سينا سعدی - بی‌بی‌سی فارسی
در تاريخ يازدهم سپتامبر سال 2002 کسانی که به روزنامه‌های اينترنتی، به عنوان مثال نسخه اينترنتی نيويورک تايمز، دسترسی داشتند مانند کسانی که بر صفحه تلويزيون سی‌ان‌ان می‌نگريستند چند دقيقه پس از برخورد اولين هواپيما به يکی از برج‌ها، برخورد دومين هواپيما، سقوط برج ها و انفجار ساختمان وزارت دفاع آمريکا را همزمان با حادثه بر صفحه کامپيوتر های خود ديدند.
اما مخاطبان روزنامه های اينترنتی اين امتياز را بر بينندگان تلويزيون داشتند که با مراجعه به پيوندها، پس زمينه و تاريخچه را نيز دريافت کنند. نقشه برج های دوقلو، طرح هواپيماهای مسافربری، تاريخچه فعاليت‌های بزرگ تروريستی و کمی بعدتر تاريخچه شبکه القاعده و زندگينامه رهبران آن در دسترس بود.

دبيران بخش‌های گوناگون روزنامه اينترنتی به نامه‌های الکترونيکی، (ايميل‌های) خوانندگانی که پرسش‌های خود را مطرح می‌کردند پاسخ می‌گفتند. عکس‌ها و فيلم‌های ديجيتالی، حرفه‌ای يا آماتور، همزمان با وقوع حادثه بر صفحه‌های کامپيوتر خانگی منتقل می شد و به مراجعه کننده اين امکان را می‌داد که از زوايای گوناگون به تصويرها بنگرد. افراد درگير در حادثه، متخصصان و خوانندگان معمولی نيز نظريات خود را مکتوب يا بر نوارهای صوتی و تصويری در روزنامه های اينترنتی منعکس می کردند. گپستان‌ها نيز به گروه‌های گوناگون امکان می داد که افکار و آرای خود را با يکديگر در ميان بگذارند. اين در حالی بود که بينندگان فرستنده‌های خبری بزرگ تنها تماشاگران منفعل حادثه بودند و محکوم به ديدن و شنيدن چيزهايی که رسانه‌های بزرگ خبری در اختيار آنان قرار می دادند.

در ميان فعاليت‌های فرهنگی، روزنامه نگاری بيش از هر عرصه ديگری از تحولات تکنولوژيک بويژه در زمينه اطلاع‌رسانی تأثير می‌گيرد. اينترنت چون مهم‌ترين دستاورد انقلاب ارتباطات به پيدايش روزنامه‌نگاری اينترنتی انجاميد که رابطه نشريه و خواننده، رابطه رسانه صوتی و تصويری و مخاطب را از رابطه يک سويه به رابطه‌ای متقابل و ميان کنشی Interactive ارتقا داد. نشريات اينترنتی در تحقق دو کارکرد اساسی روزنامه‌نگاری يعنی اطلاع رسانی و طرح افکار و آراء متفاوت – نه تنها مکانيزم‌های متفاوت سانسور، خودسانسوری، سرمايه و توزيع را خنثی کردند که از محدوده ژورناليسم سنتی مکتوب، صوتی و تصويری فراتر رفته، کارکردهای جديد خود را در اين عرصه خلق کردند.
در نشريات اينترنتی اگرچه از کلام بهره گرفته می شود اما مخاطب می‌تواند به جای خواندن يک مصاحبه، اگر خواست به نوار آن گوش دهد؛ به جای خواندن يک گزارش خبری، فيلم آن را نگاه کند. راديو تلويزيون نيز از تصوير متحرک و صدا و پخش همزمان بهره می‌گيرند اما در اين دو رسانه زمان ارتباط در اختيار مخاطب نيست. مخاطب اين رسانه‌ها چون مخاطب نشريات مکتوب، محکوم به دريافت اطلاعاتی است که دبيران رسانه در اختيار او می‌گذارند. در نشريات اينترنتی زمان ارتباط در اختيار مخاطب است.
مخاطب با بهره‌گيری از پيوندها، اطلاعات را از ميان منابع نامحدودی که در اينترنت وجود دارد به دلخواه خود انتخاب می‌کند. در نشريات اينترنتی مراجعه کننده می‌تواند نه فقط بخش‌های انتخاب شده يک گزارش يا مصاحبه که تمامی آن را ببيند يا بشنود. در نشريات مکتوب امکان دسترسی سريع به داده‌ها وجود ندارد. اين نشريات برای تکميل يا تصحيح اخبار و گزارش‌های خود بايد تا انتشار شماره بعدی حد اقل يک روز برای روزنامه ها صبر کنند. در حالی که نشريات اينترنتی می‌توانند هر لحظه با رجوع به سايت‌های ديگر داده‌های خود را تکميل يا تصحيح کنند.

در نشريات اينترنتی امکان ارسال و پخش گزارش، مقاله، فيلم، و عکس و نوار صدا در اختيار همگان است. دست‌اندرکاران رسانه‌های سنتی مکتوب، تصويری و صوتی ميزبانان مديران، سياستگزاران، کارکنان و مدعوينی هستند که برای اين يا آن گزارش و موضوع دعوت شده اند. نشريات اينترنتی ميزبان همه کسانی هستند که علاوه بر اطلاع‌گيری، سودای شرکت فعال در توليد نشريه و حضور خلاق در رابطه‌ای زنده و متقابل و چند جانبه را در سر دارند.
نشريه اينترنتی نه فقط از قيد سانسور و خود سانسوری آزاد است که از سلطه سرمايه که برای رسانه‌های سنتی مکتوب و صوتی و تصويری اساسی است، نيز رهاست. کارکنان نشريات اينترنتی در خانه‌های خود، و نه در دفاتر پر هزينه کار می‌کنند. هزينه‌های کمر شکن چاپ، کاغذ، پست و توزيع از بودجه نشريات اينترنتی حذف شده است.

شبکه جهانی وب‌ها و اينترنت رابطه بسته مصرف کننده منفعل و توليد کننده مسلط را به رابطه آزاد و فعال و متقابل همه انسان‌ها بدل کرده است. به گفته « وی پاوليک» از کارشناسان برجسته روزنامه‌نگاری اينترنتی « نشريات اينترنتی انسان‌های بی تفاوت را از طريق کلمات، صدا، تصوير و فيلم درگير می‌کند چرا که اين نشريات می‌توانند مجموعه‌هايی از مخاطبان را که بر مبنای علاقه مشترک شکل گرفته‌اند به وجود آورند و از آنجا که اين نشريات امکان نامحدودی برای ارائه متن‌ها، به عمق و سطوح متفاوت، در اختيار دارند می توانند نوعی از روزنامه‌نگاری را به وجود آورند که با هيچ رسانه‌ای قابل سنجش نيست».

روزنامه‌نگاری اينترنتی تلفيقی خلاق از چندين رسانه گوناگون است. پس دست‌اندرکاران آن بايد تخصص روزنامه‌نگاری را با دانش فنی همراه کنند. انتشار يک نشريه الکترونيکی به ظاهر ساده و آسان است و بی‌دليل نيست که در کنار نشريات اينترنتی معتبر و حرفه ای نشرياتی را می توان ديد که از کوچک‌ترين معيارهای حرفه‌ای بی بهره اند. برخی از کارشناسان، توليد آسان يک نشريه اينترنتی ضعيف را از جنبه‌های منفی روزنامه‌نگاری اينترنتی قلمداد می‌کنند اما در رسانه‌های سنتی مکتوب يا صوتی و تصويری نيز می توان به صدها نمونه اشاره کرد که به دور از موازين و معيارهای حرفه‌ای به بازار عرضه می‌شوند.