بهروز نوعي پور - شبكه - درخبرها آمده بود كه سرورهاي يك شركت ايراني توسط يك هاستينگ آمريكايي به نام CIHost كه ميزباني اين سرورها را به عهده داشته، به بهانه تحريم آمريكا مسدود شده است. اين اتفاق درست در زماني رخ مي‌دهد كه بحث حاكميت و راهبري اينترنت داغ شده است.

خبر تاسف آور و ناخوشايند است. مي‌توانم حدس بزنم كه دست‌اندركاران اين شركت ايراني تا چه اندازه خشمگين هستند و چطور از رفتار غير مسئولانه CIHost به ستوه آمده‌اند. اولين چيزي كه در اين شرايط مي‌توان گفت محكوم كردن اقدام نادرست شركت آمريكايي است كه به هيچ وجه قابل توجيه نيست و حتي در يك نگاه كلان، تناسبي با ادعاي آزادي‌خواهي و دموكراسي طلبي آمريكاييان كه بي‌وقفه آن را جار مي‌زنند ندارد. البته مي‌توان جا براي اين احتمال نيز گذاشت كه شايد CIHost براي اينكارش دليلي داشته كه از ديد خودش منطقي جلوه مي‌كند ولي ما از آن بي‌اطلاع هستيم(مثلا ممكن است چندين مورد نقض قانون كپي‌رايت روي اين سرورهاي ايراني مشاهده شده باشد). شايد هم مورد سياسي خاصي در ميان بوده است. شايد سايتي با يك موضوع حساسيت‌برانگيز روي آن سرورها قرارگرفته باشد. اما حتي اگر چنين موضوعاتي نيز در ميان باشد، به نظر من خبر فوق تنها يك روي ماجرا را نشان مي‌دهد. شايد اگر شما بدانيد اين CIHost چگونه شركتي است آنگاه مانند من براي اين پرسش كه «اساسا ريشه مشكل در كجاست» پاسخ‌ متفاوتي داشته باشيد.

دست برقضا من اين شركت آمريكايي را خوب مي‌شناسم زيرا حدود سه سال پيش مستقيما از اين شركت براي سايت شخصي خودم سرويس خريدم و اين تجربه كه برايم چيزي حدود 200 دلار هزينه (بگوييد خسارت!) دربرداشت باعث شد كه معناي تفاوت سرويس خوب و سرويس بد را عميقا حس كنم. در اين يادداشت مي‌خواهم در چند پاراگراف اين تجربه تلخ را با شما درميان بگذارم. سال‌ها اين خاطره تلخ در ذهنم مانده بود اما چون مي‌دانستم كه چند شركت ايراني از آن سرويس مي‌گيرند، دلم نيامد كه با نوشتن مطلبي درمورد CIHost كار و كاسبي هموطناني را كه با آنها در يك صنعت نان مي‌خورم به خطر بيندازم و ترجيح دادم سكوت كنم. اكنون مي‌خواهم از اين فرصت استفاده كنم و اين تجربه را شرح دهم و سپس نتيجه بگيرم كه اين تجربه چه ارتباطي با خبر فوق دارد و تفسير من از اين ماجرا و علل آن چيست.

آن زمان كه من به CIHost رجوع كردم(البته به واسطه يك شركت هاستينگ ديگر) در اين وادي كاملا تازه‌كار بودم. روي مشخصات فني يك هاست خوب شناختي نداشتم(خدا مي‌داند كه طي چند سال گذشته من براي دست‌يابي به اين شناخت چقدر هزينه متحمل شده‌ام). اولش فكر مي‌كردم كه رويه كار همينجوري است و آنچه كه CIHost انجام ميدهد درست و اصولي است ولي من از آن سردرنمي‌آورم. احساسم درست مثل زماني بود كه براي اولين بار در عمرم صاحب كامپيوتر شدم و يك ماه اول را با يك ويروس سمج به نام FreeLove دست به گريبان بودم منتهي چون كامپيوتر بلد نبودم اتفاقات عجيب و غريبي كه رخ مي‌داد را به حساب بي‌سوادي خودم مي‌گذاشتم و حرص مي‌خوردم! تنها چيزي كه اصلا به فكرم نمي‌رسيد اين بود كه اين كامپيوتر بيمار بود.
تجربه من با CIHost نيز از همين دست بود. ماجرا از اين قرار بود كه هروقت از CIHost تقاضايي داشتم، عزا مي‌گرفتم كه اين مسئله را چگونه به آنها بگويم. به عنوان مثال، در مشخصات سرويسي كه من گرفته بودم ديتابيس SQL Server هم وجود داشت ولي اصلا معلوم نبود من چگونه مي‌توانم به اين ديتابيس دسترسي پيدا كنم. مشخصات IP، Username و Password آن معلوم نبود. ايميلي كه در اين زمينه دريافت كرده بودم حاوي اين اطلاعات نبود و در هيچ جايي از سايت ميزبان، اين مشخصات درج نشده بود (اين حرف احتمالا از ديد كساني كه اين روزها مشغول به كار هاستينگ هستند و دستي بر آتش دارند خيلي عجيب مي‌نمايد).

يادم مي‌آيد كه داخل سايت CIHost به بخش ويژه‌اي كه مخصوص Ticket پركردن بود مراجعه كردم (منظور از تيكت كه در خيلي از هاست‌هاي خوب هم استفاده مي‌شود اين است كه يك يادداشت براي مسئولان هاست مي‌فرستيد و يك كد(شماره بليط) تحويل مي‌گيريد كه كد مخصوص پي‌گيري است و بعد از حل شدن مشكل، پرونده آن مورد بسته مي‌شود). اما بدبختي اينجا بود كه وقتي به اين قسمت مراجعه مي‌كردم دوباره از من Username و Password مي‌خواست. وقتي نام كاربري مخصوص ورود به كنترل پانل را وارد مي‌كردم قبول نمي‌كرد. در واقع اصلا لازم نبود چنين چيزي از من بپرسد چون من يكبار اين نام كاربري و رمز عبور آن را هنگام ورود به كنترل پانل CIHost وارد كرده بودم. پس اين كدام Username و Password بود كه از من مي‌خواست؟ كاملا گيج شده بودم. گاهي فكر مي‌كردم حتما نكته‌اي هست كه من از آن بي‌اطلاعم. شايد هم يك نام كاربري ديگرلازم بود؟
شما را خسته نكنم، بالاخره با هر بدبختي بود از طريق مكاتبه ايميلي با مسوولان درب اين "تيكت‌خانه" به روي من بازشد و اين معماي بغرنج را حل كردم. با خودم گفتم: اي دل غافل! تازه آن موقع بود كه فهميدم ماجرا چيست. سيستم تيكتينگ آنها داخل يك سايت و شركت ديگر بود كه CIHost خودش از آنها سرويس مي‌گرفت. در حال حاضر نمي‌دانم سيستم آنها چگونه است. شايد تغييرات زيادي كرده و مشكل حل شده باشد. اما آن زمان به دليل مجزا بودن سيستم تيكتينگ CIHost آنها يك مكانيزم متمركز براي مديريت كردن امور مشتري از اول تا به آخر نداشتند. مشتري بيچاره‌اي مثل من وقتي به شهر غريب CIHost وارد مي‌شد، بايد خودش گليم خودش را از آب بيرون مي‌كشيد! و اين مشكل هيچ ارتباطي هم با ايراني بودن من نداشت: برو اين طرف ايميل خودتو فعال كن... برو آنطرف بدو دنبال اكانت سيستم تيكتينگ... بيا اينجا پيگري كن اكانت ديتابيس چي شد و الي آخر...
به تدريج وقتي سايت CIHost را زير و رو كردم، به يك تحليل جامع از وضعيت خودم رسيدم. مشكل از مدل بيزنس اين شركت بود كه براي كاستن از هزينه‌هاي خود هر سرويس فرعي‌ بي‌كيفيتي را از يك گوشه عالم گرفته بود و با يك چسب نچسب به هم چسبانده بود. ثبت دامين از يكجا، پشتيباني مشتري يكجاي ديگر، FTP روي يك سرور، ايميل جاي ديگر. تازه آن موقع فهميدم چرا من اصولا از اين هاست سردرآوردم: از اول مي‌خواستم پول كم خرج كنم. بسياري از مشتريان وقتي مي‌خواهند يك هاست بگيرند به اولين چيزي كه فكر مي‌كنند قيمت است و كيفيت سرويس دهي آخري موردي است كه معمولا مورد توجه قرار مي‌گيرد.

ديروز وقتي خبر مسدود شدن سرورهاي اين شركت ايراني محترم را خواندم بي‌درنگ باخودم گفتم: آخ! اين CIHost همان شركت بي‌مسئوليت سه سال پيش است. بالاخره كار دست يك شركت ايراني داد.
اما چه درسي از اين خاطره مي‌توان گرفت؟ اولين درسي كه مي‌توان گرفت اينست كه فراتر از اينكه آمريكا با ايران مشكل دارد يا ندارد، فراتر از اينكه حاكميت و راهبري اينترنت دست آمريكا هست يا نيست، يك واقعيت بزرگ نشسته است: چه كسي چقدر مسئوليت‌پذير است؟ مسئوليت‌پذيري يكي از اركان كسب و كار و يكي از اصول مديريت است. در يكي از كتاب‌هاي مديريتي به نقل از مايكل كوردا، سردبير نشريه سايمون اند شوستر نوشته بود: هر توفيق بزرگي ايجاب مي‌كند كه مسئوليت‌پذير باشيد... در تحليل نهايي، صفت مشترك همه آدم‌هاي موفق توانايي آنها در قبول مسئوليت است.
آيا ميان شما كسي هست كه با نظر من در مورد اينكه اقدام اخير CIHost يك شكست و يك "عدم توفيق" در عالم كسب وكار محسوب مي‌شود، مخالف باشد؟ آيا فكر مي‌كنيد ارزش يك مشتري ايراني و سايت او كمتر از يك سايت خارجي است؟ هرگز چنين نيست. مشكل در ميزان مسئوليت‌پذيري شركت‌ها است. حتي اگر CIHost مشكل خاصي با آن شركت ايراني در زمينه محتوا پيدا كرده باشد، بازهم قابل قبول نيست كه برخورد صلب و انعطاف ناپذيري با اين مساله از خود نشان دهد.
مسئوليت پذيري يعني همين. مسئوليت پذيري يعني اينكه حتي دربرابر مشتري ايراني كه به واسطه عدم رابطه ايران و آمريكا دستش به جايي بند نيست، آنقدر انصاف و درايت داشته باشيد كه خود را براي برقرار نگه داشتن سرويسي كه او بابتش پول داده است متعهد بدانيد. باور كنيد در ميان همه هاستينگ‌هاي دنيا، چه آمريكايي و چه غير آن، شركت‌هايي هستند كه مسئوليت‌پذيرند يا برعكس، بي‌مسئوليتند.

درس دوم و بلكه مهم‌تر اينست كه مشتري ايراني بايد قبل از انتخاب يك سرويس آنلاين به ميزان اعتبار و مسئوليت‌پذيري شركت‌ها دقت كند. وقتي كه اين ركن در قاموس كسب وكار شركتي متزلزل باشد، هر اتفاقي محتمل است. حالا گيرم كه تحريم آمريكا نباشد، فكر مي‌كنيد ديگر خطري از اين بابت سايت شما را تهديد نمي‌كند؟

در پايان خبر ايسنا چنين نتيجه‌گيري شده بود: "كشور‌هاي در حال توسعه بايد براي استقلال اينترنتي فكري جدي بيانديشند." من مي‌گويم در ارزش "استقلال" كسي شك ندارد. ولي قبل از اينكه بخواهيم مسئله را در سطح مباحث كلاني همچون استقلال مطرح كنيم، مي‌توانيم روي ساده‌ترين اصول مديريت و كسب وكار دست بگذاريم و بينديشيم. آيا بهتر نيست قبل از اينكه به مورد ديگري شك كنيم، بگرديم و شركت‌هاي معتبر و مسئوليت‌پذير را بيابيم تا گرفتار مشكلات بعدي نشويم؟

نظر شما چيست؟