتباطات داده‌ها تشخيص دهد كه سايتي بايد فيلتر شود به طور مستقيم اين كار را انجام مي‌دهد.

در اين ميان افزايش ناگهاني استفاده كاربران ايراني از "پروكسي سرورها" به منظور حذف فيلترهاي صورت گرفته ، گوياي رويكرد آنها به خارج از اين آشفته بازار فيلترينگ بود.
مدير يك مركز ‪ ISP‬در اصفهان با اشاره به‌اين موضوع گفت: استفاده از پروكسي سرورها پس از فيلتر شدن سايت اوركات به طور ناگهاني اوج گرفت.
"مسيح نيلفروشان" با اشاره به اينكه هزاران آدرس پروكسي در اينترنت وجود دارد، افزود: كاربران سرگردان ايراني با جست‌وجو در اينترنت به دنبال يافتن اين آدرس‌ها هستند و برخي از كلمات پراستفاده در جست‌وجوهاي ايراني‌ها كلمه‌هاي "پروكسي" و " فيلترشكن" بوده است.

يك جامعه‌شناس در اين رابطه با اشاره به اينكه متوليان اصلي فيلترينگ خود مردم هستند نسبت به وجود اين وضعيت از فيلترينگ در كشور انتقاد كرد.
"وحيد هاشمي" گفت: نبايد به خاطر درصد بسيار كمي از مردم اكثريت را تحت فشار و محدوديت قرار داد و آنها را سردرگم نگه داشت.