مهدي رودكي - شرق - طبق روال سال‌هاي اخير كه با چسباندن كلمه «ملي» به بقيه كلمات قصد داريم مشكلات به سرعت حل شود، اين بار هم مشكل اينترنت به زودي حل خواهد شد: «اينترنت ملي».

اظهارنظر وزير، دبير شوراي عالي فناوري اطلاعات و يكي از نمايندگان مجلس در اين باره طبق معمول انعكاس بسياري يافت اما واقعاً روشن نشد كه منظور چيست؟ واقعاً «اينترنت ملي» به چه معنايي است.
اينترنت تافته اي جدابافته نيست كه هر كس يكي براي خود داشته باشد و بي نياز از ديگران شود. به نظر مي‌رسد مسئولين براي توسعه اينترنت در ايران بايد به دنبال ارائه راهكارهاي منطقي و قابل اجرا باشند.

به هر حال بحث اينترنت ملي به نوعي بحث روز دست‌اندركاران اين حوزه شد و سبب شد هر كس بنا به كار خود به اظهارنظر بپردازد. به عنوان نمونه رضا پارسا كارشناس فناوري اطلاعات در نقدي بر سخنان وزير نوشته است كه اگر منظور از «اينترنت ملي» همان «شبكه ملي ديتا» باشد كه سال‌ها است در حال راه‌اندازي است و وجود چنين شبكه‌اي بسيار هم ضروري است ولي چنانچه منظور چيز ديگري است، بهتر است روشن شود.»

واضح است كه براي سرعت دادن به رشد اينترنت در ايران بايد هزينه اتصال به اينترنت و پهناي باند كاهش يابد و همينطور كيفيت خدمات ارائه شده افزايش. يكي از راهكارهاي موجود( (Internet Exchange Point IXP است. IXP سرويس دهندگان مختلف اينترنت را در يك ناحيه يا كشور به هم متصل مي كند تا بتوانند ترافيك اينترنتي را با هم تبادل كنند. در صورت وجود چنين شبكه‌اي سرويس دهندگان اينترنت براي رساندن كاربر به مقصد(سايت) موردنظر، پيغام خود را به جاهاي مختلف ارسال نمي‌كنند.
مهم‌ترين مزيت اين شبكه‌ها كاهش هزينه و پهناي باند و افزايش قابليت اطمينان، امنيت و سرعت است. استفاده از چنين مركزي اكنون روشي جا افتاده در كشورهاي پيشرفته است.

جالب است بدانيم كه حتي در برخي كشورهاي آفريقايي نظير كنيا و غنا نيز چنين مراكزي راه‌اندازي شده است. تنها جست‌وجوي ساده عبارتinternet exchange در يكي از موتورهاي جست‌وجوگر ما را با IXPهاي بسياري آشنا خواهد كرد.
در حال حاضر برخي سازمان‌هاي دولتي، دانشگاه‌ها و سرويس دهندگان اينترنت سايت‌هاي خود را در داخل كشور هاست مي‌كنند. فرض كنيد كاربري در تهران قصد دارد از سرويس دهنده «الف» به سايت دانشگاه شريف كه در داخل ايران هاست مي‌شود و سرويس دهنده اينترنت آن «ب» است، وارد شود. در اين صورت از سرويس دهنده «الف» پيغامي ارسال مي‌شود و پس از طي كيلومترها راه و گشت‌وگذاري طولاني در سراسر دنيا به سايت دانشگاه كه تنها چند كيلومتر با كاربر فاصله دارد، مي‌رسد.
اگر IXP در ايران راه‌اندازي شود ديگر نيازي با ارسال اين پيغام به خارج از كشور نيست و پيغام درون همين شبكه سفر مي‌كند و به سرعت به مقصد مورد نظر مي رسد. بدين ترتيب پهناي باند بين‌المللي استفاده شده، كاهش مي‌يابد و تبادلات ارزي كشور نيز كمتر خواهد شد. ملموس‌ترين مثال براي اين مورد اعلام نتايج كنكور سراسري است كه پيغام‌هاي ارسالي ميليون‌ها نفر از هموطنانمان پس از گشت و گذاري طولاني در اينترنت به افرانت و پارس‌آنلاين در داخل ايران مي‌رسد.
توجه به اين مقوله با فعال‌تر شدن سايت‌هاي خدمت دهنده، مخصوصاً سايت‌هاي دولتي كه در داخل كشور هاست مي‌شوند، جدي‌تر مي‌شود. راه‌اندازي چنين مركزي فرصت‌هاي بسيار شغلي براي متخصصان آي‌تي ايجاد خواهد كرد.

راه‌اندازي چنين مركزي بدون همكاري سرويس دهندگان مهم اينترنت كشور و شركت مخابرات ميسر نخواهد بود. البته روشن است وجود چنين توافقي بين آنها و راه اندازي مركز، به كاهش هزينه‌هاي سرويس دهندگان اينترنت و پايين‌تر آمدن قيمت اينترنت براي كاربران عادي تمام خواهد شد.